Қастандық жасағаны және қылмысқа дайындағаны үшін қылмыстық жауапкершілік
Қарағанды облысының қылмыстық істер жөніндегі мамандандырылған ауданаралық сотының 2016 жылғы 8 қыркүйектегі үкімімен: И., бұрын сотталмаған, Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодексінің (бұдан әрі – ҚК) 287-бабының 1-бөлігі бойынша 100 АЕК немесе 212 000 теңге мөлшерінде айыппұл салуға, ҚК 191-бабы 2-бөлігінің 1) тармағы бойынша 4 жылға айыру жазасына кесілді мүлкі тәркіленіп, бас бостандығынан айырудың 11 жылына 3 айына ҚК-нің 28-бабының 3-бөлігі, 24-бабының 3-бөлігі, 99-бабының 2-бөлігінің 8), 14) тармақтары бойынша бас бостандығынан айырумен. Қылмыстық кодекстің 58-бабының 4-бөлігі негізінде қылмыстар жиынтығы бойынша жазаларды ішінара қосу және қылмыстық теріс қылық үшін тағайындалған жазаны сіңіру арқылы мүлкі тәркіленіп, қатаң режимдегі түзеу колониясында жазасын өтей отырып, 12 жылға бас бостандығынан айыру тағайындалды. Іс апелляциялық тәртіпте қаралмады. Сот үкімімен И. суық қаруды заңсыз алып жүргені, тонағаны, сондай-ақ кісі өлтіруді, яғни кәмелетке толмаған адамды жалдау арқылы басқа адамға заңсыз қасақана өлім келтіргені үшін ұйымдастырғаны және оған оқталғаны үшін кінәлі деп танылды. Наразылықта Бас Прокурор ҚК-нің 287-бабының 1-бөлігі бойынша, 191-бабының 2-бөлігі 1) - тармағы бойынша және оның кінәсінің дәлелденуі бойынша И. - нің іс-әрекеттерінің біліктілігіне дау айтпай, оның іс-әрекеттерінің 28-бабының 3-бөлігі, 24-бабының 3-бөлігі бойынша, 8), 14) - тармақтары бойынша дұрыс сараланбауына байланысты үкім өзгертуге жатады деп есептейді ҚК 99-бабының 2-бабы. Сот үкімін өзгертуді сұрайды: сотталған И. - ның іс-әрекеттері ҚК-нің 28-бабының 3-бөлігінен, 24-бабының 3-бөлігінен, ҚК-нің 99-бабының 2-бөлігінің 8), 14) тармақтары бойынша 28-бабының 3 - бөлігіне, 24-бабының 1-бөлігіне, ҚК-нің 99-бабының 2-бөлігінің 8), 14) тармақтары бойынша және 2-бөлігін ескере отырып қайта саралансын ҚК-нің 56-бабы, 55-бабының 2-бөлігі 7 жыл 6 ай бас бостандығынан айыру түріндегі жаза тағайындалсын; тағайындалған жаза 287-баптың 1-бөлігі бойынша, 191-баптың 2-бөлігінің 1) - тармағы бойынша өзгеріссіз қалдырылсын; ҚК-нің 58-бабының 4-бөлігі негізінде 8 жыл 3 ай бас бостандығынан айыру түпкілікті тағайындалсын; тағайындаудың күші жойылсын. мүлікті тәркілеу түріндегі қосымша жаза. Жоғарыда аталған қылмыстық құқық бұзушылықтарды үкімде жасағаны үшін сотталған И. - ның кінәсінің дәлелденгені туралы соттың қорытындылары тиісті түрде дәлелденген.
