Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодексінің 243-бабына түсініктеме. Қазақстан Республикасы банкінің, Қазақстан Республикасының бейрезидент банкінің филиалының ақшасын заңсыз пайдалану

1. Банк, Қазақстан Республикасының бейрезидент банкінің филиалы қызметкерлерінің банкінің, Қазақстан Республикасының бейрезидент банкінің филиалының меншікті қаражатын және (немесе) тартылған қаражатын көрінеу қайтарылмайтын кредиттер беру немесе банк, Қазақстан Республикасының бейрезидент банкінің филиалы үшін көрінеу тиімсіз мәмілелер жасау үшін пайдалануы, сол сияқты банкінің, Қазақстан Республикасының бейрезидент банкінің филиалының клиенттеріне не басқа да тұлғаларға банкінің, Қазақстан Республикасының бейрезидент банкінің филиалының негізсіз кепілдіктерін немесе негізсіз жеңілдікті шарттарын ұсынуы, егер осы әрекеттер арқылы азаматқа, ұйымға немесе мемлекетке ірі залал келтірілсе, —

үш мың айлық есептік көрсеткішке дейінгі мөлшерде айыппұл салуға не сол мөлшерде түзеу жұмыстарына не сегіз жүз сағатқа дейінгі мерзімге қоғамдық жұмыстарға тартуға не үш жылға дейінгі мерзімге бас бостандығын шектеуге не сол мерзімге бас бостандығынан айыруға жазаланады, белгілі бір лауазымдарды атқару немесе белгілі бір қызметпен айналысу құқығынан үш жылға дейінгі мерзімге айыра отырып.

2. Банк, Қазақстан Республикасының бейрезидент банкінің филиалы қызметкерлерінің клиенттердің банктік шоттары бойынша ақша сомаларын, оның ішінде валюталық қаражатты көрінеу дұрыс емес немесе көрінеу уақтылы аудармауы, егер осы әрекет арқылы азаматқа, ұйымға немесе мемлекетке ірі залал келтірілсе, —

екі жүз айлық есептік көрсеткішке дейінгі мөлшерде айыппұл салуға не сол мөлшерде түзеу жұмыстарына не жүз жиырма сағатқа дейінгі мерзімге қоғамдық жұмыстарға тартуға не қырық тәулікке дейінгі мерзімге қамаққа алуға жазаланады, белгілі бір лауазымдарды атқару немесе белгілі бір қызметпен айналысу құқығынан үш жылға дейінгі мерзімге айыра отырып.

Ескертпе. Осы бапта көзделген іс-әрекетті алғаш рет жасаған адам залалды ерікті түрде өтеген жағдайда қылмыстық жауаптылықтан босатылады.

Қылмыстық құқық бұзушылықтың қоғамдық қауіптілігі (1-бөлігі — қылмыс, 2-бөлігі — қылмыстық теріс қылық) оны жасаудың банктердің, Қазақстан Республикасының бейрезидент банктері филиалдарының өздері үшін де (яғни лицензиядан айыру, банкроттық және т.б.), сондай-ақ жалпы ел экономикасы үшін де елеулі салдарға әкеп соғуы мүмкін екендігінде.

Қылмыстың объектісі банк қаражатын пайдалану процесін жүзеге асыруды қамтамасыз ететін қоғамдық қатынастар болып табылады.

Қылмыстық құқық бұзушылықтың нысанасы банкінің, Қазақстан Республикасының бейрезидент банкінің филиалының меншікті және (немесе) тартылған қаражаты болуы мүмкін. Банкінің меншікті қаражаты банкінің жарғылық және меншікті капиталы негізінде қалыптастырылады.

Қазақстан Республикасының 1995 жылғы 31 тамыздағы «Қазақстан Республикасындағы банктер және банк қызметі туралы» Заңының 16-бабына сәйкес, банкінің жарғылық капиталы осы баптың 2-тармағында белгіленген жағдайларды қоспағанда, Қазақстан Республикасының ұлттық валютасында акцияларды орналастыру есебінен қалыптастырылады.

