46-бап. Банктің тәуелсіз директорлары Қазақстан Республикасындағы банктер және банк қызметі туралы Заңы

Басты бет / Заңдар / 46-бап. Банктің тәуелсіз директорлары Қазақстан Республикасындағы банктер және банк қызметі туралы Заңы

      1. Банктің директорлар кеңесінің мүшесі тәуелсіз директоры болып табылатын немесе болуға ниет білдіретін адам "Акционерлік қоғамдар туралы" Қазақстан Республикасының Заңында тәуелсіз директор үшін белгіленген талаптарға, сондай-ақ аталған адамның банктен тәуелсіз болуын куәландыратын мынадай қосымша талаптарға (бұдан әрі – тәуелсіз болуға қойылатын талаптар) сай келуге тиіс:

      1) аталған адам лауазымдық міндеттерін орындағаны үшін, оның ішінде банктің акциялары және (немесе) банктің акцияларын (базалық активі банктің акциялары болып табылатын туынды бағалы қағаздарды) алуға құқықтар түрінде банктің орналастырылған акцияларының жалпы санының бір пайыздан астамы көлемде сыйақы немесе банктен және (немесе) банкпен ерекше қатынастар арқылы байланысты адамнан жалақы алмайды және мұндай сыйақыны немесе жалақыны соңғы үш жыл ішінде алмаған.

      Осы тармақшаның бірінші бөлігінде белгіленген талап аталған адамның банктің тәуелсіз директоры және (немесе) банкпен ерекше қатынастар арқылы байланысты адамның тәуелсіз директоры ретінде лауазымдық міндеттерін орындағаны үшін алатын сыйақысына қолданылмайды;

      2) аталған адам банктің тәуелсіз директоры ретінде тағайындалар алдындағы бір жыл ішінде:

      банкпен және (немесе) банкпен ерекше қатынастар арқылы байланысты тұлғамен айтарлықтай іскерлік қатынастарда болмаған;

      акцияларды, қатысу үлестерін, пайларды не үлестік қатысудың басқа да нысандарын бір пайыздан артық мөлшерде иеленбеген, сондай-ақ банкпен айтарлықтай іскерлік қатынастары бар және (немесе) банкпен ерекше қатынастар арқылы байланысты ұйымда лауазымды адам болып табылмаған.

      Осы тармақшадағы айтарлықтай іскерлік қатынастар деп уәкілетті органның нормативтік құқықтық актісінде белгіленген мөлшерден асатын сомаға мәмілелер жасау түсініледі;

      3) аталған адам банктің тәуелсіз директоры ретінде тағайындалар алдындағы соңғы үш жыл ішінде банктің, банктің ірі қатысушысының (банк холдингінің) сыртқы аудитін жүзеге асырған аудиторлық ұйымның, банктің ірі қатысушысын (банк холдингін) және (немесе) банктің еншілес ұйымын бақылауды жүзеге асырған ұйымның қызметкері болып табылмаған;

      4) аталған адам банктің тәуелсіз директоры болып табылмайды не ол бірінші тағайындалған күннен бастап қатарынан тоғыз жылдан астам тәуелсіз директоры болып табылмаған;

      5) аталған адам сенімхатқа, заңнамаға, сот шешіміне не әкімшілік актіге негізделген өкілеттіктерге орай банктің ірі қатысушысының (банк холдингінің) және (немесе) банкпен ерекше қатынастар арқылы байланысты тұлғаның мүдделерін білдірмейді және мұндай өкілдікті соңғы үш жыл ішінде жүзеге асырмаған;

      6) аталған адам банкпен ерекше қатынастар арқылы байланысты адам болып табылмайды және (немесе) ол банктің тәуелсіз директоры лауазымына оны келісу туралы өтінішхат берілген күннің алдындағы үш жыл ішінде ерекше қатынастар арқылы байланысты адам болып табылмаған;

      7) банкпен ерекше қатынастар арқылы байланысты тұлғаның тәуелсіз директоры ретінде лауазымдық міндеттерін орындауды қоспағанда, аталған адам соңғы үш жыл ішінде банкпен ерекше қатынастар арқылы байланысты тұлғаның лауазымды адамы болып табылмайды және болып табылмаған;

      8) аталған адам:

      банк акцияларын;

