Рақымшылық туралы заңның негізінде жазадан босату
Алматы облысы Қапшағай қалалық сотының 2017 жылғы 26 маусымдағы үкімімен М. бұрын: 1) 2001 жылы 23 қарашада Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодексінің (бұдан әрі – ҚК-нің) 175-бабы 2-бөлігінің «б» тармағымен 3 жылға бас бостандығынан айыруға сотталып, ҚК-нің 63-бабына сәйкес тағайындалған жаза шартты деп есептеліп, 2 жылға сынақ мерзімі белгіленген. «Қазақстан Республикасы тәуелсiздiгiнiң он жылдығына байланысты рақымшылық жасау туралы» (бұдан әрі – Рақымшылық туралы заң) 2002 жылғы 19 ақпандағы Қазақстан Республикасы Заңының 12-бабына сәйкес жазасын өтеуден босатылған; 2) 2003 жылғы 15 қарашада ҚК-нің 175-бабының 1-бөлігімен 2 жылға бас бостандығынан айыруға сотталып, ҚК-нің 63-бабына сәйкес тағайындалған жаза шартты деп есептеліп, 2 жылға сынақ мерзімі белгіленген; 3) 2006 жылғы 19 шілдеде ҚК-нің 177-бабы 2-бөлігінің «б» тармағымен, ҚК-нің 60-бабына сәйкес 3 жылға бас бостандығынан айыруға сотталып, ҚК-нің 72-бабының 1-бөлігі негізінде үкімнің орындалуы 2020 жылғы 6 мамырға дейін кейінге қалдырылған. 2009 жылғы 2 қыркүйекте жазасын өтеу үшін жалпы режимдегі түзеу колониясына жіберілген, ал 2011 жылғы 15 маусымда жазаны өтеуден 1 жыл 7 ай 6 күнге мерзімінен бұрын шартты түрде босатылған;
Рақымшылық туралы заңның негізінде жазадан босату
4) 2013 жылғы 22 ақпанда ҚК-нің 177-бабы 3-бөлігінің «а,б» тармақтарымен 4 жылға бас бостандығын шектеуге сотталған; 5) 2016 жылғы 29 ақпанда ҚК-нің 190-бабы 3-бөлігінің 1) тармағымен 4 жылға бас бостандығынан айыруға сотталған, ҚК-нің 60-бабының 1-бөлігіне сәйкес 2013 жылғы 22 ақпандағы үкіммен тағайындалған 4 жылға бас бостандығынан шектеу жазасының өтелмеген бөлігін ішінара қосу арқылы түпкілікті 4 жыл 6 айға бас бостандығынан айыру жазасы тағайындалған; - ҚК-нің 177-бабы 3-бөлігінің «б» тармағымен мүлкі тәркіленіп, 3 жылға бас бостандығынан айыруға сотталған. ҚК-нің 60-бабына сәйкес 2016 жылғы 29 ақпандағы үкіммен тағайындалған жазаны ішінара қосу жолымен түпкілікті мүлкі тәркіленіп, 5 жылға бас бостандығынан айырылып, жазасын қылмыстық-атқару жүйесінің орташа қауіпсіз мекемесінде өтеу тағайындалған. М.-дан жәбірленуші Е.-нің пайдасына 1 638 120 теңге материалдық залал, мемлекет пайдасына 16 381 теңге мемлекеттік баж және 17 945 теңге процестік шығындар өндірілген. Сот үкімімен М. адамдар тобымен алдын ала сөз байласып, ірі мөлшерде бөтеннің мүлкін сенімді теріс пайдалану жолымен иемденгені үшін кінәлі деп танылған. Алматы облыстық сотының қылмыстық істер жөніндегі сот алқасының 2017 жылғы 5 қыркүйектегі қаулысымен үкім өзгертіліп, «Қазақстан Республикасы Тәуелсіздігінің жиырма бес жылдығына байланысты рақымшылық жасау туралы» 2016 жылғы 13 желтоқсандағы Қазақстан Республикасы Заңының 4-бабы 1-бөлігінің 2-тармағына сәйкес жазаның өтелмеген бөлігінің (3 жыл 10 ай 20 күн) жартысы қысқартылып, М.-ға өтеу үшін 1 жыл 11 ай 10 күн бас бостандығынан айыру жазасы белгіленген. Сот үкімінің қарар бөлігіндегі ҚК-нің 60-бабының орнына ҚК-нің 58-бабының 6-бөлігі қолданылған. Үкімнің қалған бөлігі өзгеріссіз қалдырылған. Сотталған М.-ның қылмыстық әрекеті сотқа дейінгі тергеп-тексеру барысында және басты сот талқылауында жәбірленуші Е.-нің, куәлар Т., Ж. және С.-лардың берген жауаптарымен және қылмыстық іс материалдарымен толығымен дәлелденген.