Аталған Заңның 16-бабының 2-тармағында былай делінген: «Банк акциялары орналастырылған кезде тек қана ақшамен төленуге тиіс. Осы талап мынадай жағдайларда банктерге қолданылмайды:

банк осы Заңда және Қазақстан Республикасының өзге де заңдарында көзделген жағдайларда қайта құрылымдауды жүргізу кезінде банкінің кредиторлары арасында банк акцияларын орналастыру және оларды тиісті кредитордың банкінің ақшалай міндеттемесі бойынша кез келген құқығын (талабын) есепке жатқызу арқылы төлеу;

1-1) осы Заңның 60-10-бабында көзделген негіздерде және тәртіппен төлемге қабілетсіз банкіні реттеу шарасын қолдану жағдайында бағалы қағаздарды және өзге де ақшалай міндеттемелерді банкінің жай акцияларына айырбастау;

банк акцияларына айырбасталатын эмиссиялық бағалы қағаздар шығару проспектісі негізінде бағалы қағаздарды банк акцияларына айырбастау;

2-1) банк жарғысы және акциялар шығару проспектісі негізінде банкінің орналастырылған бір түрдегі акцияларын осы банкінің басқа түрдегі акцияларына айырбастау;

«Акционерлік қоғамдар туралы» Қазақстан Республикасының Заңында белгіленген тәртіппен жүзеге асырылатын қайта ұйымдастыру кезінде банк акцияларын төлеу;

17-2-бапта көзделген жағдайда Қазақстан Республикасының мемлекеттік бағалы қағаздарымен банк акцияларын төлеу.

Осы тармақта көзделген жағдайларда банк акцияларын орналастыру кезінде бағалау жүргізу талап етілмейді».

Қылмыстың объективтік жағы мыналардан тұрады: 1) банкінің меншікті қаражатын және (немесе) тартылған қаражатын көрінеу қайтарылмайтын кредиттер беру үшін пайдалану; 2) банкінің меншікті қаражатын және (немесе) тартылған қаражатын банк үшін көрінеу тиімсіз мәмілелер жасау үшін пайдалану; 3) банкінің клиенттеріне немесе басқа да тұлғаларға банкінің негізсіз кепілдіктерін ұсыну; 4) банкінің клиенттеріне немесе басқа да тұлғаларға негізсіз жеңілдікті шарттар ұсыну.

«Қазақстан Республикасындағы банктер және банк қызметі туралы» Заңның 30-бабының 8-тармағына сәйкес, банктік қарыз операциялары — банктің, бағалы қағаздар нарығында брокерлік және (немесе) дилерлік қызметті жүзеге асыратын банк болып табылмайтын ипотекалық ұйымның немесе агроөнеркәсіптік кешен саласындағы ұлттық басқарушы холдингтің еншілес ұйымдарының ақылылық, мерзімділік және қайтарымдылық шарттарымен ақшалай нысанда кредиттер беруі.

Қарыз операцияларын жасасу және кредит алу кезінде тараптар сақтауға тиіс жоғарыда аталған шарттардың ішінде ең маңыздысы қайтарымдылық болып табылады. Осылайша, аталған Заңның 35-бабының 1-тармағына сәйкес, кредиттердің қайтарылуы тұрақсыздық айыбымен, кепілмен, кепілдікпен, кепілгерлікпен және Қазақстан Республикасының заңнамасында немесе шартта көзделген басқа да тәсілдермен қамтамасыз етілуі мүмкін.

Осы баптың 3-тармағында клиенттің кредит қабілеттілігі мен сенімділігі жоғары болған жағдайда банкінің қамтамасыз етусіз (бланктік кредит) кредит беру туралы шешім қабылдауға құқылы екендігі көрсетілген.

Осылайша, банкінің меншікті қаражатын және (немесе) тартылған қаражатын көрінеу қайтарылмайтын кредиттер беру үшін пайдалану банк заңнамасының нормаларын бұза отырып жүзеге асырылған жағдайда, қылмыстық жауаптылыққа әкеп соғады.

Банкінің меншікті қаражатын және (немесе) тартылған қаражатын банк үшін көрінеу тиімсіз мәмілелер жасау үшін пайдалану банк қаражатын пайда әкелмейтін операцияларды немесе кәсіби қызметті жүзеге асыруға қатысу үшін пайдалануды білдіреді.

