662-бапқа түсініктеме. Айыпталушының (күдіктінің) Қазақстан Республикасының Әкімшілік құқық бұзушылық туралы Кодексінің келуі туралы Жеке кепілгерлікті бұзу  

     Айыпталушының (күдіктінің) анықтама жүргізетін адамға, тергеушіге немесе айыпталушының (күдіктінің) тергеуден немесе соттан жалтаруына әкеп соққан сотқа келгені туралы адамдардың өздері берген жазбаша кепілгерлікті бұзуы немесе орындамауы, –

     үш айлық есептік көрсеткіш мөлшерінде айыппұл салуға әкеп соғады.

     Қарастырылып отырған әкімшілік азаптың жалпы объектісі-мемлекеттік билік институтының қалыпты қызметі.  

     Айыпталушының келуі туралы Жеке кепілгерлікті орындау қағидалары сақталған кезде туындайтын қоғамдық қатынастар рулық объект болып табылады.

     Жеке кепілдік бұл күдіктіні, айыпталушыны қамауда ұстаумен байланысты емес бұлтартпау шарасы ҚР Қылмыстық іс жүргізу кодексіне сәйкес қолданылады.

     Осылайша, ҚІЖК-нің 142-бабының 1-бөлігіне сәйкес жеке кепілгерлік сенімге лайық тұлғалардың күдіктінің, айыпталушының тиісті мінез-құлқына және қылмыстық процесті жүргізуші органның шақыруы бойынша олардың келуіне кепілдік беретіні туралы жазбаша міндеттемені өзіне қабылдаудан тұрады. Кепілгерлердің саны екіден кем болмауы керек.

     Тергеуші, анықтаушы алдында сенімді адамдар кепілгер бола алады. Олар күдікті, айыпталушы әртүрлі себептермен мойындайтын, олардың пікірімен саналатын және сәтсіздікке ұшырамайтын азаматтар болуы мүмкін. Бұл міндетті емес ата-аналар, жақын туыстар. Олар қоғамдағы жағдайы мен мәртебесі күдіктіге, айыпталушыға қажетті тәрбиелік және алдын алу әсерін тигізе алатын және осы бұлтартпау шарасының мақсаттарын қамтамасыз ете алатын аталған адамдардың әріптестері, достары, таныстары болуы мүмкін.

     Алайда, бұлтартпау шарасын қолдануды заң шығарушы бірқатар шарттармен жабдықтайды: кепілгерлердің жазбаша өтініші және күдіктінің, айыпталушының оған осы бұлтартпау шарасын қолдануға жазбаша келісімі қажет. Бұл құжаттар болмаған жағдайда бұлтартпау шарасы қолданылмайды.

     Жеке кепілгерлік әрбір кепілгер үшін жеке құжатпен ресімделеді және бұлтартпау шарасын қолдану туралы қаулыға қоса беріледі.

     Жеке кепілдік, бұлтартпау шарасы ретінде, 2 мақсатты көздейді:

     тиісті қамтамасыз ету мінез-құлық күдіктінің, айыпталушының;

     қылмыстық процесті жүргізетін органның шақыруы бойынша күдіктінің, айыпталушының келуін қамтамасыз ету.

     Күдікті айыпталушының тиісті мінез-құлқын қамтамасыз ету-бұл адамдар қылмыстық процестің барлық кезеңдерінде тұрғылықты жерінен шықпаған және іс бойынша іс жүргізуге қарсы болмаған. Тұрақты немесе уақытша тұрғылықты жері республика аумағында болуға тиіс және нақты ауданмен, қаламен, қала ауданымен, ауылдық (селолық) округпен, кентпен, ауылмен (селомен) шектеледі.  

     Қылмыстық процесті жүргізетін органның шақыруы бойынша күдіктінің, айыпталушының келуін қамтамасыз ету қылмыстық құқық бұзушылықтарды тергеу кезінде уақытты үнемдеу үшін қажет.