Сот М.-ның қылмыстық іс-әрекетін ҚК-нің 177-бабы 3-бөлігінің «б» тармағымен дұрыс саралаған. Бірінші сатыдағы сот М.-ға жаза тағайындағанда ҚК-нің 52-бабының талаптарын негізге алып, оның қылмысының сипаты мен қоғамдық қауіптілік дәрежесін, жеке басын, қылмысқа дейінгі және одан кейінгі мінез-құлқын, қылмыстық жауаптылық пен жазаны жеңілдететін және ауырлататын мәнжайларды ескеріп, оған жазаны дұрыс тағайындаған. Алайда апелляциялық сатыдағы сот бұл істі қарау барысында қылмыстық және қылмыстық-процестік заңдар нормаларының бұзылуына жол берген. Атап айтқанда, апелляциялық сатыдағы сот Рақымшылық туралы заңның 1-бабы 1-бөлігінің 2-тармағына сілтеме жасай отырып, оған тағайындалған жазаның өтелмеген бөлігінің (3 жыл 10 ай 20 күн) жартысын заңсыз қысқартқан. Іс бойынша анықталғандай, М. бұған дейін Шығыс Қазақстан облысы Үржар аудандық сотының 2002 жылғы 26 маусымдағы қаулысымен «Қазақстан Республикасы тәуелсiздiгiнiң он жылдығына байланысты рақымшылық жасау туралы» 2002 жылғы 19 ақпандағы Қазақстан Республикасы Заңының 12-бабына сәйкес жазасын өтеуден босатылған. Алайда «Қазақстан Республикасы Тәуелсіздігінің жиырма бес жылдығына байланысты рақымшылық жасау туралы» 2016 жылғы 13 желтоқсандағы Қазақстан Республикасы Заңының 5-бабының 7-тармағына сәйкес бұрын рақымшылық немесе кешірім жасау қолданылған, қайтадан қасақана қылмыс жасаған адамдарға бұл Заңның күші қолданылмайды. «Қылмыстық жаза тағайындаудың кейбір мәселелері туралы» Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының 2015 жылғы 25 маусымдағы № 4 нормативтік қаулысының 20-тармағына сәйкес тәркілеуге жататын мүлік үкімнің қарар бөлігінде анық көрсетілуге тиіс. Тәркілеу сотталғанның меншігінде тұрған, заңсыз тәсілмен табылған не заңсыз тәсілмен табылған қаражатқа сатылып алынған мүлікке қолданылуы мүмкін. Егер істе мүліктің шығу тегінің қылмыстық сипаты туралы мәліметтер болмаса немесе мүлік мүлдем анықталмаса, мүлікті тәркілеу тағайындалмайды. Қылмыстық іс материалдарынан сотталған М.-ның меншігінде тұрған, заңсыз тәсілмен табылған не заңсыз тәсілмен табылған қаражатқа сатып алынған мүліктер табылмаған. Сонымен қатар тәркілеуге жататын мүлік үкімнің қарар бөлігінде көрсетілмеген. Осыған орай ҚК-нің 177-бабы 3-бөлігінің «б» тармағы (1997 жылғы редакцияда) бойынша қосымша жазаны тағайындау міндетті түрде көзделсе де, үкімнің қарар бөлігінен мүлікті тәркілеу алынып тасталуға жатады. Жоғарыда баяндалғандардың негізінде, Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының қылмыстық істер жөніндегі сот алқасы апелляциялық сатыдағы соттың М.-ға қатысты қаулысын өзгертіп, М.-ға қатысты «Қазақстан Республикасы Тәуелсіздігінің жиырма бес жылдығына байланысты рақымшылық жасау туралы» 2016 жылғы 13 желтоқсандағы Қазақстан Республикасы Заңының 4-бабы 1-бөлігінің 2-тармағын қолданып, тағайындалған жазаның өтелмеген бөлігінің жартысын қысқарту бөлігінің күшін жойды. Сот үкімімен тағайындалған қосымша жаза - мүлікті тәркілеу алынып тасталды. М.-ға ҚК-нің 177-бабы 3-бөлігінің «б» тармағымен (1997 жылғы редакцияда) ҚК-нің 58-бабының 6-бөлігі қолданылып, 2016 жылғы 29 ақпандағы үкіммен тағайындалған жазаны ішінара қосу жолымен түпкілікті 5 жылға бас бостандығынан айыруға сотталған және жазасын қылмыстық-атқару жүйесінің орташа қауіпсіз мекемесінде өтеу белгіленген деп есептеліп, сот қаулысының қалған бөлігі өзгеріссіз қалдырылды.
Назар аударыңыз!
«Заң және Құқық» адвокаттық кеңсесі, бұл құжаттың жалпылама екендігіне және нақты сіздің жағдайыңыздың талаптарына сәйкес келмеуі мүмкіндігіне көңіл бөлуіңізді сұрайды. Біздің заңгерлер сіздің нақты жағдайыңызға сәйкес келетін кез келген құқықтық құжатты әзірлеп көмектесуге дайын.
Қосымша ақпарат алу үшін Заңгер/Адвокат телефонына хабарласуыңызға болады: +7 (708) 971-78-58; +7 (700) 978 5755, +7 (700) 978 5085.
Адвокат Алматы Заңгер Қорғаушы Заң қызметі Құқық қорғау Құқықтық қөмек Заңгерлік кеңсе Азаматтық істері Қылмыстық істері Әкімшілік істері Арбитраж даулары Заңгерлік кеңес Заңгер Адвокаттық кеңсе Қазақстан Қорғаушы Заң компаниясы