Қазақстан Республикасының «Қазақстан Республикасындағы банктер және банк қызметі туралы» Заңының 30-бабының 11-тармағына сәйкес, банктер банктік операциялардан басқа, уәкілетті органның лицензиясы болған кезде мынадай операцияларды жүзеге асыруға құқылы:

құйма түріндегі аффинирленген бағалы металдарды (алтынды, күмісті, платинаны, платина тобының металдарын), бағалы металдардан жасалған монеталарды сатып алу, қабылдау және кепілге алу, есепке алу, сақтау және сату;

құрамында бағалы металдар мен асыл тастар бар зергерлік бұйымдарды сатып алу, қабылдау және кепілге алу, есепке алу, сақтау және сату;

вексельдермен операциялар: вексельдерді инкассоға қабылдау, төлеушінің вексельді төлеуі бойынша қызметтер көрсету, сондай-ақ домициляцияланған вексельдерді төлеу, делдалдық тәртіппен вексельдерді акцептеу;

лизингтік қызметті жүзеге асыру;

меншікті бағалы қағаздарды (акцияларды қоспағанда) шығару;

факторингтік операциялар: тауарларды (жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді) сатып алушыдан төлемді талап ету құқығын төлемеу тәуекелін қабылдай отырып сатып алу;

форфейтингтік операциялар (форфейтинг): тауарларды (жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді) сатып алушының борыштық міндеттемесін сатушыға кері талап қою құқығынсыз вексельді сатып алу арқылы төлеу;

сенімгерлік операциялар: сенім білдірушінің мүддесі үшін және оның тапсырмасы бойынша ақшаны, банктік қарыздар бойынша талап ету құқықтарын және аффинирленген бағалы металдарды басқару;

сейфтік операциялар: құжаттамалық нысанда шығарылған бағалы қағаздарды, клиенттердің құжаттары мен құндылықтарын сақтау бойынша қызметтер көрсету, оның ішінде сейф жәшіктерін, шкафтарды және үй-жайларды жалға беру.

Сонымен қатар, аталған Заңның 30-бабының 12-тармағына сәйкес, банктер бағалы қағаздар нарығында кәсіби қызметтің мынадай түрлерін жүзеге асыруға құқылы:

Қазақстан Республикасының мемлекеттік бағалы қағаздарымен және рейтингтік агенттіктердің бірінің ең төменгі талап етілетін рейтингі бар немесе уәкілетті органның шешімі бойынша ондай рейтингі жоқ елдердің мемлекеттік бағалы қағаздарымен, туынды бағалы қағаздармен және базалық активтерін сатып алу тізбесі мен тәртібі уәкілетті орган айқындайтын туынды қаржы құралдарымен брокерлік қызмет;

Қазақстан Республикасының мемлекеттік бағалы қағаздарымен және рейтингтік агенттіктердің бірінің ең төменгі талап етілетін рейтингі бар немесе уәкілетті органның шешімі бойынша ондай рейтингі жоқ елдердің мемлекеттік бағалы қағаздарымен, сондай-ақ туынды бағалы қағаздармен және базалық активтерін сатып алу тізбесі мен тәртібі уәкілетті орган айқындайтын туынды қаржы құралдарымен, сондай-ақ Заңның 8-бабында белгіленген жағдайларда өзге де бағалы қағаздармен дилерлік қызмет;

кастодиандық қызмет;

трансфер-агенттік қызмет.

Банкінің клиенттеріне немесе басқа да тұлғаларға банкінің негізсіз кепілдіктерін немесе негізсіз жеңілдікті шарттарын ұсыну «Қазақстан Республикасындағы банктер және банк қызметі туралы» Заңның 40-бабында белгіленген, банкпен ерекше қатынастар арқылы байланысты тұлғаларға жеңілдікті шарттар ұсынуға қатысты тыйымды бұзады. Осылайша, аталған Заңның 40-бабының 1-тармағына сәйкес, банктерге банкпен ерекше қатынастар арқылы байланысты тұлғаларға жеңілдікті шарттар ұсынуға тыйым салынады.

Банктерге банкпен ерекше қатынастар арқылы байланысты тұлғаларға қамтамасыз етусіз (бланктік қарыздар) қарыздар беруге тыйым салынады, уәкілетті органның нормативтік құқықтық актісінде белгіленген мөлшерден аспайтын мөлшердегі қарыздар, сондай-ақ банк конгломератының қатысушылары болып табылатын тұлғаларға берілетін қарыздар бұған кірмейді.

