163-бапқа түсініктеме. Мемлекет нарық субъектілерінің қызметін реттеу функцияларын берген мемлекеттік, жергілікті атқарушы органдардың, ұйымдардың бәсекелестікке қарсы әрекеттері (әрекетсіздігі), Қазақстан Республикасының Әкімшілік құқық бұзушылық туралы Кодексінің жосықсыз бәсекелестігі  

     1. Мемлекет нарық субъектілерінің қызметін реттеу функцияларын берген мемлекеттік, жергілікті атқарушы органдардың, ұйымдардың бәсекелестікке қарсы әрекеттері (әрекетсіздігі) , -

     лауазымды адамдарға үш жүз айлық есептік көрсеткіш мөлшерінде айыппұл салуға әкеп соғады.

     2. Жосықсыз бәсекелестік -

     шағын кәсіпкерлік субъектілеріне - екі жүз, орта кәсіпкерлік субъектілеріне - үш жүз, ірі кәсіпкерлік субъектілеріне-мың бес жүз айлық есептік көрсеткіш мөлшерінде айыппұл салуға әкеп соғады.

     3. Осы баптың екінші бөлігінде көзделген, әкімшілік жаза қолданылғаннан кейін бір жыл ішінде қайталап жасалған іс-әрекет, -

     шағын кәсіпкерлік субъектілеріне - үш жүз, орта кәсіпкерлік субъектілеріне - төрт жүз, ірі кәсіпкерлік субъектілеріне-екі мың айлық есептік көрсеткіш мөлшерінде айыппұл салуға әкеп соғады.

     Түсініктеме берілген мақала мемлекеттік, жергілікті атқарушы органдардың, Мемлекет нарық субъектілерінің қызметін реттеу функцияларын берген ұйымдардың бәсекелестікке қарсы әрекеттері (әрекетсіздігі) үшін және жосықсыз бәсекелестік үшін әкімшілік жауапкершілікті белгілейді.

     ӘҚБтК-нің 163-бабында көзделген құқық бұзушылықтардың жалпы объектісі ҚР заңнамасында белгіленген және Қазақстан Республикасында кәсіпкерлік қызметті жүзеге асырудың мемлекет қорғайтын тәртібі болып табылады.  

     ӘҚБтК-нің 163-бабында көзделген құқық бұзушылықтардың тікелей объектісі адал бәсекелестік қағидатын сақтай отырып, кәсіпкерлік қызметті жүзеге асырудың ҚР заңнамасында белгіленген тәртібі және жосықсыз бәсекелестікке тыйым салу болып табылады.

     ӘҚБтК – нің 163-бабында көзделген құқыққа қайшы әрекеттердің субъективті жағы құқық бұзушылар-жеке тұлғалар мен лауазымды тұлғалар үшін ниет түріндегі кінәсімен сипатталады. Адамның кінәсі оның жасаған заңсыз әрекеттеріне және олардың зиянды салдарына психикалық қатынасы арқылы анықталады.  

     Субъектілері заңды тұлғалар болып табылатын құқық бұзушылықтардың субъективті жағы тек жеке тұлғаларға қатысты әкімшілік жауаптылыққа тарту шарты ретінде кінәні белгілеу туралы заңнамалық талаптың болуы салдарынан белгіленуге жатпайды. ҚР әкімшілік жауапкершілік туралы заңнамасы бойынша заңды тұлғалар осы әрекетті жасаған заңды тұлғаның лауазымды адамдарының кінәсін ескермей, ӘҚБтК-де әкімшілік жауаптылық көзделген құқыққа қайшы әрекетті не әрекетсіздікті жасау фактісі үшін ғана әкімшілік жауаптылықта болады.

     Түсініктеме берілген бапта көзделген әкімшілік құқық бұзушылықтардың құрамы ресми болып табылады. Оларды жасағаны үшін әкімшілік жауапкершілікке тарту үшін құқық бұзушының материалдық залал келтіру фактісін анықтау талап етілмейді.  