Қастандық жасағаны және қылмысқа дайындағаны үшін қылмыстық жауапкершілік
Сотталған адамның жәбірленушінің өміріне қауіп төндірмейтін зорлық-зомбылықты қолдана отырып, суық қаруды заңсыз алып жүрудегі, бөтеннің мүлкін ашық ұрлаудағы әрекеттері ҚК-нің 287-бабының 1-бөлігі, 191-бабының 2-бөлігінің 1) - тармағы бойынша дұрыс сараланған. Алайда, ҚК-нің 28-бабының 3-бөлігі, 24-бабының 3-бөлігі, 99-бабының 2-бөлігінің 8), 14) - тармақтары бойынша І. - нің іс-әрекеттерін саралау туралы соттың тұжырымдары негізсіз болып табылады. Осылайша, ҚК-нің 24-бабында қылмысқа тікелей ниетпен жасалған, қылмыс жасауға тікелей бағытталған әрекеттер (әрекетсіздік) қылмысқа қастандық деп танылатыны, ал оған дайындық – қылмыс құралын және оның қатысушыларын іздеп табу, егер бұл ретте қылмыс тәуелсіздер бойынша соңына дейін жеткізілмеген болса, қылмыс жасау үшін өзге де қасақана жағдай жасау деп көрсетілген адамның еркінен жағдайларға. Сотқа дейінгі тергеу барысында және негізгі сот талқылауында анықталғандай, Б. жәбірленушіні өлтіруді орындаушы ретінде ақшалай сыйақы үшін И. жалданды. Б., полиция қызметкері бола отырып, и. - ның идеясын орындауға ниет білдірмеді және қылмыстық әрекетке еліктеп, оған кәмелетке толмаған П. - ның ұялы телефонынан оның өлімін тұншықтыру арқылы сахналаған суреттерді ұсынды. Көрсетілген мән-жайлар жасырын тергеу әрекеттерінің материалдарымен, Б., А., жәбірленуші П. куәгерлерінің айғақтарымен, айыптау үкімінің негізіне алынған басқа да дәлелдемелермен расталады. Қылмыстық заңға сәйкес и. - ның қылмыскерді іздестіру әрекеттері қылмысқа оқталуды құрмайды, бірақ қылмысқа дайындықпен қамтылады. Бұл жағдайда Б.қылмыс құрамының объективті жағын – кісі өлтіруді орындамады және орындағысы келмеді. Мұндай жағдайларда сотталған И. - ның әрекеттері кісі өлтіруге оқталу ретінде емес, оған дайындалу ретінде саралануға тиіс және ҚК 28-бабының 3-бөлігі, 24-бабының 1-бөлігі, ҚК 99-бабының 2-бөлігінің 8), 14) - тармақтары бойынша саралануға тиіс. Сот сотталушының қылмыстық жауапкершілігі мен жазасын жеңілдететін мән-жайлар ретінде шын жүректен өкіну, жас деп танылды. Ауырлататын жағдайлар анықталған жоқ. Талаптарға байланысты ҚК-нің 56-бабының 2-бөлігі бойынша қылмысқа дайындалғаны үшін жазаның мерзімі мен мөлшері аяқталған қылмыс үшін көзделген жазаның неғұрлым қатаң түрінің ең жоғары мерзімінің немесе мөлшерінің жартысынан аспауға тиіс. ҚК-нің 99 - бабы 2-бөлігінің санкциясында көзделген жазаның ең жоғары мөлшері 20 жыл бас бостандығынан айыруды құрайды.
ҚК-нің 56-бабының 2-бөлігін ескере отырып, осы мерзімнің жартысы 10 жыл бас бостандығынан айыруды құрайды. Жасалған қылмыстың белгісі ретінде көзделмеген жеңілдететін мән – жай болған және ауырлататын мән-жайлар болмаған кезде ҚК-нің 55-бабы 2-бөлігінің 3) тармағына сәйкес жазаның негізгі түрінің мерзімі немесе мөлшері аса ауыр қылмыс жасалған кезде-Қылмыстық Кодекстің Ерекше бөлігінің тиісті бабында көзделген ең жоғары мерзімнің немесе мөлшердің төрттен үшінен аспауға тиіс. Қылмыстық құқық бұзушылық ҚК-нің 99-бабының 2-бөлігі бойынша аса ауыр қылмыстар санатына жатады. Осыған байланысты ҚК-нің 56-бабы 2-бөлігінің қағидаларын, 55-бабы 2-бөлігінің 3) тармағын ескере отырып, ҚК-нің 28-бабы 3-бөлігі, 24-бабы 1-бөлігі, 99-бабы 2-бөлігі 8), 14) тармақтары бойынша И. тағайындалуы мүмкін ең жоғары жол берілетін жаза 7-ден аспайтын мерзімге бас бостандығынан айыру болып табылады жыл 6 ай. Сондай-ақ, алқа ҚК-нің 191-бабының 2-бөлігі бойынша қылмыстық құқық бұзушылық ауыр қылмыстар санатына жататынын назарға алды. ҚК-нің 58-бабының 4-бөлігіне сәйкес, егер қылмыстық құқық бұзушылықтар жиынтығы кем дегенде бір аса ауыр қылмысты қамтыса, онда түпкілікті жаза жазаларды ішінара немесе толық қосу жолымен тағайындалады. Сонымен қатар, осы заңды қолдану нұсқалары әртүрлі болуы мүмкін. Бұдан басқа, қылмыстық қудалау органы и. - да Қылмыстық жолмен алынған не осындай жолмен алынған қаражатқа сатып алынған мүліктің болуын анықтаған жоқ. ҚК-нің 48-бабының 1-бөлігіне сәйкес тәркілеу, яғни мәжбүрлеп өтеусіз алып қою және мемлекет меншігіне жүгіну сотталған адамның меншігіндегі қылмыстық жолмен алынған не Қылмыстық жолмен алынған қаражатқа сатып алынған мүлікке жатады. Сондай-ақ "қылмыстық жаза тағайындаудың кейбір мәселелері туралы" Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының 2015 жылғы 25 маусымдағы № 4 нормативтік қаулысының 20-тармағына сәйкес тәркілеу Қылмыстық жолмен алынған не Қылмыстық жолмен алынған қаражатқа сатып алынған сотталған адамның меншігіндегі мүлікке ғана қолданылуы мүмкін.