      банкпен ерекше қатынастар арқылы байланысты тұлға болып табылатын ұйымдарда акцияларды, қатысу үлестерін, пайларды не үлестік қатысудың басқа да нысандарын бір пайыздан астам мөлшерде тікелей және (немесе) жанама иеленбейді;

      9) аталған адамның және (немесе) оның жақын туыстарының қандай да бір лауазымдарды бұрын атқарғанына немесе қазіргі уақытта атқаруына байланысты және (немесе) банктің директорлар кеңесінің және (немесе) банктің атқарушы органының басқа мүшелерімен және (немесе) банкпен ерекше қатынастар арқылы байланысты басқа да тұлғалармен жеке, кәсіптік немесе коммерциялық қатынастары болуына байланысты, аталған адамда өзінің лауазымдық міндеттерін тәуелсіз және объективті орындауына кедергі келтіруі мүмкін және (немесе) оны басқа адамдар (банктің лауазымды адамдарын немесе акционерлерін қоса алғанда) тарапынан тиісінше ықпал етпеуіне ұшыратуға алып келетін өзге де мүдделер қақтығысы болмайды.

      Осы тармақтың мақсаттары үшін мүдделер қақтығысы аталған адамның жеке мүддесі мен оның өзінің лауазымдық міндеттерін тиісінше орындауы және (немесе) банктің және (немесе) оның қызметкерлерінің және (немесе) клиенттердің мүліктік және өзге де мүдделері арасында банк және (немесе) оның клиенттері үшін теріс салдарға алып келетін (алып келуі мүмкін) қайшылық туындайтын жағдайды білдіреді.

      2. Тәуелсіз болуға қойылатын талаптардың сақталуын қамтамасыз ету мақсатында тәуелсіз директор:

      тәуелсіз директордың тәуелсіз болуға қойылатын талаптарға сай келмеуіне алып келуі мүмкін кез келген мән-жайлардың туындауы туралы банктің директорлар кеңесін хабардар етеді;

      қаржы жылы аяқталғаннан кейін жыл сайын, күнтізбелік алпыс күн ішінде банктің директорлар кеңесінің кадрлар және сыйақы мәселелері жөніндегі комитетіне уәкілетті органның нормативтік құқықтық актісімен бекітілген нысан бойынша тәуелсіз болуға қойылатын талаптарға сәйкестігіне қатысты декларация ұсынады.

      Банктің директорлар кеңесінің кадрлар және сыйақы мәселелері жөніндегі комитеті тәуелсіз директор ұсынған ақпаратты ескере отырып, тәуелсіз директордың тәуелсіз болуға қойылатын талаптарға сай келуіне бағалау жүргізеді және тәуелсіз директордың тәуелсіз болуы туралы қорытынды береді, сондай-ақ тәуелсіз директордың тәуелсіз болуға қойылатын талаптарға сай келмеуін куәландыратын мән-жайларды анықтау туралы ақпаратты директорлар кеңесіне дереу ашып көрсетуді қамтамасыз етеді. Тәуелсіз директор тәуелсіз болуға қойылатын талаптарға сай келуін бағалау объектісі болып табылатын жағдайларда, осы тәуелсіз директор банктің директорлар кеңесінің кадрлар және сыйақы мәселелері жөніндегі комитетінің жұмысына қатыспайды.

      Тәуелсіз директордың тәуелсіз болуға қойылатын талаптарға сай келмеуі анықталған және мұндай сәйкессіздікті банкке зиян келтірмей (теріс салдарсыз) жою мүмкін болмаған жағдайда, банктің директорлар кеңесі осы тәуелсіз директордың өкілеттігін тоқтату туралы мәселені банк акционерлерінің жалпы жиналысының қарауына дереу шығарады.

      3. Банктің директорлар кеңесі банк акционерлерінің жылдық жалпы жиналысына банктің тәуелсіз директорларының тәуелсіз болуға қойылатын талаптарға сай келуі туралы есепті ұсынады.

      4. Банк жыл сайын уәкілетті органға тәуелсіз директорлардың тәуелсіз болуға қойылатын талаптарға сай келуі туралы есепті уәкілетті органның нормативтік құқықтық актісінде белгіленген нысан бойынша және мерзімдерде ұсынады.

Қазақстан Республикасының Заңы 2026 жылғы 16 қаңтардағы № 258-VIII ҚРЗ.

