Түсініктеме 636-бапқа алдын ала тыңдауын өткізу ерекшеліктері Қазақстан Республикасы қылмыстық процестік кодексінің
Алдын ала тыңдауды судья сотталушылардың, оның ішінде алқабилер мен олардың қорғаушыларының қатысуымен істі қарауға құқығы жоқ адамдардың міндетті қатысуымен жеке-дара өткізеді.
Сот отырысының басында судья қандай істің қаралуға жататынын жариялайды, отырысқа қатысып отырған адамдарға ұсынылады, мемлекеттік айыптаушы, қорғаушы, хатшы кім екенін хабарлайды, сотталушының жеке басын анықтайды, мәлімделген қарсылық білдіруге рұқсат береді. Мемлекеттік айыптаушы айыптау актісін жариялайды. Судья сотталушыға айыптау түсінікті ме, жоқ па, соны анықтайды, қажет болған жағдайда оған айыптаудың мәнін түсіндіреді және ол алқабилердің қатысуымен соттың өз ісін қарау туралы өтінішін растай ма деп сұрайды. Егер алқабилердің қатысуымен істі қарау туралы өтінішхат мәлімделмесе, судья сотталушыға оның осы сот отырысында тікелей мәлімделуі мүмкін екенін түсіндіреді. Сотталушының ауызша өтінішхаты сот отырысының хаттамасына енгізіледі, жазбаша өтінішхат іске қоса тіркеледі. Сотталушының алқабилердің қатысуымен істі қарау туралы өз өтінішінен бас тартуы, сондай-ақ оның мұндай өтінішхатты мәлімдеуге құлықсыздығы сот отырысының хаттамасында не сотталушының іске қоса тіркелетін жазбаша өтінішінде көрсетіледі.
Егер сотталушы алқабилердің қатысуымен соттың өз ісін қарау туралы өзінің өтінішхатын растаса, онда судья осы өтінішхатты қанағаттандыру туралы шешім қабылдайды, бұл ретте басқа сотталушылардың пікірі ескерілмейді және мемлекеттік айыптаушы, жәбірленуші, сотталушы және оның қорғаушысы мәлімдеген басқа да өтінішхаттарды қарауға көшеді.
Қажет болған жағдайда алдын ала тыңдауда дәлелдемелер ретінде олардың жол берілуін тексеру үшін істің материалдары жариялануы мүмкін.
Егер сотталушы осы кодекстің 321-бабының бірінші бөлігінде көзделген басқа негіздер болмаған кезде алқабилердің қатысуымен соттың оның ісін қарау туралы өзінің өтінішхатын растамаса, судья алдын ала тыңдауды аяқталды деп жариялайды. Іс бойынша одан әрі іс жүргізу осы Кодекстің 42-тарауында көзделген қағидалар бойынша жүзеге асырылады.
Алқабилердің қатысуымен соттың істі қарауы туралы мәселе бойынша судьяның қаулысы түпкілікті болып табылады. Болашақта сотталушының ұстанымының өзгеруіне байланысты қаулы қайта қаралмайды.
1.Бірқатар ерекшеліктер айыпталушыларға алдын ала тергеуде алқабилердің қатысуымен соттың оның ісін қарауы туралы өтінішхат берген іс бойынша алдын ала тыңдау өткізуді қамтиды. Бұл негізінен сотталушының осы өтінішхатын қанағаттандыру туралы түпкілікті шешім қабылданатын, сондай-ақ алқабилердің қатысуымен соттың бас сот талқылауын тиімді жүргізуінің басқа да маңызды мәселелері шешілетін ұйымдық-өкімдік сот сатысы. Мысалы, алдын ала тыңдау барысында іс материалдарын жария ету және дәлелдемелер көздерін тексеру нәтижелері бойынша іс материалдарынан ҚІЖК белгілеген тәртіпке қайшы алынған дәлелдемелер ретінде рұқсат етілмейді деп танылатындар алынып тасталады (қараңыз: ҚІЖК-нің 112-бабының нормаларына түсініктеме).
2.Алдын ала тыңдауды судья ҚІЖК-нің 321, 636-баптарының қағидалары бойынша сотталушының, оның қорғаушысының, мемлекеттік айыптаушының және сот отырысы хатшысының міндетті қатысуымен жеке-дара өткізеді. Сот отырысының хаттамасын жүргізу міндетті.
3.Сот отырысы барысында сотталушыға тағылған өлім жазасы тағайындалуы мүмкін және тиісінше алқабилердің қатысуымен соттың нысанасы болуы мүмкін қылмыс жасады деген айыптауды түсіну және растау мақсатында мемлекеттік айыптаушының айыптау қорытындысының қарар бөлігін жария етуі міндетті болып табылады.
Сот отырысының одан әрі барысы сотталушының алқабилердің қатысуымен оның ісін қарау туралы өзінің алдын ала тергеуде мәлімдеген өтінішін растауына немесе растамауына байланысты болады.
Сотталушы алқабилердің қатысуымен сот істі қараудан бас тартқан, сондай-ақ іс бойынша іс жүргізуді тоқтата тұру, істі тоқтату немесе істі қосымша тергеп-тексеру үшін қайтару үшін негіздер болмаған кезде судья бас сот талқылауын тағайындау туралы қаулы шығарады.
Сотталушы алқабилердің қатысуымен істі қарауға өзінің өтінішхатын растаған кезде судья алқабилердің қатысуымен сот жүргізетін бас сот талқылауын тағайындауға байланысты басқа да мәселелерді шешеді.
Алдын ала тыңдау барысында сотталушы процестік келісім жасасу туралы өтінішхат беруге құқылы. Мұндай жағдайда сот оған және прокурорға осы мәселені талқылауға уақыт береді.
4.Бас сот талқылауын тағайындау туралы қаулыда алдын ала тыңдау өткізу барысында талқылауға қойылған мәселелер бойынша шешімдер қамтылуға тиіс (ҚІЖК-нің 322-бабының нормаларына түсініктемені қараңыз).
Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының Қазақстан Республикасының қылмыстық іс жүргізу кодексіне түсініктемесі
Қылмыстық іс жүргізу кодексі, Қылмыстық кодекс, қылмыстық іс жүргізу кодексіне түсініктемелер, Жоғарғы Соттың нормативтік қаулысы, қылмыстық заңнама, Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілері
Конституция Заң Кодекс Норматив Жарлық Бұйрық Шешім Қаулы Адвокат Алматы Заңгер орғаушы Заң қызметі Құқық қорғау Құқықтық қөмек Заңгерлік кеңсе Азаматтық істері Қылмыстық істері Әкімшілік істері Арбитраж даулары Заңгерлік кеңес Заңгер Адвокаттық кеңсе Қазақстан Қорғаушы Заң компаниясы Декларация Жарлық Бұйрық Қаулы Шешім Баяндама Қорытынды Өтініш Конвенция Келісімшарт Меморандум Әдістеме Нормалар Нота Ережелер Бағдарлама Жарғы Мақала Түсініктеме Қарар Регламент Хаттама Жоба Жолдау
