Қылмысқа оқталғаны үшін жаза тағайындалған
Алматы қаласы Медеу ауданының № 2 аудандық сотының 2016 жылғы 19 тамыздағы үкімімен К. бұрын сотталмаған, Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодексінің (бұдан әрі – ҚК) 24-бабының 3-бөлігі, 188-бабы 4-бөлігінің 3) тармағымен 5 жылға бас бостандығынан айыруға ҚК-нің 63-бабының 3-бөлігі негізінде шартты түрде сотталған, бас бостандығынан айырудың барлық тағайындалған мерзіміне пробациялық бақылау белгіленген. Сот үкімімен К. ұрлық, яғни бөтеннің мүлкін адамдар тобының алдын ала сөз байласуымен, аса ірі мөлшерде жасырын жымқыруға оқталғаны, алайда қылмыс оған байланысты емес мән-жайлар бойынша ақырына дейін жеткізілмегені үшін кінәлі деп танылған. Қызылорда облысы Қармақшы аудандық сотының 2017 жылғы 17 ақпандағы қаулысымен сотталған К.-ға «Қазақстан Республикасы Тәуелсіздігінің жиырма бес жылдығына байланысты рақымшылық жасау туралы» Қазақстан Республикасының 2016 жылғы 13 желтоқсандағы Заңының (бұдан әрі – Рақымшылық туралы заң) 4-бабы 1-тармағының 2) тармақшасы қолданылып, 2016 жылғы 19 тамыздағы үкіммен оған тағайындалған жаза мерзімінің өтелмеген бөлігінің жартысы, яғни 2 жыл 5 ай 2 күн мерзімі қысқартылған. Іс апелляциялық сатыда қаралмаған. Жоғарғы Сот Төрағасының ұсынуында сотталған К.-ға қатысты сот үкімін қылмыстық заңның дұрыс қолданылмауына байланысты өзгертіп, оған тағайындалған жаза мерзімін ҚК-нің 55,56-баптарының негізінде төмендетуді, үкімнің қалған бөлігін өзгеріссіз қалдыруды сұраған. Ұсынуда келтірілген негіздер мен уәждерді баяндаған судьяның сөзін, ұсынуды қолдап, К.-ға қатысты сот үкімін өзгертіп, оған тағайындалған жаза мерзімін қылмыстық заңның дұрыс қолданылмауына байланысты төмендетуді сұраған прокурор Ж.-ның пікірін тыңдап, қылмыстық іс материалдарымен және ұсынумен танысып сот алқасы төмендегідей шешімге келді.
Қылмысқа оқталғаны үшін жаза тағайындалған
Сотталған К.-ның оның айыбына тағылған қылмысты жасағаны туралы кінәсі басты сот талқылауында егжей-тегжейлі, мұқият тексеріліп, тиісті бағасын алған дәлелдемелердің жиынтығымен толық бекітілген және ол ұсынуда да дауланбайды. Сонымен, сотталғанның әрекеттері ҚК-нің 24-бабының 3-бөлігі, 188-бабы 4-бөлігінің 3) тармағымен дұрыс сараланған. Алайда, Жоғарғы Сот Төрағасының ұсынуында көрсетілген уәжі негізді болып табылады. Іс материалдарынан анықталғандай, аталған іс бойынша сотқа дейінгі тергеп-тексеру Қазақстан Республикасы Қылмыстық-процестік кодексінің 190-бабының негізінде жеделдетілген тәртіппен аяқталған. ҚК-нің 55-бабы 3-бөлігінің талаптарына сәйкес жеделдетілген сотқа дейінгі тергеп-тексеру істері бойынша жасалған қылмыстық құқық бұзушылық үшін жазаның негізгі түрінің мерзімін немесе мөлшерін осы Кодекстің Ерекше бөлімінің тиісті бабында көзделген ең жоғары мерзімнің немесе мөлшердің жартысынан асыруға болмайды. Аталған баптың 7-бөлігінде қылмысқа оқталғаны үшін жаза тағайындалған жағдайда, осы баптың екінші және үшінші бөліктерінде көрсетілген шектер осы Кодекстің 56-бабының ережелері ескеріле отырып айқындалатындығы көзделген. Ал, ҚК-нің 56-бабының 3-бөлігінде қылмысқа оқталғаны үшiн жазаның мерзiмiн немесе мөлшерiн осы Кодекстiң Ерекше бөлiгiнің тиiстi бабында аяқталған қылмыс үшiн көзделген жазаның негізгі түрiнің ең жоғары мерзiмiнiң немесе мөлшерiнiң төрттен үшінен асыруға болмайды деп көрсетілген. Сол сияқты, осындай талаптар «Қылмыстық