     Түсініктеме берілген баптың 1-бөлігі мемлекет нарық субъектілерінің қызметін реттеу функцияларын берген мемлекеттік, жергілікті атқарушы органдардың, ұйымдардың лауазымды адамдарының бәсекелестікке қарсы әрекеттері (әрекетсіздігі) үшін әкімшілік жауапкершілікті белгілейді.

     ӘҚБтК-нің 163-бабының 1-бөлігінде көзделген құқық бұзушылық субъектілері мемлекеттік, жергілікті атқарушы органдардың, Мемлекет нарық субъектілерінің қызметін реттеу функцияларын берген ұйымдардың лауазымды адамдары болып табылады.  

     Түсініктеме берілген баптың 1-бөлімінде көзделген құқық бұзушылықтың объективті жағы мемлекеттік, жергілікті атқарушы органдардың, нарық субъектілерінің қызметін реттеу функциялары мемлекетке берілген ұйымдардың лауазымды адамдарының заңсыз актілер не шешімдер қабылдауда және (немесе) әкелген немесе әкеп соғуы мүмкін өзге де құқыққа қарсы әрекеттерде (әрекетсіздікте) көрініс тапқан бәсекелестікке қарсы әрекеттерді (әрекетсіздікті) жасауымен сипатталады бәсекелестікті шектеуге немесе жоюға.

     Бәсекелестікке қарсы әрекеттердің (әрекетсіздіктің) түсінігі мен түрлері ҚР ӨК-де айқындалады. Мемлекет нарық субъектілерінің қызметін реттеу функцияларын берген мемлекеттік, жергілікті атқарушы органдардың, ұйымдардың бәсекелестікке қарсы әрекеттері (әрекетсіздігі), оның ішінде:

     1) қызметтің қандай да бір саласында нарық субъектісін құруға қатысты шектеулер енгізу;

     2) нарық субъектісінің қызметін жүзеге асыруға негізсіз кедергі жасау;

     3) тауарлардың еркін өткізілуіне қатысты тыйым салулар белгілеу немесе шектеулер, нарық субъектісінің тауарларды өткізуге құқықтарына өзге де шектеулер енгізу;

     4) нарық субъектісіне сатып алушылардың белгілі бір санаты үшін тауарларды бірінші кезекте жеткізу не белгілі бір сатушылардан (өнім берушілерден) тауарларды бірінші кезекте сатып алу немесе басым тәртіппен шарттар жасасу туралы нұсқау;

     5) тауарларды сатып алушылар үшін осындай тауарларды беретін нарық субъектілерін таңдауда шектеулер белгілеу;

     6) бағаны көтеруге, төмендетуге немесе ұстап тұруға бағытталған іс-әрекеттер;

     7) аумақтық қағидат, тауарларды сату немесе сатып алу көлемі, өткізілетін тауарлар ассортименті бойынша не сатушылардың (жеткізушілердің) немесе сатып алушылардың құрамы бойынша тауар нарығын бөлуге бағытталған іс-әрекеттер;

     8) тауар нарығына кіруді, тауар нарығынан шығуды шектеу немесе одан нарық субъектілерін жою;

     9) нарықтың жекелеген субъектілеріне оларды бәсекелестерге қатысты артықшылықты жағдайға қоятын жеңілдіктер немесе басқа да артықшылықтар беру немесе бәсекелестермен салыстырғанда қызметтің қолайсыз немесе кемсітушілік жағдайларын жасау;

     10) нарық субъектілерін шарттарды басымдықпен жасасуға, тауарларды тұтынушылардың белгілі бір тобына бірінші кезекте жеткізуге не белгілі бір сатушылардан (өнім берушілерден) тауарларды бірінші кезекте сатып алуға тікелей немесе жанама мәжбүрлеу.

