324-бапқа түсініктеме. Қазақстан Республикасының қылмыстық процестік кодексінің қылмыстық іс бойынша іс жүргізуді тоқтата тұру
Судья іс бойынша іс жүргізуді тоқтата тұру туралы қаулыны осы Кодекстің 45-бабының бірінші, екінші, үшінші бөліктерінде көзделген негіздер бойынша шығаруы мүмкін.
Іс бойынша іс жүргізу бірнеше сотталушының біреуіне қатысты, егер бұл оның немесе басқа сотталушылардың қорғау құқығына нұқсан келтірмесе, тоқтатыла тұруы мүмкін. Өзіне қатысты іс жүргізу тоқтатыла тұрмайтын сотталушылар қамауда болған және судья оларға бұлтартпау шарасын өзгерту мүмкін деп таппаған жағдайда, іс жүргізуді тоқтата тұру алты айдан аспайтын мерзімге мүмкін болады. Егер осы уақыт ішінде сотталушылардың біреуіне қатысты іс жүргізуді тоқтата тұру үшін негіздер жойылмаса, онда басқа сотталушыларға қатысты іс қайта басталып, басты сот талқылауының күні белгіленуге тиіс.
Осы Кодекстің 45-бабы бірінші бөлігінің 1) тармағында көзделген негіз бойынша іс бойынша іс жүргізуді тоқтата тұрған кезде, осы Кодекстің 335-бабының екінші бөлігінде көрсетілген жағдайларды қоспағанда, іс прокурорға қайтарылады.
1.Сот тергеуінің мерзімдерін тоқтата тұру және үзу үшін: тұрған жері белгіленбеген не оның Қазақстан Республикасынан тыс жерде болуы анықталған айыпталушының болмауы, сондай-ақ егер айыпталушыны соттан жасыру фактісі айқын болып табылса, ол соттан жасырынған жағдайлар негіз болып табылады. Егер айыпталушы істі тергеу аяқталғаннан кейін бірден қашып кетсе, сот оны прокурорға қайтарады және айыпталушыны іздеуді қамтамасыз етуді тапсырады. Бұл ретте сот іс бойынша іс жүргізуді тоқтата тұрады және айыпталушыға қамауға алу түріндегі бұлтартпау шарасын сайлайды немесе өзгертеді және істі оны іздестіруді ұйымдастыру үшін прокурорға жібереді.
2.Уақытша психикалық бұзылыс немесе сотталушының медициналық қорытындымен расталуға тиіс өзге де ауыр сырқаты іс бойынша одан әрі іс жүргізуге кедергі келтіретін және тоқтата тұруды талап ететін негіз болып танылады. Төтенше және алдын алуға болмайтын еңсерілмейтін күштің (форс-мажор) әсерінен туындаған объективті жағдайлар да іс бойынша іс жүргізуге кедергі келтіруі мүмкін. Мұндай жағдайларға мыналар жатады: табиғи табиғи құбылыстар - жер сілкінісі, су тасқыны, өрт, Тайфун, егіннің өліміне немесе кеш пісуіне әкелетін температураның күрт ауытқуы және т. б.; қоғамдық өмірдің басқа жағдайлары-әскери әрекеттер, эпидемиялар, ұлттық және салалық ереуілдер, мемлекеттік органдардың тыйым салу актілері (карантин жариялау, белгілі бір бағыттардағы тасымалдарды шектеу, халықаралық санкцияларды қолдану салдарынан жекелеген елдермен сауда операцияларына тыйым салу) және т. б. Тапсырманы, құқықтық көмек көрсету туралы өтінішхатты жіберу және құқықтық көмек алуға байланысты басқа да іс жүргізу әрекеттерін жүргізу ұзақ уақытты талап етеді, осыған байланысты заң шығарушы бұл мән-жайларды өндірісті тоқтата тұру үшін негіздемелерге жатқызады.