Қазақстан Республикасының «Қазақстан Республикасындағы банктер және банк қызметі туралы» Заңының 40-бабының 2-тармағына сәйкес: «Жеңілдікті шарттар ұсыну дегеніміз — банкпен ерекше қатынастар арқылы байланысты тұлғамен немесе оның мүддесі үшін мәміле жасау, мұндай мәмілені өзінің сипатына, мақсатына, ерекшеліктері мен тәуекеліне қарай банк ерекше қатынастар арқылы байланысы жоқ тұлғамен жасамас еді, атап айтқанда:

банкпен ерекше қатынастар арқылы байланысты тұлғаға банктік операцияны орындағаны үшін үшінші тұлғаларға ұсынылатын шарттардан төмен сыйақы мен комиссиялық ақы алу;

банкпен ерекше қатынастар арқылы байланысты тұлғадан банк тартқан депозиттер және өзге де қаражат бойынша үшінші тұлғаларға ұсынылатын шарттардан жоғары сыйақы төлеу;

үшінші тұлғалармен жасалатын ұқсас операциялар бойынша талап етілетін мөлшерден төмен мөлшерде кепілдерді, кепілдіктерді, кепілгерліктерді немесе міндеттемелердің орындалуын қамтамасыз етудің өзге де тәсілдерін қабылдау;

банктік операциялар бойынша сыйақыны, негізгі борышты және (немесе) өзге де төлемдерді өндіріп алуды үшінші тұлғалармен жасалатын ұқсас операцияларға қарағанда ұзағырақ мерзімге кейінге қалдыру;

банкпен ерекше қатынастар арқылы байланысты тұлғаға сатып алынатын мүлікті және (немесе) көрсетілетін қызметтерді үшінші тұлғалардан ұқсас мүлікті және (немесе) көрсетілетін қызметтерді сатып алу бағасынан жоғары бағамен төлеу, егер мәміленің немесе мәмілелер жиынтығының құны уәкілетті органның нормативтік құқықтық актісінде белгіленген мөлшерден асатын болса;

банкпен ерекше қатынастар арқылы байланысты тұлғаға мүлікті үшінші тұлғаларға сатылатын ұқсас мүліктің құнынан төмен немесе нарықтық құнынан төмен бағамен сату;

банкпен ерекше қатынастар арқылы байланысты тұлғаға бағалы қағаздарды үшінші тұлғаларға сатылатын ұқсас бағалы қағаздардың құнынан төмен немесе нарықтық құнынан төмен бағамен сату;

уәкілетті органның уәжді пайымдауын пайдалану арқылы бұрын жеңілдікті шарттармен жасалған мәмілелерге жатқызылған мәмілелерді жасау.

Мәмілелерді жеңілдікті шарттармен жасалған мәмілелерге жатқызудың қосымша өлшемшарттары уәкілетті органның нормативтік құқықтық актісімен белгіленеді».

Жоғарыда аталған Заңның 40-бабының 3-тармағында банкпен ерекше қатынастар арқылы байланысты тұлғалардың түрлері көрсетілген:

лауазымды тұлға немесе басшы қызметкер, директорлар кеңесінің және осы банкінің активтерін иеліктен шығару, кепіл нысанасын өзгерту және кепілді тоқтату (борышкердің банк алдындағы кепілмен қамтамасыз етілген міндеттемелерін өтеу немесе банкінің кепіл мүлкіне өндіріп алуды қолдану жағдайларын қоспағанда), сондай-ақ уәкілетті органның нормативтік құқықтық актісінде белгіленген мөлшерден асатын мөлшерде банктік қарыздар мен банктік кепілдіктер беру туралы шешімдер қабылдау өкілеттігіне ие тиісті органының комитеттерінің басшылары мен тұрақты мүшелері, сондай-ақ олардың жұбайлары және жақын туыстары;

осы банкінің ірі қатысушысы болып табылатын жеке немесе заңды тұлға не банкінің ірі қатысушысының лауазымды тұлғасы, сондай-ақ олардың жұбайлары және жақын туыстары;

40-баптың 3-тармағының 1) және 2) тармақшаларында көрсетілген тұлғалар орналастырылған акциялардың (артықшылықты және сатып алынған акцияларды шегергенде) он және одан да көп пайызына немесе жарғылық капиталдағы қатысу үлесіне ие болатын не лауазымды тұлғалары болып табылатын заңды тұлға;

банкінің үлестес тұлғалары;

уәкілетті органның нормативтік құқықтық актісінде белгіленген банкпен ерекше қатынастар арқылы байланыстылық белгілеріне сәйкес келетін жеке немесе заңды тұлға.