     Сондай-ақ, ҚІЖК-нің 142-бабының 5-бөлігі күдікті, айыпталушы алдын алу үшін осы шара қолданылған іс-әрекеттер жасаған жағдайда кепілгерлерге ақшалай өндіріп алуды көздейтінін атап өту қажет. Ақшалай өндіріп алу қылмыстық іс жүргізу тәртібімен, ҚІЖК - нің 160-бабының негізінде жүзеге асырылады.

     Айта кету керек, қылмыстық іс жүргізу кодексінде көзделген тәртіппен ақшалай жаза қолдану әкімшілік құқық бұзушылық үшін әкімшілік жаза қолдану ережелеріне сәйкес келеді.

     Біздің ойымызша, ҚІЖК-нің 142-бабын 2-бапқа бөлген жөн: 1) күдіктінің, айыпталушының тиісті мінез-құлқын қамтамасыз ету туралы жеке кепілгерлік және 2) қылмыстық процесті жүргізетін органның шақыруы бойынша күдіктінің, айыпталушының келуін қамтамасыз ету туралы жеке кепілгерлік.

     Мұндай жағдайда 1-бапты бұзғаны үшін ҚІЖК-нің 160-бабында көзделген ақшалай өндіріп алуды қолдануға болады, ал 2-бапты бұзғаны үшін түсініктеме берілген бап бойынша әкімшілік жауаптылыққа тартуға болады. Әзірге бұл құқықтық қатынастарды реттеудегі нормалардың қайшылығы болып қала береді.

     Бұлтартпау шарасын таңдаған кезде күдікті, айыпталушы және кепілгерлер қылмыстық процесті жүргізетін органдармен осы адамдарды тергеу әрекеттерін жүргізу үшін және сотқа шақырудың тәртібі мен нысаны туралы келіседі. Бұлтартпау шарасын сайлау туралы қаулының көшірмесін тапсырғаннан кейін күдіктіге, айыпталушыға және кепілгерлерге жеке кепілгерлікті қолдану фактісінен туындайтын барлық нұсқамалар мен қосымша шектеулерді орындау қажеттілігі туралы, ал олар сақталмаған жағдайда кепілгерлерді жауапқа тарту туралы ескертіледі.

     Құқық бұзушылықтың объективті жағы күдіктінің, айыпталушының қылмыстық қудалауды жүргізетін органға немесе сотқа келуін қамтамасыз ету туралы Жеке кепілгерлікті бұзу немесе орындамау жолымен қылмыстық-процестік іс жүргізуді жүргізу қағидаларын бұзатын құқыққа қайшы әрекеттерде (әрекетсіздікте) көрінеді, бұл айыпталушының, күдіктінің тергеуден және соттан жалтаруына әкеп соқтырды.

     Яғни, тергеуші немесе анықтаушы күдіктіні ішкі істер органына келуге міндеттейді, алайда соңғысы белгіленген уақытта келмеді және келу мүмкін остігі туралы хабарламады. Мұндай жағдайда тергеуші бұл факт туралы кепілгерлерге хабарлайды және оларды зерттелетін бап бойынша әкімшілік іс жүргізуге шақырады.  

     Материалдарды жинағаннан кейін тергеуші оларды істі қарау үшін ведомстволық бағыныстылығы бойынша береді, Әкімшілік құқық бұзушылық туралы істің материалдарына: бұлтартпау шарасын қолдану туралы қаулының көшірмесі, жеке кепілгерліктің көшірмесі, сондай-ақ органға (лауазымды адамға) немесе сотқа келу қажеттігі туралы хабарламаның көшірмесі қоса берілуге тиіс. Екіден кем кепілгер бола алмаса да, әкімшілік құқық бұзушылық туралы хаттама әрбір кепілгерге жасалады және тиісінше әрбір кепілгер әкімшілік жауапкершілікке тартылады.

