142-бапқа түсініктемелер. Қазақстан Республикасы Азаматтық іс жүргізу кодексінің сот бұйрығының күшін жою
Егер борышкерден белгіленген мерзімде мәлімделген талапқа қарсылық келіп түссе не құқықтары мен міндеттері сот бұйрығымен қозғалатын басқа адамның шығарылған сот бұйрығының заң талаптарына сәйкес келмеуі туралы өтініші келіп түссе, Судья сот бұйрығының күшін жояды.
2. Судья қарсылық немесе арыз келіп түскен күннен бастап үш жұмыс күнінен кешіктірмей сот бұйрығының күшін жою туралы ұйғарым шығарады. Ұйғарымда өндіріп алушы мәлімдеген талап талап қою іс жүргізу тәртібімен қойылуы мүмкін екендігі түсіндіріледі. Сот бұйрығының күшін жою туралы ұйғарымның көшірмелері өндіріп алушыға және борышкерге ол шығарылғаннан кейінгі келесі күннен кешіктірілмей жіберіледі.
Сот бұйрығының күшін жою туралы соттың ұйғарымы шағымдануға және наразылық білдіруге жатпайды. Сот бұйрығының күшін жоюдан бас тарту туралы соттың ұйғарымына шағым жасалуы, наразылық білдірілуі мүмкін.
1. Осы норманың бірінші бөлігінде, егер борышкерден белгіленген мерзімде (141-баптың екінші бөлігі) мәлімделген талапқа қарсылық келіп түссе не сот бұйрығымен құқықтары мен міндеттері қозғалатын басқа адамнан шығарылған сот бұйрығының заң талаптарына сәйкес келмеуі туралы өтініш келіп түссе, судьяның сот бұйрығының күшін жою міндеті көзделген.Айта кету керек, қарсылықтарда борышкер сот бұйрығының күшін жою үшін негіздер немесе осы бұйрықпен келіспейтін себептер келтіруге міндетті емес. АІЖК-нің 141-бабының үшінші және төртінші бөліктерінің талаптарына жауап беретін қарсылықтардың келіп түсу фактісінің өзі судьяны сот бұйрығының күшін жоюға міндеттейді. Сонымен қатар, егер борышкер заңның тиісті нормаларына сілтеме жасай отырып, өндіріп алушының талаптарының негізсіздігінің дәлелдерін ұсынса, өндіріп алушы өзінің талап қою құқығын пайдаланбауы әбден мүмкін.Сот бұйрығы шығарылған сот бұйрығының заң талаптарына сәйкес .стігі туралы құқықтары мен міндеттері сот бұйрығымен қозғалатын басқа адамнан өтініш келіп түскен жағдайда да күшін жояды. Мұндай тұлға, мысалы, заңды тұлғадан борыш сомасын өндіріп алу туралы атқарушылық іс жүргізу бойынша өндіріп алушы болып табылады. Сот шешімін орындаудан жалтару мақсатында аталған заңды тұлға бір немесе бірнеше адаммен жалған еңбек шарттарын жасасуы мүмкін. Осы ойдан шығарылған қызметкерлердің жалақы бойынша берешекті өндіріп алу туралы өтініштері негізінде борышкерден белгілі бір соманы өндіріп алу үшін атқарушылық құжат болып табылатын сот бұйрығы шығарылады. "Атқарушылық іс жүргізу және сот орындаушыларының мәртебесі туралы" Заңның 111-бабына сәйкес бірінші кезекте еңбек құқықтық қатынастарынан туындайтын талаптар орындалады. Осыған байланысты, сот бұйрығының күшін жоймай, борыш сомасын өндіріп алу туралы сот шешімін орындау мүмкін емес. Егер бірінші өндіріп алушы жалақы бойынша берешектің жалған екендігіне дәлел келтірсе, судья оны өндіріп алу туралы сот бұйрығының күшін жояды.
2. Екінші бөлікте сот бұйрығының күшін жою туралы ұйғарым шығару (қарсылықтар немесе өтініш келіп түскен күннен бастап үш жұмыс күні) және оның көшірмелерін бұйрық ісін жүргізу тараптарына жіберу (ол шығарылғаннан кейінгі келесі күннен кешіктірмей) мерзімдері айқындалған. Бұл ретте ұйғарымда өндіріп алушы мәлімдеген талап талап қою іс жүргізу тәртібімен қойылуы мүмкін екендігі түсіндірілуге тиіс.Судьяның сот бұйрығының күшін жою туралы ұйғарымына шағымдануға және наразылық білдіруге жатпайтынына назар аудару қажет, ал сот бұйрығының күшін жоюдан бас тарту туралы ұйғарымға шағым жасалуы, наразылық білдірілуі мүмкін. Бұл сот бұйрығы жойылған жағдайда, өндіріп алушы өзінің бұзылған құқықтарын немесе заңмен қорғалатын мүдделерін іс жүргізу тәртібімен қорғау мүмкіндігінен айырылмайтындығына байланысты.
Сот бұйрығының күшін жоюдан негізсіз бас тарту борышкердің сот бұйрығымен бұзылған құқықтарын немесе заңмен қорғалатын мүдделерін қалпына келтіре алмауына әкеледі.АІЖК-нің 429, 401-баптарының ережелеріне сүйене отырып, өндіріп алушы немесе құқықтары мен міндеттері сот бұйрығымен қозғалған басқа адам жеке шағым бере алады. Наразылықты прокурор өз құзыреті шегінде әкелуі мүмкін.Егер жойылған сот бұйрығы өндіріп алушыға берілсе немесе орындауға жіберілсе, онда оны сот кері қайтарып алады.
ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ ЖОҒАРҒЫ СОТЫНЫҢ КІТАПХАНАСЫ
Астана, 2016 жыл
УДК 347 (574)
К 63
ISBN 978-601-236-042-4
Constitution Law Code Standard Decree Order Decision Resolution Lawyer Almaty Lawyer Legal service Legal advice Civil Criminal Administrative cases Disputes Defense Arbitration Law Company Kazakhstan Law Firm Court Cases