     Норманың императивті талабына байланысты 1-бап. 194 ҚР ӨК, ҚР заңнамасында белгіленген тәртіппен нарық субъектілерінің қызметін реттеу функциялары мемлекет берген мемлекеттік, жергілікті атқарушы органдардың, ұйымдардың әрекеттерінде (әрекетсіздігінде), актілер не шешімдер қабылдауында көрініс тапқан, шектеуге немесе жоюға әкеп соққан немесе әкеп соғуы мүмкін бәсекелестікке қарсы әрекеттеріне (әрекетсіздігіне) тыйым салынады және ішінара жарамсыз деп танылады конституциялық құрылысты қорғау, қоғамдық тәртіпті, адамның құқықтары мен бостандықтарын қорғау мақсатында ҚР заңдарында көзделген жағдайларды қоспағанда, бәсекелестік, халықтың денсаулығы мен адамгершілігі.

     ӘҚБтК-нің 163-бабының 1-бөлігінде көзделген құқық бұзушылық жасағаны үшін құқық бұзушы айыппұл түрінде жазаланады.

     ӘҚБтК-нің 163-бабының 1-бөлігінде көзделген құқық бұзушылық жасағаны үшін айыппұлдың мөлшері 300 АЕК құрайды, тіркелген болып табылады және оларды жүктейтін орган өзгертуге жатпайды.  

     Түсініктеме берілген баптың 1-бөлігі бойынша әкімшілік жазаны құқық бұзушыға монополияға қарсы орган немесе сот, іс сотта қаралған жағдайда қолданады.

     Түсініктеме берілген баптың 2-бөлігі жосықсыз бәсекелестік үшін әкімшілік жауапкершілікті белгілейді.

     Түсініктеме берілген баптың 2-бөлігінде көзделген құқық бұзушылық субъектілері ПК-нің 8-бабының 1-тармағында және 177-бабының 1-тармағында заңмен белгіленген жосықсыз бәсекелестікке тыйым салуды бұзған кәсіпкерлік субъектілері болып табылады.  

     Түсіндірме баптың 2-бөлімінде көзделген әкімшілік құқық бұзушылықтың объективті жағы жосықсыз бәсекелестікте көрініс тапқан құқыққа қайшы әрекеттерді (ал егер құқық бұзушылықты дара кәсіпкер жасаса, онда кінәлі) жасаумен сипатталады.  

     Жосықсыз бәсекелестік ұғымы және оның түрлері ҚР ӨК 177-бабында айқындалады. Жосықсыз бәсекелестік-бұл заңсыз артықшылықтарға қол жеткізуге немесе ұсынуға бағытталған бәсекелестіктегі кез-келген әрекет. Жосықсыз бәсекелестікке келесі әрекеттер жатады:

     1) тауарларды, жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді, сондай-ақ Авторлық құқық объектілерін дараландыру құралдарын заңсыз пайдалану;

     2) басқа өндірушінің тауарын заңсыз пайдалану;

     3) бұйымның сыртқы түрін көшіру;

     4) нарық субъектісінің беделін түсіру;

     5) көрінеу жалған, жосықсыз және дәйексіз жарнама;

     6) мәжбүрлі ассортименті бар тауарды өткізу (сатып алу) ;

     7) бәсекелес сатушыны (жеткізушіні) бойкот жариялауға шақыру;

     8)сатып алушыны (жеткізушіні) кемсітуге шақыру;

     9) нарық субъектісін бәсекелеспен Шартты бұзуға шақыру;

     10)сатушының (жеткізушінің) қызметкеріне пара беру;

     11) сатып алушының қызметкеріне пара беру;

     12) коммерциялық құпияны құрайтын ақпаратты заңсыз пайдалану;

     13) тауардың және (немесе) оны өндірушілердің сипатына, өндіріс тәсілі мен орнына, Тұтыну қасиеттеріне, сапасы мен санына қатысты тұтынушыға дұрыс емес ақпарат бере отырып, тауарды өткізу;

     14) нарық субъектісінің өзі өндіретін және (немесе) өткізетін тауарларды нарықтың басқа субъектілері өндіретін және (немесе) өткізетін тауарлармен дұрыс салыстырмауы.

     ӘҚБтК-нің 163-бабының 2-бөлігінде көзделген құқық бұзушылық жасағаны үшін құқық бұзушы айыппұл түрінде жазаланады.

