Азаматты Қазақстан Республикасынан тыс жерлерге шығарып жіберу
2022 жылғы 20 шілдеде Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының азаматтық істер жөніндегі сот алқасы құрамында: төрағалық етуші Н.К., судьялар Р., А., жауапкер Г. өкілінің қатысуымен ашық сот отырысында мобильдік бейнеконференция байланысы арқылы "полиция басқармасы" ММ-нің қырғыз азаматын Қазақстан Республикасынан шығару туралы өтініші бойынша қозғалған азаматтық істі қарап Қалалық соттың 2022 жылғы 11 сәуірдегі шешімін кассациялық тәртіппен қайта қарау туралы г. – г. Ж. өкілінің өтінішхаты бойынша келіп түскен,
"Полиция басқармасы" ММ (бұдан әрі - Басқарма) Қырғыз Республикасының азаматын Қазақстан Республикасынан тыс жерлерге шығару туралы өтініш берді.
Қалалық соттың 2022 жылғы 11 сәуірдегі шешімімен басқарманың өтініші қанағаттандырылды, 1976 жылғы 12 мамырда туған Қырғыз Республикасының азаматы Қазақстан Республикасынан шығарылды. Қ. Қазақстан Республикасынан тыс жерлерге шығуға 7 күндік мерзім тағайындалды. Қаладан мемлекет пайдасына 1 531 теңге көлемінде мемлекеттік баж өндірілді.
Өтініште г.соттың қорытындылары істі қарау барысында зерттелген дәлелдемелерге және сот отырысында белгіленген мән-жайларға қайшы келетінін, материалдық және іс жүргізу құқығының нормалары дұрыс қолданылмағанын, бірінші сатыдағы соттың шешімінің күшін жоюды, көші-қон қызметінің өтінішін қанағаттандырмай қалдыруды сұрағанын көрсетті.
Сот алқасы жауапкердің өтінішхатты қолдайтын пікірін тыңдап, істің құжаттарын зерделеп, өтінішхаттың дәлелдерін талқылап, төменде келтірілген қорытындыға келді.
Қазақстан Республикасы Азаматтық іс жүргізу кодексінің (бұдан әрі – АІЖК) 438-бабының 5-бөлігіне сәйкес заңсыз сот актісін шығаруға әкеп соққан материалдық және іс жүргізу құқығы нормаларының елеулі бұзылуы кассациялық тәртіппен заңды күшіне енген сот актілерін қайта қарау үшін негіздер болып табылады.
Іс бойынша мұндай бұзушылықтарға жол берілді.
Егер іс үшін маңызы бар фактілер заң талаптарына сәйкес сот отырысында жол берілетін деп танылса және дұрыс дәлелдемелермен расталса немесе дәлелдемелерді талап етпейтін жалпыға белгілі мән-жайларға сәйкес келсе немесе
іс бойынша жиналған дәлелдемелер дауды шешу үшін жеткілікті, содан кейін мұндай шешім негізделген болып саналады.
Іс бойынша қабылданған сот шешімі жоғарыда аталған заң талаптарына сәйкес келмейді.
Іс құжаттарынан көрініп тұрғандай, қ. Қазақстан аумағында тұрады, 2010 жылы туған ұлы мен 2015 жылы туған қызын ұстайды, жұмысқа қажетті құжаттарды тиісті түрде ресімдеді, жеке сәйкестендіру нөмірін (ЖСН) алды және 2021 жылғы 25 қазандағы жеке кәсіпкер М. - мен жасалған еңбек шарты негізінде жүргізуші болып жұмыс істейді.
2022 жылғы 22 ақпанда жол белгілерінде немесе жолдың жүру бөлігінде белгілеуде көзделген талаптарды сақтамау фактісі бойынша жол-патрульдік полиция қызметкері ол "Әкімшілік құқық бұзушылық туралы" Қазақстан Республикасы Кодексінің (бұдан әрі – ӘҚБтК) 601-бабының 1-бөлігі бойынша жауапкершілікке тартылып, 9-мөлшерінде 3 айлық есептік көрсеткіш мөлшерінде айыппұл салынды 189 теңге. 24 ақпандағы түбіртекке сәйкес айыппұлдың 50% төленді, яғни 4 594 теңге.
Бірінші сатыдағы сот республика аумағында ӘҚБтК 601-бабының 1-бөлігінде көзделген әкімшілік құқық бұзушылық жасағаны үшін Г.кінәлі деп танылғанын және оған айыппұл салынғанын ескере отырып, басқарманың өтінішін қанағаттандыру туралы қорытындыға келді.
Жоғарғы Соттың сот алқасы бірінші сатыдағы соттың қорытындылары істің мән-жайларына мынадай негіздер бойынша сәйкес келмейді деп есептейді және сот шешімі материалдық құқық нормаларын бұза отырып қабылданды.
"Шетелдіктердің құқықтық жағдайы туралы" Қазақстан Республикасы Заңының (бұдан әрі - заң) 28-бабына сәйкес, егер шетелдік Қазақстан Республикасының заңнамасын бұзса, оның әрекеттері мемлекеттік қауіпсіздікті қамтамасыз ету немесе қоғамдық тәртіпті сақтау мүдделеріне қайшы келсе, ол халықтың денсаулығы мен имандылығын қорғау, құқықтары мен заңды тұлғаларын қорғау үшін қажет болса, шетелдікті Қазақстан Республикасының шегінен шығаруға болады. Қазақстан Республикасы азаматтарының және басқа да адамдардың мүдделерін көздейді.