     Осы құқық бұзушылықтың субъектілері 18 жасқа толған, тергеушінің, анықтаушының алдында сенімге лайық, күдіктінің, айыпталушының мінез-құлқы мен келуіне кепілдік беретіндігі туралы жазбаша міндеттеме қабылдаған азаматтар болуы мүмкін. Бұл күдікті, айыпталушы әртүрлі себептермен мойындайтын, олардың пікірімен саналатын және сәтсіздікке ұшырамайтын азаматтар болуы мүмкін.  

     Кәмелетке толған және заңда көзделген жауапкершілікті көтере алатын ғана емес, сондай - ақ жақсы беделге ие, құрметке лайық заңға бағынатын азаматтар-заң шығарушы органдардың депутаттары, қоғам қайраткерлері, айыпталушының, күдіктінің мінез-құлқына нақты әсер ете алатын және оның тиісті мінез-құлқына кепілдік бере алатын қоғамдық ұйымдардың өкілдері сенімді деп саналуы мүмкін.

     Заң бұл адамдардың шеңберін шектемейді.

     Құқық бұзушылықтың субъективті жағы ниет түрінде де, абайсызда да болуы мүмкін, өйткені бұл жеке кепілдік тек субъектіге ғана емес, сонымен бірге айыпталушыға, күдіктіге де байланысты.

     804-баптың 1-бөлігінің негізінде әкімшілік құқық бұзушылық туралы хаттамалар жасау бойынша ӘҚБтК 662 болу өкілеттігі лауазымды адамдарға берілді:

     1) ішкі істер органдарының (1-тармақ);

     2) мемлекеттік сот орындаушылары (56-т.).

     ӘҚБтК-нің 662-бабында көзделген әкімшілік құқық бұзушылық туралы істерді мамандандырылған аудандық және оларға теңестірілген әкімшілік соттардың судьялары қарайды (684-Б.1-Б.).

     2018 жылы Қазақстан Республикасында күдіктінің, айыпталушының келуі туралы Жеке кепілгерлікті бұзудың бірде-бір жағдайы тіркелген жоқ.

Қазақстан Республикасының Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодексіне ғылыми-практикалық түсініктеме (мақала) авторлық ұжымнан:

     Бачурин Сергей Николаевич, з.ғ. к., доцент - 48-тарау (Е. М. Хакимовпен бірлесіп жазған);

     Ғабдуалиев Мереке Трекович, з.ғ. к. – 11, 21, 22, 23-тараулар;

     Жүсіпбекова Айнұр Маратқызы, з.ғ. м. – 13-тарау (а. в. Карпекинмен бірлесіп жазған); 33, 39-тараулар (О. Т. Сейтжановпен бірлесіп жазған);  

     Карпекин Александр Владимирович, з.ғ. к., доцент - 13 тарау (А. М. Жүсіпбековамен бірлесіп жазған);

     Корнейчук Сергей Васильевич-2 тарау; 6 тарау (О. Т. Сейтжановпен, Е. М. Хакимовпен бірлесіп жазған); 8 тарау; 25 тарау (е. м. Хакимовпен бірлесіп жазған); 457-470, 488, 488-1, 491-506 баптар; 28, 30, 52 тараулар;

     Корякин Илья Петрович, з.ғ. д., профессор-49 тарау;

     Кысықова Гүлнара Бауыржанқызы, з.ғ. к. - 20 тарау;

     Омарова Ботагөз Акимгереевна, з.ғ. к. – 17 тарау; 18 тарау (Б. А. Парманқұловамен бірлесіп жазған); 26, 31 тараулар; 32 тарау (Б. А. Парманқұловамен бірлесіп жазған);

     Парманқұлова Баян Асханбайқызы - 18-тарау (Б. А. Омаровамен бірлесіп жазған); 19, 32-тараулар (Б. А. Омаровамен бірлесіп жазған); 43-тарау (А. С. Тукиевпен бірлесіп жазған);  

     Подопригора Роман Анатольевич, з.ғ. д., профессор-24 тарау, 489, 489-1, 490 баптар;

