Нарық субъектілерінің бәсекеге қарсы келісілген әрекеттері
Сот актілерін (жүргізілген тергеп-тексерулердің қорытындылары бойынша шығарылған қорытындыларды бекіту туралы бұйрықтарға, берілген нұсқамаларға, тергеп-тексеруді тағайындау туралы бұйрықтарға және т.б. шағымдану) зерделеу барысында бәсекеге қарсы келісілген әрекеттердің іс жүзінде кездескен жалғыз түрі тауарларды сатып алу немесе өткізу бағаларын не өзге де шарттарын белгілеу және ұстап тұру болып табылатыны анықталды (ПК-нің 170-бабы 1-тармағының 1) тармақшасы).
ПК-нің 170-бабының 2-тармағына сәйкес, егер олар мынадай шарттардың жиынтығына бір мезгілде сәйкес келсе, мұндай әрекеттер келісілген әрекеттер деп танылуы мүмкін:
бұл әрекеттер бәсекені шектейді;
мұндай әрекеттердің нәтижесі әрбір нарық субъектісінің мүдделеріне сәйкес келеді;
нарық субъектілерінің әрекеттері олардың біреуінің жария мәлімдеме жасауы немесе олардың біреуінің осындай әрекеттер жасау туралы ақпаратты жария түрде орналастыруы салдарынан әрқайсысына алдын ала белгілі болады;
көрсетілген нарық субъектілерінің әрқайсысының әрекеттері келісілген әрекеттерге қатысатын өзге нарық субъектілерінің әрекеттерінен туындайды;
нарық субъектілерінің әрекеттері осы субъектілерге бірдей әсер ететін мән-жайлардың салдары болып табылмайды (Қазақстан Республикасының салық және өзге де заңнамасының өзгеруі, тұтыну динамикасы, табиғи монополия субъектілерінің қызметтеріне тарифтердің өзгеруі, тауарларды өндіру мен өткізу кезінде пайдаланылатын шикізат пен тауарларға бағалардың өзгеруі);
тиісті тауар нарығындағы нарық субъектілерінің жиынтық үлесі 35 және одан да көп пайызды құрайды. Бұл ретте тиісті тауар нарығындағы бір нарық субъектісінің ең төменгі үлесі 5 және одан да көп пайыз болуы тиіс.
Бәсекеге қарсы келісілген әрекеттерге байланысты сот істерін қарау тәжірибесі көрсеткендей, соттар негізінен жоғарыда көрсетілген 6 шарттың сақталуына дұрыс назар аударады.
ТОО-ның талап қоюлары бойынша (№ 5594-22-00-4/640), ТОО (№ 5594-22-00-4/544), ТОО (№ 6001-22-00-6ап/2469), ТОО (№ 7194-22-00-4/1453) жергілікті соттар бәсекеге қарсы келісілген әрекеттер жасалған деп тануға мүмкіндік беретін шарттардың жиынтығы сақталмағанын негізді түрде анықтады.
Сонымен қатар ТОО мен ТОО-ның талап қоюы бойынша (№ 6001-23-00-6ап/494) жергілікті соттар талаптарды қанағаттандырудан бас тартты, себебі монополияға қарсы орган жүргізген талдау заңды деп танылды, өйткені нарықтың шекаралары мен уақытша аралығы негізді түрде айқындалған және тергеп-тексеру объектілерінің әрекеттерінде бәсекеге қарсы келісілген әрекеттердің белгілері бар деп көрсетілген.
Алайда, Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының әкімшілік істер жөніндегі сот алқасы (СКАД ВС) жергілікті соттардың шешімімен келіспей, монополияға қарсы орган нарықтың шекараларын айқындау мәселесін толық зерттемеген деген қорытындыға келді, өйткені мұндай деректер жүргізілген талдауда көрсетілмеген. Соған байланысты тауар нарығындағы бәсекелестік ортаның жай-күйіне тиісті баға беру де мүмкін болмаған. Яғни, тергеп-тексеру объектілері болып табылатын нарық субъектілерінің нарықтағы үлестерін растайтын мәліметтер жоқ.
НОРМАТИВТІК ДЕРЕККӨЗДЕР МЕН ҚЫСҚАРТУЛАР
Монополияға қарсы заңнаманы қолдануға байланысты істерді қарау кезінде соттар басшылыққа алуға тиіс негізгі нормативтік құқықтық актілер мыналар болып табылады:
Қазақстан Республикасының Конституциясы – 1995 жылғы 30 тамыз;
Қазақстан Республикасының Кәсіпкерлік кодексі – 2015 жылғы 29 қазан (ПК);
Қазақстан Республикасының Әкімшілік рәсімдік-процестік кодексі – 2020 жылғы 29 маусым № 350-VI (ӘРПК);
Қазақстан Республикасының Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодексі – 2014 жылғы 5 шілде № 235-V ҚРЗ (ӘҚБтК);
«Табиғи монополиялар туралы» Қазақстан Республикасының Заңы – 2018 жылғы 27 желтоқсан № 204-VI ҚРЗ (Заң);
Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының әкімшілік істер жөніндегі сот алқасы (СКАД ВС);
Қазақстан Республикасының Бәсекелестікті қорғау және дамыту агенттігі және оның аумақтық органдары (монополияға қарсы орган);
Қазақстан Республикасы Ұлттық экономика министрлігінің Табиғи монополияларды реттеу комитеті және оның аумақтық органдары (табиғи монополияларды реттеу жөніндегі уәкілетті орган).
Назар аударыңыз!
«Заң және Құқық» адвокаттық кеңсесі, бұл құжаттың жалпылама екендігіне және нақты сіздің жағдайыңыздың талаптарына сәйкес келмеуі мүмкіндігіне көңіл бөлуіңізді сұрайды. Біздің заңгерлер сіздің нақты жағдайыңызға сәйкес келетін кез келген құқықтық құжатты әзірлеп көмектесуге дайын.
Қосымша ақпарат алу үшін Заңгер/Адвокат телефонына хабарласуыңызға болады: +7 (708) 971-78-58; +7 (700) 978 5755, +7 (700) 978 5085.
Адвокат Алматы Заңгер Қорғаушы Заң қызметі Құқық қорғау Құқықтық қөмек Заңгерлік кеңсе Азаматтық істері Қылмыстық істері Әкімшілік істері Арбитраж даулары Заңгерлік кеңес Заңгер Адвокаттық кеңсе Қазақстан Қорғаушы Заң компаниясы
