Салық салынатын табысты айқындау тәртібі
Трансферттік баға белгілеу туралы Заңның нормалары салық салынатын табысты айқындау тәртібін көздемейді, бірақ халықаралық іскерлік операцияларда қолданылатын бағаларды түзету тетігін регламенттейді. Осыған байланысты трансферттік бағалардың пайдаланылуына мемлекеттік бақылауды жүзеге асыру кезінде жер қойнауын пайдалануға арналған келісімшарттың ережелері қолдануға жатпайды. "М"компаниясының өтініші бойынша істі қарау кезінде Жоғарғы Соттың мамандандырылған сот алқасы осындай қорытындыға келді. Компанияның өтінішіне сәйкес түзетілетін кірісті есептеу кезінде Департамент Дунг ДРП ережелерін, 2001 жылғы 9 тамыздағы бірлескен қызмет туралы шартты, 2017 жылғы 1 қаңтардағы мұнай мен газды маркетингке, тасымалдауға және сатуға қатысты Операциялық келісімді ескермей, мұнайды сатудан түскен барлық кірісті есепке алды. Компанияның мұнайды сатудан түскен жиынтық табысы сатылған мұнайдың жалпы көлемінің 87,2% -. құрайды, оның ішінде: 52,32% - компанияға, 17,44% - "П" компаниясына және 17,44% - "О"компаниясына тиесілі. Өткізілген мұнайдың жалпы көлемінің 12,8% - ы қазақ тарапына тиесілі. Тиісінше, компанияның салық салынатын табысына оның мұнай үлесін сатудан алынған табыс қана жатады. Қазақ тарапының мұнай үлесін сату "К" АҚ және Қазақстан Республикасы Мұнай және газ министрлігі тапсырмаларының хаттары негізінде жүзеге асырылады және бұл үлеске меншік құқығы ауыспайды, сатудан түскен барлық үлестер Қазақстан Республикасының кірісіне аударылады.
Компанияның көрсетілген бөлімдегі өтінішін қанағаттандыра отырып, бірінші сатыдағы сот өтініш берушінің қазақ тарапы мен серіктестерінің үлестеріне меншік құқығын алмағандығына, оған осы үлестерді сатудан түскен түсімнен салық төлеу міндеті жүктелмегендігіне негізделді. Тиісінше, осы үлестерді сатудан алынған сомалар компанияның салық салынатын кірісіне қосылмауы керек. Апелляциялық сатыдағы сот бұл тұжырымдарды заңнаманың талаптарына қайшы және істің мән-жайларына сәйкес келмейді деп таныды. АК-нің 392-бабына сәйкес, шарттың талаптарын түсіндіру кезінде сот ондағы сөздер мен сөз тіркестерінің тура мағынасын ескереді. Шарт талабының сөзбе-сөз Мағынасы, егер ол түсініксіз болса, басқа шарттармен және тұтастай алғанда шарттың мағынасымен салыстыру арқылы белгіленеді. Дунг ДРП 9.1-бөліміне сәйкес 2015 жылғы Келісімнің редакциясында қазақ тарапына тиесілі үлесті төлеуді Контрактор (компания) бюджеттік сыныптаманың тиісті кодына ақшалай нысанда жүргізеді. Дунг ДРП-ның 10.5.2-тармағына сәйкес 2015 жылғы Келісімнің редакциясында Контрактор 10.5.1-бөлім (салық нысандарын беру, салықтық тексерулер жүргізу, салықтарды, айыппұлдар мен өсімпұлдарды төлеу бөлігінде) ДРП-ның IX бабына сәйкес есептелетін қазақ тарапының үлесіне де қолданылатынына келіседі. Қазақ тарапының мұндай үлесі салық болып табылмайды, тек қана шарттық міндеттемені білдіреді. Дунг ДРП-ның IX бабының ережелеріне сәйкес Контрактор әр тоқсанда әр күнтізбелік жыл үшін таза өндірілетін мұнай мен газдың осындай мөлшерін алуға айрықша құқылы. Қазақ тарапы таза өндірудің қалған бөлігінен пайыздық арақатынаста өз үлесін алуға құқылы.