     Порохов Евгений Викторович, з.ғ. д. - 14, 15, 16, 29-тараулар, 471-475-баптар;

     Сейтжанов Олжас Теміржанұлы, з.ғ. к., доцент, – 4-тарау; 5-тарау (Е. М. Хакимовпен бірлесіп жазған); 6-тарау (С. В. Корнейчукпен, Е. М. Хакимовпен бірлесіп жазған); 9-тарау; 10-тарау (В. В. Филин Б. Е. Шаймерденовпен бірлесіп жазған); 33-тарау (А. М. Жүсіпбековамен бірлесіп жазған); 36-тарау (б. е. Шаймерденовпен бірлесіп жазған); 39-тарау (А. М. Жүсіпбековамен бірлесіп жазған);

     Смышляев Александр Сергеевич, PhD докторы. – 38, 40, 42, 43-1-тараулар (А. С. Тукиевпен бірлесіп жазған); 44-тарау;

     Тукиев Аслан Сұлтанұлы – з.ғ. к., доцент-1, 3, 35 тараулар; 38, 40, 42 тараулар (А. С. Смышляевпен бірлесіп жазған); 43 тарау (Б. А. Парманқұловамен бірлесіп жазған); 43-1 тарау (А. С. Смышляевпен бірлесіп жазған); 44-1 тарау (бірге жазған Шипп Д. А.); 45-тарау; 46 (бірге жазған Шипп Д. А.); 47-тарау;  

Филин Владимир Владимирович, з.ғ. к., доцент - 10 тарау (О. Т. Сейтжановпен, Б. Е. Шаймерденовпен бірлесіп жазған);  

     Хакимов Ержан Маратұлы, м. з. н. - 5-тарау (О. Т. Сейтжановпен бірлесіп жазған); 6-тарау (О. Т. Сейтжановпен бірлесіп жазған, С. В. Корнейчук); 7-тарау; 25-тарау (С. В. Корнейчукпен бірлесіп жазған); 34, 41-тараулар; 48-тарау (бірлесіп жазған С. Н. Бачуринмен); 53-тарау;

     Шаймерденов Болат Ерденұлы, з.ғ. м., – 10-тарау (О. Т. Сейтжановпен, В. В. Филинмен бірлесіп жазған); 12-тарау; 476-487, 507-509-баптар; 36-тарау (О. Т. Сейтжановпен бірлесіп жазған); 37, 50, 51-тараулар.  

     Шипп Денис Алексеевич-44-1, 46 тараулар (А. С. Тукиевпен бірлесіп жазған).

Актінің өзгертілген күні: 01.01.2020 актінің қабылданған күні: 01.01.2020 қабылданған орны: 1000500000000 актіні қабылдаған Орган: 103001000000 қолданылу аймағы: 10000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000: 029000000000 / 028000000000 / 029002000000 / 028004000000 / 029001000000 / 026000000000 / 001000000000 / 001008000000 / 030000000000 акт нысаны: COMM / code заңды күші: 1900 акт тілі: rus  

Назар аударыңыз!  

«Заң және Құқық» адвокаттық кеңсесі, бұл құжаттың жалпылама екендігіне және нақты сіздің жағдайыңыздың талаптарына сәйкес келмеуі мүмкіндігіне көңіл бөлуіңізді сұрайды. Біздің заңгерлер сіздің нақты жағдайыңызға сәйкес келетін кез келген құқықтық құжатты әзірлеп көмектесуге дайын.  

Қосымша ақпарат алу үшін Заңгер/Адвокат телефонына хабарласуыңызға болады: +7 (708) 971-78-58; +7 (700) 978 5755, +7 (700) 978 5085.    

Адвокат Алматы Заңгер Қорғаушы Заң қызметі Құқық қорғау Құқықтық қөмек Заңгерлік кеңсе Азаматтық істері Қылмыстық істері Әкімшілік істері Арбитраж даулары Заңгерлік кеңес Заңгер Адвокаттық кеңсе Қазақстан Қорғаушы  Заң компаниясы