Көрсетілген норманың мазмұны бойынша Қазақстан Республикасының заңнамасын бұзған шетелдік, егер оның әрекеттері мемлекеттік қауіпсіздікті қамтамасыз ету немесе қоғамдық тәртіпті сақтау мүдделеріне қайшы келсе, бұл халықтың денсаулығы мен адамгершілік қасиеттерін сақтау үшін қажет болса, республикадан тыс жерге шығарылуы мүмкін.
Іс құжаттарына сәйкес, қ. Қазақстан аумағында тұрғанда бір рет әкімшілік құқық бұзушылық жасады және кінәлі деп танылды, яғни оның әрекеттері мемлекеттік қауіпсіздікті қамтамасыз ету немесе қоғамдық тәртіпті сақтау мүдделеріне қайшы келмейді.
Бұдан басқа, ӘҚБтК-нің 27-бабына сәйкес әкімшілік құқық бұзушылық абайсызда жасалған деп танылады, егер
оны жасаған жеке тұлға өзінің іс-әрекетінің (әрекетсіздігінің) зиянды салдарларының туындау мүмкіндігін болжады, бірақ бұған жеткілікті негіздер болмаса, олардың алдын алуға жеңіл сенді немесе мұндай салдардың туындау мүмкіндігін алдын ала білмеді, дегенмен тиісті ұқыптылық пен алдын ала ойластырылған жағдайда оларды болжау керек және болуы мүмкін. Сондай-ақ, ӘҚБтК-нің 56-бабы 1-бөлігінің 8) тармақшасында әкімшілік құқық бұзушылық үшін жауапкершілікті жеңілдететін мән-жайлар абайсызда алғаш рет әкімшілік құқық бұзушылық жасау деп танылады.
Бұл ретте сот г.алғаш рет абайсызда жасаған әкімшілік құқық бұзушылыққа баға берген жоқ.
"Шетелдіктерді немесе азаматтығы жоқ адамдарды Қазақстан Республикасының шегінен шығару туралы істерді қараудың сот практикасы туралы" Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының 2013 жылғы 13 желтоқсандағы № 4 нормативтік қаулысының 6-тармағындағы түсіндірмелерге сәйкес шетелдіктерді немесе азаматтығы жоқ адамдарды Қазақстан Республикасының шегінен әкімшілік шығарып жіберу негізгі немесе қосымша Әкімшілік ретінде қолданылуы мүмкін ӘҚБтК-нің Ерекше бөлігінде белгіленген тәртіппен және негіздер бойынша салынатын жазалар.
Сонымен қатар, жергілікті соттар г.абайсызда құқық бұзушылық жасағанын, жол қозғалысына қатысушылар үшін теріс салдары болмағанын, өз еркімен айыппұл төлегенін, оның әрекеттеріне байланысты Қазақстан Республикасының, оның азаматтарының құқықтары мен заңды мүдделері бұзылмағанын, облыс аумағында тиісті түрде тіркелгенін ескермеген.
"Шетелдіктерді немесе азаматтығы жоқ адамдарды Қазақстан Республикасының шегінен шығару туралы істерді қараудың сот практикасы туралы" Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының 2013 жылғы 13 желтоқсандағы № 4 нормативтік қаулысының 15-тармағына сәйкес шетелдікті немесе азаматтығы жоқ адамды Қазақстан Республикасының шегінен шығару туралы өтінішті сот прокурордың міндетті қатысуымен қарайды.
Алайда, бірінші сатыдағы сот жоғарыда аталған нормаларды назардан тыс қалдырды, аталған іс прокурордың қатысуынсыз қаралды.
Жоғарыда айтылғандарды ескере отырып, Жоғарғы Соттың сот алқасы басқарманың Қырғыз Республикасының азаматын Қазақстан Республикасынан тысқары жерлерге шығарып жіберу туралы өтінішін қанағаттандырудан бас тарту туралы жаңа шешім қабылдау үшін өтінішті қанағаттандыру үшін негіздер бар деп есептейді.
Қазақстан Республикасы Азаматтық іс жүргізу кодексінің 451-бабы 2-бөлігінің 8) тармақшасын басшылыққа ала отырып, сот алқасы ҚАУЛЫ ЕТТІ:
Қалалық соттың 2022 жылғы 11 сәуірдегі шешімі жойылсын.
Азаматтық іс бойынша жаңа шешім қабылдау.
Қырғыз Республикасының азаматын Қазақстан Республикасынан шығару туралы "полиция басқармасы" ММ өтініші қанағаттандырусыз қалдырылсын.
Г.Ж., г. Ж. өкілінің өтініші қанағаттандырылсын.
Назар аударыңыз!
«Заң және Құқық» адвокаттық кеңсесі, бұл құжаттың жалпылама екендігіне және нақты сіздің жағдайыңыздың талаптарына сәйкес келмеуі мүмкіндігіне көңіл бөлуіңізді сұрайды. Біздің заңгерлер сіздің нақты жағдайыңызға сәйкес келетін кез келген құқықтық құжатты әзірлеп көмектесуге дайын.
Қосымша ақпарат алу үшін Заңгер/Адвокат телефонына хабарласуыңызға болады: +7 (708) 971-78-58; +7 (700) 978 5755, +7 (700) 978 5085.
Адвокат Алматы Заңгер Қорғаушы Заң қызметі Құқық қорғау Құқықтық қөмек Заңгерлік кеңсе Азаматтық істері Қылмыстық істері Әкімшілік істері Арбитраж даулары Заңгерлік кеңес Заңгер Адвокаттық кеңсе Қазақстан Қорғаушы Заң компаниясы
