392-бапқа түсініктемелер. Қазақстан Республикасы ратификациялаған Қазақстан Республикасының Азаматтық іс жүргізу кодексінің халықаралық шарты негізінде баланы қайтару туралы немесе балаға қатысты қол жеткізу құқықтарын жүзеге асыру туралы өтініш беру
1. Қазақстан Республикасына заңсыз ауыстырылған немесе Қазақстан Республикасында ұсталатын баланы қайтару туралы немесе Қазақстан Республикасы ратификациялаған халықаралық шарттың негізінде осындай балаға қатысты қол жеткізу құқықтарын жүзеге асыру туралы өтінішті (бұдан әрі - баланы қайтару туралы немесе қол жеткізу құқықтарын жүзеге асыру туралы өтініш) ата-анасы немесе жауапкер оның құқықтарын бұзды деп есептейтін өзге адам сотқа береді немесе қол жеткізу құқығын сотқа прокурор береді.
2. Баланы қайтару немесе қол жеткізу құқығын жүзеге асыру туралы өтініш кәмелетке толмағандардың істері жөніндегі мамандандырылған ауданаралық сотқа беріледі.
3. Егер баланың Қазақстан Республикасының аумағында болатын жері белгісіз болса, баланы қайтару туралы немесе қол жеткізу құқықтарын жүзеге асыру туралы өтініш осы баптың екінші бөлігінде көзделген сотқа баланың Қазақстан Республикасында болған соңғы белгілі орны бойынша немесе жауапкердің Қазақстан Республикасындағы соңғы Белгілі тұрғылықты жері бойынша беріледі.
4. Баланың болу орны өзгерген жағдайда баланы қайтару туралы немесе қол жеткізу құқықтарын жүзеге асыру туралы өтінішті осы бапта белгіленген соттылық қағидаларын сақтай отырып, өзінің іс жүргізуіне өтінішті қабылдаған сот қарауға тиіс.
5. Баланы қайтару туралы немесе қол жеткізу құқықтарын жүзеге асыру туралы өтініште тиісті талап Қазақстан Республикасы ратификациялаған халықаралық шарт негізінде қойылатыны көрсетілуге тиіс.
Азаматтар болып табылатын немесе әртүрлі мемлекеттердің аумағында тұратын ата-аналар арасындағы балаларды тәрбиелеу туралы дауларды тиімді шешу үшін халықаралық жеке құқық жөніндегі Гаага конференциясы 1980 жылғы 25 қазандағы Халықаралық балаларды ұрлаудың азаматтық - құқықтық аспектілері туралы Конвенцияны (бұдан әрі-Конвенция) әзірледі.Осы Конвенция Қазақстан Республикасы 2012 жылғы 13 қарашадағы заңмен ратификацияланды және Қазақстан Республикасының аумағында 2013 жылғы 1 қыркүйекте күшіне енді. Конвенцияны іске асыру шеңберінде "Қазақстан Республикасының 1980 жылғы 25 қазандағы Халықаралық балаларды ұрлаудың азаматтық-құқықтық аспектілері туралы конвенциядан туындайтын міндеттемелерді орындауын қамтамасыз ету жөніндегі шаралар туралы" Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2014 жылғы 21 мамырдағы № 519 қаулысымен Конвенция ережелерін орындау жөніндегі орталық орган болып білім және ғылым министрлігі айқындалды.
Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2014 жылғы 4 маусымдағы № 208 бұйрығымен Орталық органның операциялық қызметі жөніндегі функциялар Білім және ғылым министрлігінің Балалардың құқықтарын қорғау Комитетіне жүктелді. Бала құқықтарын қорғау комитеті әзірлеген Конвенция ережелерін қолдану тәртібі туралы Азаматтарға арналған анықтамалықта Конвенцияның 3-бабына сілтеме жасай отырып, баланың қандай орын ауыстыруы немесе ұстап қалуы заңсыз деп қаралатыны көрсетіледі.