1.24-тармаққа сәйкес "таза өндіру" ПДП бойынша келісімшартқа отырған аумақта өндірілген мұнай мен газдың мөлшерін білдіреді. Дунг ДРП-ның XI бабына сәйкес Контрактор ДРП бойынша мұнай-газ операцияларына қатысты қаржылық есеп жүргізеді. Осылайша, мұнайды сату кезінде түскен барлық сома компанияның кірісіне жатады. Тек кейіннен ғана Контракторда Қазақ тарапына пайыздық қатынаста үлесті төлеу жөніндегі шарттық міндеттеме туындайды. Дунг ДРП-ның 12.4-бөлімінде 2002 жылғы 24 мамырдағы Келісімнің редакциясында серіктестердің қатысу үлесіне қарамастан кірістер мен шығыстарды бөлудің өздерінің ішкі рәсімдерін белгілеуге құқығы бар екендігі көзделген. Яғни, қандай да бір қызметке байланысты жұмсалған барлық шығындар ішкі келісімдерге сәйкес бөлінетін болады. Заңның 10-бабының 6-тармағына сәйкес салық салу объектілерін және (немесе) салық салуға байланысты объектілерді түзету негізінде есепті кезеңдегі осы мәмілелерден және басқа да салық салу объектілерінен түсетін кірістер мен шығыстар нарықтық бағаны негізге ала отырып айқындалғандай есептелген салықтар мен бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер төленеді. Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес айыппұлдар мен өсімпұлдарды қолдана отырып, баға диапазонын ескере отырып. Заң нормалары салық салынатын табысты айқындау тәртібін көздемейді, бірақ халықаралық іскерлік операцияларда қолданылатын бағаларды түзету тетігін регламенттейді.
Осыған байланысты трансферттік бағаларды қолдану кезінде мемлекеттік бақылауды жүзеге асыру кезінде жер қойнауын пайдалануға арналған келісімшарттың ережелері қолдануға жатпайды. Мұнай экспорты бойынша халықаралық мәмілелердің қатысушысы Контрактор болып табылады, ол уәкілетті органға тауарлардың (жұмыстар мен көрсетілетін қызметтердің) экспорты бойынша есептілікті ұсынады. Мұндай жағдайларда Департамент мұнайды сатудан түскен барлық соманы Компанияның жылдық жиынтық кірісі және салық салынатын кірісі ретінде заңды түрде қарастырды. Осыған байланысты апелляциялық сатыдағы сот аталған бөлімдегі бірінші сатыдағы соттың шешімін компанияның өтінішін қанағаттандырудан бас тарту туралы жаңа шешім шығара отырып алып тастады.
Назар аударыңыз!
«Заң және Құқық» адвокаттық кеңсесі, бұл құжаттың жалпылама екендігіне және нақты сіздің жағдайыңыздың талаптарына сәйкес келмеуі мүмкіндігіне көңіл бөлуіңізді сұрайды. Біздің заңгерлер сіздің нақты жағдайыңызға сәйкес келетін кез келген құқықтық құжатты әзірлеп көмектесуге дайын.
Қосымша ақпарат алу үшін Заңгер/Адвокат телефонына хабарласуыңызға болады: +7 (708) 971-78-58; +7 (700) 978 5755, +7 (700) 978 5085.
Адвокат Алматы Заңгер Қорғаушы Заң қызметі Құқық қорғау Құқықтық қөмек Заңгерлік кеңсе Азаматтық істері Қылмыстық істері Әкімшілік істері Арбитраж даулары Заңгерлік кеңес Заңгер Адвокаттық кеңсе Қазақстан Қорғаушы Заң компаниясы