ӘҚБтК-нің 163-бабының 2-бөлігінде көзделген құқық бұзушылық жасағаны үшін айыппұлдың мөлшері құқық бұзушының кәсіпкерлік субъектілерінің қай санатына жататынына байланысты сараланған болып табылады. Көрсетілген байланыста құқық бұзушыны әкімшілік жауаптылыққа тартатын орган адамды жауапқа тартпас бұрын осы адамның құқықтық жағдайын және ол жататын кәсіпкерлік санатын алдын ала белгілеуі қажет.  

     Құқық бұзушы жататын кәсіпкерлік санатына байланысты айыппұл мөлшері:  

     - шағын кәсіпкерлік субъектілері үшін-200 АЕК,  

     - орта кәсіпкерлік субъектілері үшін-300 АЕК,  

     - ірі кәсіпкерлік субъектілері үшін-1500 АЕК.

     Айыппұлдардың мөлшері тіркелген болып табылады және оларды салатын орган өзгертуге жатпайды.  

     Түсініктеме берілген баптың 2-бөлігі бойынша әкімшілік жазаны құқық бұзушыға монополияға қарсы орган немесе сот, іс сотта қаралған жағдайда қолданады.

     Түсініктеме берілген баптың 3-бөлігі әкімшілік жаза қолданылғаннан кейін бір жыл ішінде түсініктеме берілген баптың 2-бөлімінде көзделген әрекетті қайталап жасағаны үшін неғұрлым қатаң жаза белгілейді.  

     Бұл ретте түсіндірме баптың 3-бөлімінде көзделген құқық бұзушылық құрамының объектісі, субъективті жағы және субъектілері өзінің сипаттамасында ӘҚБтК 163-бабының 2-бөлімінде көзделген құқық бұзушылық құрамының объектісімен, субъективті тарапымен және субъектілерімен сәйкес келеді.  

     ӘҚБтК-нің 163-бабының 3-бөлімінде көзделген құқық бұзушылықтың объективті жағының сипаттамасында түсініктеме берілген баптың 2-бөлімінде көзделген әрекетке қайталану белгісі қосылады.  

     Егер адам ӘҚБтК-нің 163-бабының 2-бөлігінде көзделген әрекетті бұрын жасаған болса, ол үшін әкімшілік жазаға тартылған болса және адам әкімшілік жазаға тартылған деп есептелетін бір жылдық мерзім әлі аяқталмаған болса, құқық бұзушылық қайтадан жасалған болып есептеледі.

     Құқық бұзушылықтың қайталануы ӘҚБтК-нің 163-бабының 3-бөлігі бойынша құқық бұзушылықтың дербес құрамы ретінде құқыққа қайшы әрекеттің саралануына әкеп соғатын дербес саралау белгісі болып табылады.  

     Біліктілік белгісі ретінде қайталану құқық бұзушының бір жыл ішінде жасаған құқыққа қайшы әрекеттерінің саны мен сипатын анықтау арқылы ғана емес, сонымен қатар заңды түрде – ӘҚБтК-нің 163-бабының 2-бөлімінде көзделген құқық бұзушылық жасағаны үшін осы адамды әкімшілік жауаптылыққа тарту фактісін, заңды күшіне енген және әкімшілік жаза қолдану туралы соттың күші жойылмаған қаулысының болуын анықтау арқылы белгіленеді. 2 ас қасық. ӘҚБтК-нің 163-і, оны жариялау, құқық бұзушыға тапсыру немесе жіберу және жаза қолданылған сәттен бастап бір жылдық мерзім өтпеу фактісі.

     Егер адам құқыққа қайшы әрекетті бірнеше рет жасаған болса немесе оны жасау басталғаннан кейін және ол анықталған сәтке дейін жалғастырса, бірақ осы уақытқа дейін ол ӘҚБтК-нің 163-бабының 2-бөлігі бойынша әкімшілік жауапкершілікке тартылмаған болса, онда бұл жағдайда оны ӘҚБтК-нің 163-бабының 3-бөлігі бойынша жауапкершілікке тарту мүмкін емес, өйткені қайталанудың біліктілік белгісі жоқ. Мұндай жағдайда адам әкімшілік жауапкершілікке тартылуы және 2-бап бойынша жазалануы тиіс. ӘҚБтК-нің 163-і, тіпті егер бір жыл ішінде бұзушылықты қайталап жасау және жасалған бұзушылықтардың біртектілігі белгілері болса да.  