Сонымен, баланы көшіру немесе ұстау заңсыз болып саналады, егер:
а) олар бала қоныс аударғанға немесе ұстап қалғанға дейін тұрақты тұрған мемлекеттің заңнамасына сәйкес қандай да бір адамға, мекемеге немесе өзге де ұйымға бірлесіп немесе жеке-дара берілген қорғаншылық құқықтарын бұза отырып жүзеге асырылады;
б) жылжыту немесе ұстап қалу кезінде бұл құқықтар бірлесіп немесе жеке-жеке тиімді жүзеге асырылды немесе егер орын ауыстыру немесе ұстап қалу болмаса, жүзеге асырылатын еді.
А) тармағында аталған қорғаншылық құқықтары, атап айтқанда, заңға сәйкес не сот немесе әкімшілік шешім негізінде не осы Мемлекеттің заңнамасы бойынша заңдық салдарға әкеп соғатын келісім негізінде туындауы мүмкін. Баланы тұрақты тұратын жері мемлекетінің аумағынан көшіру күні заңсыз көшу күні болып есептеледі. Баланы әкетуге тиісті түрде ресімделген келісім берілген мерзім өткеннен кейінгі бірінші күн заңсыз ұстап қалу күні болып есептеледі. Мысалы, бір ата-ана екінші ата-анаға 2015 жылдың 21 наурызы мен 21 сәуірі аралығында Баланы әкетуге келісім береді. Баланы алып кеткен ата-ана оны көрсетілген мерзімнен кейін қайтармайды. Заңсыз ұстау күні 2015 жылдың 22 сәуірі болады.
Конвенция қолданыла ма, жоқ па, ұрлау немесе заңсыз ұстау күніне байланысты. Конвенция, егер бала 16 жасқа толмаған болса, ұрлау немесе ұстап қалу күнінен бастап бір жылдан аспайтын уақыт өтсе, ата-анасының біреуі ұрлау/ұстап қалу Конвенцияның 3-бабында айқындалғандай қорғаншылық (жеке немесе бірлескен) құқығын немесе екінші ата-ананың қол жеткізу құқығын бұзса, сондай-ақ Конвенция Қазақстан Республикасы мен мемлекет арасында қолданыста болса, Конвенция қолданылады. бала қай жерге немесе одан әкелінген/шығарылған. Қазақстан Республикасының қосылуын мойындаған қатысушы мемлекеттердің өзекті тізімі халықаралық жеке құқық Гаага конференциясының ресми сайтында орналасқан: http://www.hcch.net.
2. Осы санаттағы істердің соттылығы АІЖК-нің 27-бабында айқындалған.
3. Түсініктеме берілген баптың үшінші бөлігінде, егер баланың Қазақстан Республикасында болатын жері белгісіз болса, өтініш беру тәртібі регламенттелген.
4. Түсініктеме берілген баптың төртінші бөлігінде баланың болу орны өзгерген жағдайда өтінішті қарау тәртібі регламенттелген.
5. Түсініктеме берілген баптың бесінші бөлігінде баланы қайтару немесе оған осы Конвенцияға қол жеткізу құқығын жүзеге асыру туралы өтініште көрсетудің міндеттілігі көзделген.
ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ ЖОҒАРҒЫ СОТЫНЫҢ КІТАПХАНАСЫ
Астана, 2016 жыл
УДК 347 (574)
К 63
ISBN 978-601-236-042-4
Конституция Заң Кодекс Норматив Жарлық Бұйрық Шешім Қаулы Адвокат Алматы Заңгер Қорғаушы Заң қызметі Құқық қорғау Құқықтық қөмек Заңгерлік кеңсе Азаматтық істері Қылмыстық істері Әкімшілік істері Арбитраж даулары Заңгерлік кеңес Заңгер Адвокаттық кеңсе Қазақстан Қорғаушы Заң компаниясы