3.Сотталушының айғақтар беруге мәжбүрлеу, оған қорғаушы бермеу, жаңылыстыру, азаптаулар қолдану, медициналық көмек көрсетпеу жолымен дәлелдемелер алу мақсатында оның сотқа дейінгі іс жүргізудегі құқықтарының бұзылуы туралы арыздарын тексеру, сол сияқты сотталушының прокурордың шешіміне шағымдануы бас сот талқылауын жалғастыруға кедергі келтіретін мән-жайлар болып табылады. Мұндай жағдайларда іс бойынша іс жүргізу тоқтатыла тұрады, прокурорға тексеруді ұйымдастыру үшін қажетті уақыт беріледі, нәтижелері бойынша тиісті қорытынды шығарылады.
4.Соттың Қазақстан Республикасының Конституциялық Кеңесіне ұсынуымен не оның осы қылмыстық істе қолдануға жататын заңды немесе Қазақстан Республикасының Конституциясында бекітілген адам мен азаматтың құқықтары мен бостандықтарына нұқсан келтіретін өзге де нормативтік құқықтық актіні конституциялық емес деп тану туралы басқа соттың ұсынысын қабылдауы іс бойынша іс жүргізуді толығымен не ҚР Конституциялық Кеңесі шешкенге дейін бөлігінде тоқтата тұруға негіз болып табылады.
5.Жеке айыптау істері бойынша жәбірленушіге айыптауды қолдау құқығын беретін іс жүргізу нормалары ерекше маңызға ие, өйткені істің бастамашысы жеке айыптаушы болып табылады. Сондықтан, жеке айыптаушының ауыр сырқаттануына байланысты жеке айыптауение бойынша айыптауды қолдау мүмкіндігінің болмауы, іссапар немесе азаматтық борышын орындау себебінен Қазақстан Республикасында болмауы, заң шығарушы іс бойынша іс жүргізуді тоқтата тұру үшін негіздердің біріне жатқызылған.
6.Бір қылмыстық іс бойынша бірнеше сотталушы сотқа берілген және сот талқылауы барысында бір немесе бірнеше сотталушыға қатысты қылмыстық істі тоқтата тұру үшін мән-жайлар туындаған жағдайда, оларға қатысты іс материалдары жеке іс жүргізуге бөлінуге және ол тоқтатыла тұруға тиіс. Жекелеген сотталушыларға қатысты іс жүргізуді бөлуге және тоқтата тұруға, егер бұл әрекеттер оның құқықтарына немесе басқа сотталушылардың қорғауға құқықтарына қысым жасаса, жол берілмейді. Егер кейбір сотталушыларға қатысты іс тоқтатыла тұрса, ал басқа сотталушылар осы іс бойынша қамауда болса, онда бұл істерді алты айдан аспайтын мерзімге тоқтата тұруға жол беріледі. Мысалы, сотталушылардың бірі ұзақ уақыт емделуге кеткен ауыр аурумен ауырған. Тоқтата тұру негіздері осы мерзімде жойылмағандықтан, басқа сотталушыларға қатысты іс қайта басталып, негізгі сот талқылауының күні белгіленуі керек.
Айыпталушының тұрған жерін белгілемеуге байланысты іс бойынша іс жүргізуді тоқтата тұрған кезде іс прокурорға қайтарылады. Іздестіруді жүзеге асыру функциясы айыптау органы жүзеге асыратын сотқа тән емес.
8.Сот іс жүргізуді тоқтата тұру туралы шешімді үкім шығарылғанға дейін алдын ала тыңдауда және бас сот талқылауының кез келген сатысында қабылдайды.
Іс бойынша іс жүргізуді тоқтата тұру - уақытша шара. Тоқтата тұруға негіз болған мән-жайлар жоғалған кезде іс жүргізу сот қаулысымен қайта басталады. Істі сотта қарау мерзімі тоқтата тұру уақытына үзіледі. Қылмыстық жауаптылықтың ескіру мерзімі өткен кезде тоқтатылған іс тоқтатылуға жатады.
Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының Қазақстан Республикасының қылмыстық іс жүргізу кодексіне түсініктемесі
Конституция Заң Кодекс Норматив Жарлық Бұйрық Шешім Қаулы Адвокат Алматы Заңгер Қорғаушы Заң қызметі Құқық қорғау Құқықтық қөмек Заңгерлік кеңсе Азаматтық істері Қылмыстық істері Әкімшілік істері Арбитраж даулары Заңгерлік кеңес Заңгер Адвокаттық кеңсе Қазақстан Қорғаушы Заң компаниясы