     Жаза қолданылғаннан кейін бір жыл ішінде ӘҚБтК-нің 163-бабының 2-бөлігінде көзделген құқық бұзушылық жасағаны үшін құқық бұзушы айыппұл түрінде жазаға тартылады.

     ӘҚБтК-нің 163-бабының 3-бөлігінде көзделген құқық бұзушылық жасағаны үшін айыппұл мөлшері құқық бұзушының құқықтық мәртебесіне қарай сараланған болып табылады, ал егер құқық бұзушы кәсіпкерлік субъектісі болып табылса, сондай-ақ ол кәсіпкерлік субъектілерінің қай санатына жататынына байланысты болады. Көрсетілген байланыста құқық бұзушыны әкімшілік жауаптылыққа тартатын орган адамды жауапқа тартпас бұрын осы адамның құқықтық жағдайын және ол жататын кәсіпкерлік санатын алдын ала белгілеуі қажет.  

     Құқық бұзушының құқықтық жағдайына және ол жататын кәсіпкерлік санатына байланысты айыппұл мөлшері:  

     - шағын кәсіпкерлік субъектілері үшін-300 АЕК,  

     - орта кәсіпкерлік субъектілері үшін-400 АЕК,  

     - ірі кәсіпкерлік субъектілері үшін-2000 АЕК.

     Айыппұлдардың мөлшері тіркелген болып табылады және оларды салатын орган өзгертуге жатпайды.  

     Түсініктеме берілген баптың 3-бөлігі бойынша әкімшілік жазаны құқық бұзушыға монополияға қарсы орган немесе сот, іс сотта қаралған жағдайда қолданады.

Қазақстан Республикасының Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодексіне ғылыми-практикалық түсініктеме (мақала) авторлық ұжымнан:

     Бачурин Сергей Николаевич, з.ғ. к., доцент - 48-тарау (Е. М. Хакимовпен бірлесіп жазған);

     Ғабдуалиев Мереке Трекович, з.ғ. к. – 11, 21, 22, 23-тараулар;

     Жүсіпбекова Айнұр Маратқызы, з.ғ. м. – 13-тарау (а. в. Карпекинмен бірлесіп жазған); 33, 39-тараулар (О. Т. Сейтжановпен бірлесіп жазған);  

     Карпекин Александр Владимирович, з.ғ. к., доцент - 13 тарау (А. М. Жүсіпбековамен бірлесіп жазған);

     Корнейчук Сергей Васильевич-2 тарау; 6 тарау (О. Т. Сейтжановпен, Е. М. Хакимовпен бірлесіп жазған); 8 тарау; 25 тарау (е. м. Хакимовпен бірлесіп жазған); 457-470, 488, 488-1, 491-506 баптар; 28, 30, 52 тараулар;

     Корякин Илья Петрович, з.ғ. д., профессор-49 тарау;

     Кысықова Гүлнара Бауыржанқызы, з.ғ. к. - 20 тарау;

     Омарова Ботагөз Акимгереевна, з.ғ. к. – 17 тарау; 18 тарау (Б. А. Парманқұловамен бірлесіп жазған); 26, 31 тараулар; 32 тарау (Б. А. Парманқұловамен бірлесіп жазған);

     Парманқұлова Баян Асханбайқызы - 18-тарау (Б. А. Омаровамен бірлесіп жазған); 19, 32-тараулар (Б. А. Омаровамен бірлесіп жазған); 43-тарау (А. С. Тукиевпен бірлесіп жазған);  

     Подопригора Роман Анатольевич, з.ғ. д., профессор-24 тарау, 489, 489-1, 490 баптар;