Банкпен ерекше қатынастар арқылы байланысты тұлғамен мәміле «Қазақстан Республикасындағы банктер және банк қызметі туралы» Заңның 40-бабының 1-тармағының талаптары ескеріле отырып, банкінің директорлар кеңесінің шешімі бойынша ғана жасалуы мүмкін.

Банк филиалының басшы қызметкері, бірінші басшысы және бас бухгалтері банк пен мынадай тұлғалар арасындағы кез келген мәмілені қарауға және ол бойынша шешім қабылдауға қатыспауға тиіс: өзі; өзінің кез келген жақын туысы; өзі немесе оның жақын туыстары лауазымды тұлға немесе ірі қатысушы болып табылатын кез келген заңды тұлға.

Банк пен банкпен ерекше қатынастар арқылы байланысты тұлға арасындағы кез келген мәміле бойынша директорлар кеңесінің шешімі директорлар кеңесі оның барлық талаптарын қарағаннан кейін ғана қабылдануы мүмкін (аталған Заңның 40-бабының 5-тармағы).

Қылмыс құрамы құрылымы бойынша материалдық болып табылады, өйткені азаматқа, ұйымға немесе мемлекетке ірі залал келтірілген сәттен бастап аяқталған деп танылады. Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодексінің 3-бабының 38) тармағына сәйкес, талданып отырған қылмысқа қатысты ірі залал деп азаматқа айлық есептік көрсеткіштен екі мың есе асатын мөлшерде келтірілген залалды не ұйымға немесе мемлекетке айлық есептік көрсеткіштен он мың есе асатын мөлшерде келтірілген залалды түсіну қажет.

Субъективтік жағынан қылмыс кінәнің қасақана нысанымен (тікелей және жанама қасақаналықпен) сипатталады. Адам банкінің меншікті қаражатын және (немесе) тартылған қаражатын көрінеу қайтарылмайтын кредиттер беру немесе банк үшін көрінеу тиімсіз мәмілелер жасау үшін пайдаланатынын, сондай-ақ банкінің клиенттеріне немесе басқа да тұлғаларға банкінің негізсіз кепілдіктерін немесе негізсіз жеңілдікті шарттарын ұсынатынын сезінеді, азаматқа, ұйымға немесе мемлекетке ірі залал келтіру мүмкіндігін немесе болмай қоймайтынын алдын ала біледі және мұны қалайды не оған немқұрайлы қарайды.

Қылмыстың субъектісі арнайы — он алты жасқа толған банк қызметкері. ҚК-нің 243-бабы бойынша банк қызметкері оның әрекеттерінде жымқыру белгілері болмаған жағдайда жауаптылыққа тартылады. Егер осы баптың диспозициясында көрсетілген әрекеттерді банк қызметкері банкінің ақшалай қаражатын өзінің немесе басқа адамдардың меншігіне өтеусіз айналдыру ниетімен жасаса, онда ол ҚК-нің 243-бабы бойынша қосымша саралаусыз, жымқыруға қатысты тиісті баптар бойынша жауаптылыққа тартылады.

ҚР ҚК-нің осы бабының 2-бөлігінде банк, Қазақстан Республикасының бейрезидент банкінің филиалы қызметкерлерінің клиенттердің банктік шоттары бойынша ақша сомаларын, оның ішінде валюталық қаражатты көрінеу дұрыс емес немесе көрінеу уақтылы аудармағаны үшін, егер осы әрекет арқылы азаматқа, ұйымға немесе мемлекетке ірі залал келтірілсе, жауаптылық көзделген.

«Банктік есепке алу» ұғымының анықтамасы ҚК-нің 242-бабына түсініктемеде берілген.