Қастандық жасағаны және қылмысқа дайындағаны үшін қылмыстық жауапкершілік
Сонымен қатар, тәркіленуге жататын мүлік үкімнің қарар бөлігінде ескертілуі керек. Мүлік пен ақша қаражаты Қылмыстық жолмен алынбағанын анықтаған кезде сот қабылданған шешімнің себептерін келтіре отырып, олардың тағдыры туралы мәселені шешуге міндетті. Іс бойынша сотқа дейінгі іс жүргізу органдары тәркіленуге жататын мүлікті белгілемеген. Сондықтан сот мүлікті тәркілеу түрінде қосымша жаза тағайындамауы керек еді.
Баяндалғанның негізінде Жоғарғы Соттың қылмыстық істер жөніндегі сот алқасы І. - ге қатысты бірінші сатыдағы соттың үкімін өзгертті, атап айтқанда: - І. - нің 28-баптың 3-бөлігінен, 24-баптың 3-бөлігінен, ҚК-нің 99-бабы 2-бөлігінің 8), 14) - тармақтары бойынша әрекеттері 28-баптың 3-бөлігіне, 24-баптың 1-бөлігіне, ҚК 99-бабының 2-бөлігінің 8), 14) тармақтары бойынша және ҚК 56-бабының 2-бөлігін, ҚК 55-бабының 2-бөлігін қолдана отырып, 7 жыл 6 ай бас бостандығынан айыру түріндегі жаза тағайындалды; - мүлікті тәркілеу түріндегі тағайындалған и. қосымша жазаның күші жойылды; - тағайындалған жаза 287 - баптың 1-бөлігіне, 191-баптың 2-бөлігінің 1) - тармағына сәйкес өзгеріссіз қалдырылды; - Қылмыстық кодекстің 58-бабының 4-бөлігінің негізінде қылмыстар жиынтығы бойынша жазаларды ішінара қосу және қылмыстық теріс қылық үшін тағайындалған жазаны сіңіру жолымен, қылмыстық-атқару мекемесінде жазасын өтеумен 9 жыл бас бостандығынан айыру жазасын өтеуге түпкілікті тағайындалды. максималды қауіпсіздік жүйелері. Қалған бөлігінде сот үкімі өзгеріссіз қалды. Қазақстан Республикасы Бас Прокурорының наразылығы ішінара қанағаттандырылды.
Назар аударыңыз!
«Заң және Құқық» адвокаттық кеңсесі, бұл құжаттың жалпылама екендігіне және нақты сіздің жағдайыңыздың талаптарына сәйкес келмеуі мүмкіндігіне көңіл бөлуіңізді сұрайды. Біздің заңгерлер сіздің нақты жағдайыңызға сәйкес келетін кез келген құқықтық құжатты әзірлеп көмектесуге дайын.
Қосымша ақпарат алу үшін Заңгер/Адвокат телефонына хабарласуыңызға болады: +7 (708) 971-78-58; +7 (700) 978 5755, +7 (700) 978 5085.
Адвокат Алматы Заңгер Қорғаушы Заң қызметі Құқық қорғау Құқықтық қөмек Заңгерлік кеңсе Азаматтық істері Қылмыстық істері Әкімшілік істері Арбитраж даулары Заңгерлік кеңес Заңгер Адвокаттық кеңсе Қазақстан Қорғаушы Заң компаниясы