     Порохов Евгений Викторович, з.ғ. д. - 14, 15, 16, 29-тараулар, 471-475-баптар;

     Сейтжанов Олжас Теміржанұлы, з.ғ. к., доцент, – 4-тарау; 5-тарау (Е. М. Хакимовпен бірлесіп жазған); 6-тарау (С. В. Корнейчукпен, Е. М. Хакимовпен бірлесіп жазған); 9-тарау; 10-тарау (В. В. Филин Б. Е. Шаймерденовпен бірлесіп жазған); 33-тарау (А. М. Жүсіпбековамен бірлесіп жазған); 36-тарау (б. е. Шаймерденовпен бірлесіп жазған); 39-тарау (А. М. Жүсіпбековамен бірлесіп жазған);

     Смышляев Александр Сергеевич, PhD докторы. – 38, 40, 42, 43-1-тараулар (А. С. Тукиевпен бірлесіп жазған); 44-тарау;

     Тукиев Аслан Сұлтанұлы – з.ғ. к., доцент-1, 3, 35 тараулар; 38, 40, 42 тараулар (А. С. Смышляевпен бірлесіп жазған); 43 тарау (Б. А. Парманқұловамен бірлесіп жазған); 43-1 тарау (А. С. Смышляевпен бірлесіп жазған); 44-1 тарау (бірге жазған Шипп Д. А.); 45-тарау; 46 (бірге жазған Шипп Д. А.); 47-тарау;  

     Филин Владимир Владимирович, з.ғ. к., доцент - 10 тарау (О. Т. Сейтжановпен, Б. Е. Шаймерденовпен бірлесіп жазған);  

     Хакимов Ержан Маратұлы, м. з. н. - 5-тарау (О. Т. Сейтжановпен бірлесіп жазған); 6-тарау (О. Т. Сейтжановпен бірлесіп жазған, С. В. Корнейчук); 7-тарау; 25-тарау (С. В. Корнейчукпен бірлесіп жазған); 34, 41-тараулар; 48-тарау (бірлесіп жазған С. Н. Бачуринмен); 53-тарау;

     Шаймерденов Болат Ерденұлы, з.ғ. м., – 10-тарау (О. Т. Сейтжановпен, В. В. Филинмен бірлесіп жазған); 12-тарау; 476-487, 507-509-баптар; 36-тарау (О. Т. Сейтжановпен бірлесіп жазған); 37, 50, 51-тараулар.  

     Шипп Денис Алексеевич-44-1, 46 тараулар (А. С. Тукиевпен бірлесіп жазған).

Актінің өзгертілген күні: 01.01.2020 актінің қабылданған күні: 01.01.2020 қабылданған орны: 1000500000000 актіні қабылдаған Орган: 103001000000 қолданылу аймағы: 10000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000: 029000000000 / 028000000000 / 029002000000 / 028004000000 / 029001000000 / 026000000000 / 001000000000 / 001008000000 / 030000000000 акт нысаны: COMM / code заңды күші: 1900 акт тілі: rus  

Назар аударыңыз!  

«Заң және Құқық» адвокаттық кеңсесі, бұл құжаттың жалпылама екендігіне және нақты сіздің жағдайыңыздың талаптарына сәйкес келмеуі мүмкіндігіне көңіл бөлуіңізді сұрайды. Біздің заңгерлер сіздің нақты жағдайыңызға сәйкес келетін кез келген құқықтық құжатты әзірлеп көмектесуге дайын.  

Қосымша ақпарат алу үшін Заңгер/Адвокат телефонына хабарласуыңызға болады: +7 (708) 971-78-58; +7 (700) 978 5755, +7 (700) 978 5085.    

Адвокат Алматы Заңгер Қорғаушы Заң қызметі Құқық қорғау Құқықтық қөмек Заңгерлік кеңсе Азаматтық істері Қылмыстық істері Әкімшілік істері Арбитраж даулары Заңгерлік кеңес Заңгер Адвокаттық кеңсе Қазақстан Қорғаушы  Заң компаниясы