Банк, Қазақстан Республикасының бейрезидент банкінің филиалы қызметкерлерінің клиенттердің банктік шоттары бойынша ақша сомаларын, оның ішінде валюталық қаражатты көрінеу дұрыс емес аударуы аударым операцияларын жүргізудің заңды тәртібін бұзады және клиенттердің банктік шоттары бойынша ақшаны қасақана дұрыс емес аударудан көрініс табады. Мысалы, бұл клиентке хабарламай, ақшаны өзінің шотына немесе үшінші тұлғалардың шоттарына заңсыз есепке жатқызу болуы мүмкін, бұл мәні бойынша жымқыруды білдіреді (клиенттің шотынан ақша қаражатын құқыққа қайшы, өтеусіз алып қою).

Банк, Қазақстан Республикасының бейрезидент банкінің филиалы қызметкерлерінің клиенттердің банктік шоттары бойынша ақша сомаларын, оның ішінде валюталық қаражатты көрінеу уақтылы аудармауы жоғарыда аталған қылмыстық құқық бұзушылықпен салыстырғанда онша қауіпті емес, дегенмен бұл қылмыстық теріс қылық банктік операцияларды жүргізу шарттарын бұзады және банкінің, Қазақстан Республикасының бейрезидент банкінің филиалының, сондай-ақ олардың клиенттерінің іскерлік беделіне қауіп төндіруі мүмкін (мысалы, іскерлік келісімшарттардың бұзылуы, инвесторлардан айырылу және т.б.).

Банк, Қазақстан Республикасының бейрезидент банкінің филиалы қызметкерлерінің клиенттердің банктік шоттары бойынша ақша сомаларын, оның ішінде валюталық қаражатты көрінеу дұрыс емес немесе көрінеу уақтылы аудармауы ҚР АК-нің 749-бабының ережелерін бұзады. Аталған бапқа сәйкес, банк (банктік операциялардың жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйым) банкте (банктік операциялардың жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйымда) жатқан клиенттің ақшасын алып қоюды, егер заңнамалық актілерде немесе банктік шот шартында өзгеше көзделмесе, клиенттің өкімі негізінде жүзеге асырады.

Банк клиенттің банкте жатқан ақшасын пайдалану бағыттарын айқындауға және бақылауға, сондай-ақ заңнамада немесе банктік шот шартында көзделмеген, оның өз қалауы бойынша ақшасына билік ету құқығына қатысты өзге де шектеулер белгілеуге құқылы емес, егер заңнамада өзгеше көзделмесе.

Егер ақшаны азамат салған болса, онда банкте жатқан ақшаға билік ету құқығын азаматтың өзі немесе осы құқықты сеніп тапсырған адам пайдаланады.

Егер ақшаны заңды тұлға салған болса, онда банкте жатқан ақшаға билік ету құқығын осы заңды тұлғаның басшысы және (немесе) ол уәкілеттік берген өзге де тұлғалар пайдаланады.

Клиенттің атынан банкте (банктік операциялардың жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйымда) жатқан ақшаға билік ететін тұлғалардың құқықтары клиенттің банкке (банктік операциялардың жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйымға) заңнамада және шартта көзделген құжаттарды ұсынуы арқылы расталады.

Банктік шот шартында банкте жатқан ақшаға билік ету тәртібі белгіленуге тиіс. Мұндай тәртіпке қойылатын талаптар банктік қызметті реттейтін заңнамалық актілермен белгіленеді.

Қорытындылай келе, 2020 жылғы 16 желтоқсаннан бастап ҚР ҚК-нің 243-бабының 1 және 2-бөліктерінде көзделген жауаптылық тек банк қызметкерлеріне ғана емес, Қазақстан Республикасының бейрезидент банкінің филиалы қызметкерлеріне де қолданылады.

Қазақстан Республикасының «Қазақстан Республикасындағы банктер және банк қызметі туралы» Заңының 29-бабының 1-тармағына сәйкес, Қазақстан Республикасының резидент банкі директорлар кеңесінің шешімі негізінде уәкілетті органның келісімінсіз Қазақстан Республикасының аумағында да, одан тыс жерлерде де өзінің оқшауланған бөлімшелерін — филиалдары мен өкілдіктерін ашуға құқылы.

Банк филиалы — заңды тұлға болып табылмайтын, банк орналасқан жерден тыс жерде орналасқан, банк атынан банктік қызметті жүзеге асыратын және банк берген өкілеттіктер шегінде әрекет ететін банкінің оқшауланған бөлімшесі. Банк филиалының банкпен ортақ балансы, сондай-ақ атауы банкінің атауымен толық сәйкес келетін атауы болады (Заңның 29-бабының 4-тармағы).