Қазақстан Республикасының

Президенті

Конституция Заң Кодекс Норматив Жарлық Бұйрық Шешім Қаулы Адвокат Алматы Заңгер Қорғаушы Заң қызметі Құқық қорғау Құқықтық қөмек Заңгерлік кеңсе Азаматтық істері Қылмыстық істері Әкімшілік істері Арбитраж даулары Заңгерлік кеңес Заңгер Адвокаттық кеңсе Қазақстан Қорғаушы Заң компаниясы

Қазақстан Республикасының 1995 жылғы 31 тамыздағы N 2444 Банктер және банк қызметі туралы Заңы күші жойылды Қабылданған 2026 жылғы 16 қаңтардағы № 258-VIII ҚРЗ Қазақстан Республикасының банктер және банк қызметі туралы Заңымен.

46-бап. Қаржылық жағдайды жақсарту және (немесе) тәуекелдерді барынша азайту жөніндегі шаралар Қазақстан Республикасындағы банктер және банк қызметі туралы Заңы

      1. Уәкілетті орган анықталған, оның ішінде уәжді пайымдауды пайдалана отырып анықталған кемшіліктерді, тәуекелдерді немесе бұзушылықтарды жою мақсатында банктің, банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйымның, банк холдингінің, банк конгломератының және (немесе) банк конгломераты құрамына кіретін ұйымдардың, банктің ірі қатысушысының қаржылық жағдайын жақсарту және (немесе) тәуекелдерін барынша азайту жөніндегі шараларды:

      1) меншікті капиталдың жеткіліктілік коэффициенттерін және (немесе) өтімділік коэффициенттерін уәкілетті орган белгілеген ең төмен мәндерден жоғары ұстап тұру;

      2) банк операцияларының және өзге операциялардың жекелеген түрлерін жүргізуді, жекелеген мәміле түрлерін жасауды тоқтата тұру және (немесе) шектеу не оларды жүзеге асырудың ерекше тәртібін белгілеу;

      3) банк активтерінің және (немесе) міндеттемелерінің құрылымын өзгертуді қоса алғанда, оларды қайта құрылымдау;

      4) шығыстарды қысқарту, оның ішінде жұмыскерлерді қосымша жалдауды тоқтату немесе шектеу, жекелеген филиалдар мен өкілдіктерді, еншілес ұйымдарды жабу, басшы қызметкерлердің ақшалай сыйақыларын және басқа да материалдық көтермелеу түрлерін шектеу арқылы қысқарту;

      5) белгілі бір актив түрлеріне инвестицияларды тоқтата тұру және (немесе) шектеу не оларды жүзеге асырудың ерекше тәртібін белгілеу;

      6) халықаралық қаржылық есептілік стандарттары бойынша провизиялар (резервтер) қалыптастыру;

      7) жеке немесе заңды тұлғаны банкпен, банк холдингімен, банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйыммен ерекше қатынастар арқылы байланысты тұлға деп тану;

      8) банкпен, банк холдингімен, банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйыммен ерекше қатынастар арқылы байланысты тұлғамен жеңілдікті шарттарда жасалған мәміленің шарттарын жеңілдікті шарттармен мәміле жасалған күні үшінші тұлғалармен жасалған осыған ұқсас мәмілелер шарттарына өзгерту;

      9) банкпен, банк холдингімен, банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйыммен ерекше қатынастар арқылы байланысты тұлғалармен жасалатын операцияларды шектеу;

      10) жай және (немесе) артықшылықты акциялар және (немесе) мерзімсіз қаржы құралдары бойынша дивидендтерді есепке жазуды және (немесе) төлеуді тоқтату;

      11) ішкі саясаттар мен рәсімдерді, тәуекелдердің жол берілетін мөлшеріне лимиттерді, тәуекелдерді басқару және ішкі бақылау жүйесінің тиімділігін бағалау рәсімін қайта қарау;

      12) осы Заңның 20-бабында және уәкілетті органның тәуекелдерді басқару және ішкі бақылау жүйесін қалыптастыру тәртібін белгілейтін нормативтік құқықтық актісінде аталған адамдарды қызметтік міндеттерін орындаудан шеттету, оның ішінде банк, банк холдингі, банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйым, Қазақстан Республикасының бейрезидент-банкі осы Заңның 20-бабында аталған адамдарды уәкілетті орган осы қадағалап ден қою шарасын қолданғанға дейін қызметтік міндеттерін орындаудан шеттеткен жағдайда, шеттету жөніндегі талаптарды қою арқылы қолданады. Басшы қызметкерге осы қадағалап ден қою шарасы қолданылған кезде уәкілетті орган басшы қызметкер лауазымына тағайындауға (сайлауға) келісімін кері қайтарып алады;