жаза тағайындаудың кейбір мәселелері туралы» Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының 2015 жылғы 25 маусымдағы № 4 нормативтік қаулысының 7-тармағында да қарастырылған. Алайда, бірінші сатыдағы сот тарапынан жоғарыдағы заң талаптары сақталмаған. Сонымен, ҚК-нің 188-бабы 4-бөлігінің санкциясы 10 жылға дейін бас бостандығынан айыру жазасын қарастырады. Мұндай жағдайда, сотталған К. ҚК-нің 24-бабының 3-бөлігі, 188-бабы 4-бөлігінің 3) тармағымен тағайындалуға тиіс бас бостандығынан айыру жазасының мерзімі ҚК-нің 56-бабының 3-бөлігі және 55-бабының 3-бөлігі негізінде 3 жыл 9 айдан аспауы тиіс. Ендеше, сот үкімі қылмыстық заңның дұрыс қолданылмауына байланысты өзгертілуге, сотталғанға қатысты ҚК-нің 24-бабының 3-бөлігі, 188-бабы 4-бөлігінің 3) тармағымен тағайындалған жаза мөлшері төмендетілуге жатады. Сонымен қатар, К.-ға үкімді орындау барысында Рақымшылық туралы заңды қолданып, тағайындалған жазаның өтелмеген бөлігін жартысына дейін қысқарту кезінде бірінші сатыдағы сот оған үкіммен тағайындалған 5 жылға бас бостандығынан айыру мерзімінен есептегенін, алайда жаза мерзімі қазіргі уақытта 3 жыл 9 айға дейін төмендетілуге жататындықтан, сот алқасы Рақымшылық туралы заңға байланысты қысқартуға жататын мерзім қайта есептелуге жатады деп санайды. Бұл ретте, алқа, сотталған К.-ға үкім шыққанға дейін күзетпен ұстау бұлтартпау шарасы қолданылғанын және ол мерзімнің ҚК-нің 62-бабының 3-бөлігіне сәйкес жаза мерзіміне бір күнге бір күн есебімен есептелуге жататынын ескереді. Сонымен, Рақымшылық туралы заңның қолданысқа енгізілген күніне, яғни 2016 жылдың 14 желтоқсанына К.-ның бас бостандығынан айыру жазасының өтелмеген бөлігі оның үкімге дейін 1 ай 27 күн қамауда болғанын қосқанда 3 жыл 7 ай 3 күнді құрайды, ендеше, оның бас бостандығынан айыру жазасының өтелмеген бөлігінің жартысы 1 жыл 9 ай 16 күн болып табылады. Жоғарыда баяндалғанның негізінде Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының қылмыстық істер жөніндегі сот алқасы сотталған К.-ға қатысты бірінші сатыдағы сот үкімін өзгертіп, оның ҚК-нің 24-бабының 3-бөлігі, 188-бабы 4-бөлігінің 3) тармағымен тағайындалған бас бостандығынан айыру жазасының мерзімі ҚК-нің 56-бабының 3-бөлігі, 55-бабының 3-бөлігі негізінде 3 жыл 9 айға дейін төмендетілді. Рақымшылық туралы заңының 4-бабы 1-тармағының 2) тармақшасына сәйкес К. 1 жыл 9 ай 16 күнге бас бостандығынан айыру жазасына сотталған деп саналып, ҚК-нің 63-бабына сәйкес тағайындалған жаза шартты деп танылып, бас бостандығынан айырудың барлық тағайындалған мерзіміне пробациялық бақылау белгіленді. Үкімнің қалған бөлігі өзгеріссіз қалдырылып, Қазақстан Республикасы Жоғарғы Соты Төрағасының ұсынуы қанағаттандырылды.
Назар аударыңыз!
«Заң және Құқық» адвокаттық кеңсесі, бұл құжаттың жалпылама екендігіне және нақты сіздің жағдайыңыздың талаптарына сәйкес келмеуі мүмкіндігіне көңіл бөлуіңізді сұрайды. Біздің заңгерлер сіздің нақты жағдайыңызға сәйкес келетін кез келген құқықтық құжатты әзірлеп көмектесуге дайын.
Қосымша ақпарат алу үшін Заңгер/Адвокат телефонына хабарласуыңызға болады: +7 (708) 971-78-58; +7 (700) 978 5755, +7 (700) 978 5085.
Адвокат Алматы Заңгер Қорғаушы Заң қызметі Құқық қорғау Құқықтық қөмек Заңгерлік кеңсе Азаматтық істері Қылмыстық істері Әкімшілік істері Арбитраж даулары Заңгерлік кеңес Заңгер Адвокаттық кеңсе Қазақстан Қорғаушы Заң компаниясы