Қазақстан Республикасының бейрезидент банкі уәкілетті органның келісімін алмай-ақ өзінің өкілдігін ашуға құқылы (Заңның 29-бабының 10-тармағы).

«Заңның 29-бабының 11-тармағына сәйкес, Қазақстан Республикасының бейрезидент банкінің өкілдігі Корпорацияда есептік тіркелген күннен бастап отыз жұмыс күні ішінде ашылғаны туралы уәкілетті органға жазбаша хабарлауға және оған мынадай құжаттарды қоса беруге тиіс:

Қазақстан Республикасының 2014 жылғы 16 мамырдағы № 203-V Заңымен алып тасталған;

Корпорацияның белгісі мен мөрі қойылған өкілдік туралы ереженің нотариат куәландырған көшірмесі;

Қазақстан Республикасының бейрезидент банкі орналасқан тиісті мемлекеттің банктік қадағалау органының Қазақстан Республикасының бейрезидент банкінде қолданыстағы банктік қызмет лицензиясының бар екендігі туралы жазбаша растауы;

Қазақстан Республикасының бейрезидент банкі орналасқан тиісті мемлекеттің банктік қадағалау органының Қазақстан Республикасының аумағында Қазақстан Республикасының бейрезидент банкінің өкілдігін ашуға қарсылық білдірмейтіні туралы жазбаша хабарламасы не Қазақстан Республикасының бейрезидент банкі орналасқан тиісті мемлекеттің заңнамасы бойынша мұндай рұқсат талап етілмейтіні туралы банктік қадағалау органының немесе беделді заң қызметінің өтініші;

банк өкілдігінің басшысының атына берілген нотариат куәландырған сенімхат».

Қазақстан Республикасында бейрезидент банктердің филиалдарын ашуға Қазақстан Республикасының заңдарында көзделген жағдайларды қоспағанда, тыйым салынады.

Осы қылмыстық теріс қылықтың құрамы құрылымы бойынша материалдық болып табылады. Егер осы әрекет арқылы азаматқа, ұйымға немесе мемлекетке ірі залал келтірілсе, қылмыстық теріс қылық аяқталған деп есептеледі. Ірі залал ұғымы түсініктеме беріліп отырған баптың 1-бөлігінде көзделген ірі залал ұғымымен бірдей.

Ескертпеге сәйкес, түсініктеме беріліп отырған бапта көзделген әрекетті алғаш рет жасаған адам залалды ерікті түрде өтеген жағдайда қылмыстық жауаптылықтан босатылады.

ҚР ҚК-нің 243-бабының 1-бөлігінде көзделген әрекет ауырлығы орташа қылмыстар санатына жатады.

ҚР ҚК-нің 243-бабының 2-бөлігінде көзделген әрекет қылмыстық теріс қылықтарға жатады.

Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодексіне 2021 жылғы түсініктеме, авторы — Исидор Шамилович Борчашвили, Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері, заң ғылымдарының докторы, профессор, Қазақстан Ұлттық жаратылыстану ғылымдары академиясының академигі, ҚР Конституциялық Кеңесі және ҚР Жоғарғы Соты жанындағы Ғылыми-консультативтік кеңестердің мүшесі, Қауіпсіздік Кеңесі жанындағы құқық қорғау жүйесін реформалау жөніндегі жұмыс тобының мүшесі, Қазақстан Республикасы ІІМ-нің еңбек сіңірген қызметкері.

Конституция Заң Кодекс Нормативтік акт Бұйрық Шешім Қаулы Адвокат Алматы Заңгері Заңгерлік қызмет Заңгерлік кеңес Азаматтық Қылмыстық Әкімшілік істер мен даулар Қорғау Төрелік істер Қазақстан заң компаниясы Адвокаттық кеңсе Сот істері Декларация Жарлық Бұйрық Қаулы Шешім Баяндама Қорытынды Өтініш Қорытынды Конвенция Келісімшарт Меморандум Әдістеме Нормалар Нота Қағидалар Бағдарлама Жарғы Хартия Бап Түсініктеме Резолюция Регламент Хаттама Жоба Бағдарлама Қағидалар.