      13) банктің ірі қатысушысына және (немесе) банк холдингіне тиесілі мүліктің құнына бағалау жүргізу;

      14) банктер, банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйымдар депозиторларының және (немесе) кредиторларының және (немесе) клиенттерінің құқықтары мен заңды мүдделерінің бұзылуына ықпал еткен себептерді және (немесе) жағдайларды жою;

      15) олардың қызметінің Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкестігін қамтамасыз ету жөніндегі талаптарды қою арқылы қолданады.

      Қазақстан Республикасы бейрезидент-банктерінің филиалдарына осы тармақтың бірінші бөлігінің 1) тармақшасын қолдану мақсаттары үшін меншікті капиталдың жеткіліктілік коэффициенті деп резерв ретінде қабылданатын активтердің жеткіліктілік коэффициенті түсініледі.

      2. Осы баптың 1-тармағында көзделген шаралар жазбаша нұсқама немесе жазбаша келісім нысанында қолданылады.

      3. Банкке, банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйымға, банк холдингіне, банк конгломератының құрамына кіретін ұйымдарға, банктің ірі қатысушысына осы баптың 1-тармағында белгіленген орындалуы міндетті шараларды қабылдау және (немесе) оларды орындау жөніндегі іс-шаралар жоспарын (бұдан әрі – іс-шаралар жоспары) белгіленген мерзімде ұсыну қажеттігіне нұсқау жазбаша нұсқама болып табылады.

      Іс-шаралар жоспарында кемшіліктердің, тәуекелдердің немесе бұзушылықтардың, олардың туындауына алып келген себептердің сипаттамасы, жоспарланған іс-шаралардың тізбесі, оларды жүзеге асыру мерзімдері, сондай-ақ жауапты басшы қызметкерлер көрсетіледі.

      4. Уәкілетті орган мен банк немесе банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйым немесе банк холдингі немесе банк конгломератының құрамына кіретін ұйымдар немесе банктің ірі қатысушысы арасында жасалған, анықталған кемшіліктерді, тәуекелдерді немесе бұзушылықтарды жою мерзімдерін және (немесе) анықталған бұзушылықтар және (немесе) кемшіліктер жойылғанға дейін аталған тұлғалар өздеріне қабылдайтын шектеулердің тізбесін көрсете отырып, осы баптың 1-тармағында белгіленген шараларды орындау туралы жазбаша келісім жазбаша келісім болып табылады.

      Жазбаша келісім банк немесе банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйым немесе банк холдингі немесе банк конгломератының құрамына кіретін ұйымдар немесе банктің ірі қатысушысы тарапынан міндетті түрде қол қойылуға жатады.

      5. Банк, банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйым, банк холдингі, банк конгломератының құрамына кіретін ұйым немесе банктің ірі қатысушысы уәкілетті органды жазбаша нұсқамада және жазбаша келісімде көрсетілген шаралардың осы құжаттарда көзделген мерзімдерде орындалғаны туралы хабардар етуге міндетті.

      6. Банкке, банк холдингіне, банк конгломератының құрамына кіретін ұйымға, банктің ірі қатысушысына, банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйымға байланысты емес себептермен жазбаша нұсқамада және (немесе) іс-шаралар жоспарында, жазбаша келісімде белгіленген мерзімдерде бұзушылықтарды жою мүмкін болмаған жағдайда, жазбаша нұсқаманы және (немесе) іс-шаралар жоспарын, жазбаша келісімді орындау бойынша мерзім уәкілетті орган белгілеген күнге дейін ұзартылуы мүмкін.

Қазақстан Республикасының 1995 жылғы 31 тамыздағы N 2444 Заңы.

Қазақстан Республикасының Президенті

Адамды ұстап алу кезiнде зиян келтiру

Адамды ұстап алу кезiнде зиян келтiруҚазақстан Республикасының Қылмыстық кодексінің (ҚР ҚК) 33-бабы шабуыл жасаған адамды ұстау кезінде зиян келтірудің құқықтық негіздері мен...