Кепіл міндеттемелердің орындалуын қамтамасыз ету тәсілі ретінде.
Борышкер кепілмен қамтамасыз етілген міндеттемені орындамаған жағдайда, кредитордың (кепіл ұстаушының) Азаматтық кодексте белгіленген алып қоюлар үшін кепілге салынған мүліктің құнынан негізінен осы мүлік тиесілі тұлғаның (кепіл беруші) басқа кредиторларының алдында қанағаттануға құқығы бар міндеттеменің орындалуын қамтамасыз етудің осындай тәсілі кепіл деп танылады. Тұрақсыздық айыбымен қатар кепіл банктік қарыз шартының орындалуын қамтамасыз етудің негізгі тәсілдерінің бірі болып табылады. АК-нің 722-бабының 3-тармағына сәйкес, егер шартта қарыз нысанасын бөліктер (бөліп-бөліп) бойынша қайтару көзделген болса, онда Қарыз алушы қарыз нысанасының кезекті бөлігін қайтару үшін белгіленген мерзімді бұзған кезде Қарыз беруші қарыз нысанасының қалған бөлігін тиесілі сыйақымен бірге мерзімінен бұрын қайтаруды талап етуге, сондай-ақ қарыз затының барлық қалған бөлігін өндіріп алу жолымен өз талаптарын қанағаттандыруға құқылы. кепілге салынған мүлік (АК 321-бабы 2-тармағының 4) тармақшасы. АК 321 - бабы 2-тармағының 4) тармақшасына сәйкес кепіл ұстаушы кепілмен қамтамасыз етілген міндеттеменің мерзімінен бұрын орындалуын талап етуге құқылы, ал егер оның талабы қанағаттандырылмаса, кепіл беруші кепілмен қамтамасыз етілген міндеттемені бұзған жағдайда кепіл нысанасына өндіріп алуды қолдануға құқылы (осы Кодекстің 317, 720 және 722-баптары, 1995 жылғы 23 желтоқсандағы Қазақстан Республикасы Заңының 20-бабы "Жылжымайтын мүлік ипотекасы туралы"). Ипотека туралы Заңның 20-бабына сәйкес, борышкер өзі жауап беретін ипотекамен қамтамасыз етілген міндеттемені орындамаған жағдайда, кепіл ұстаушының талаптарын қанағаттандыру үшін кепілге салынған мүлікке өндіріп алу қолданылуы мүмкін. Кепіл ұстаушы өз талаптарын: 1) ипотеканы сот тәртібімен өткізу; 2) Егер бұл Қазақстан Республикасының заңдарында не ипотека шартында немесе тараптардың кейінгі келісімінде көзделген болса, ипотеканы соттан тыс тәртіппен өткізу арқылы қанағаттандыруға құқылы; 3) ипотека туралы Заңның 32-бабына сәйкес сауда-саттық өтпеді деп жарияланған жағдайда, кепілге салынған мүлік өз меншігіне жүгінген жағдайда.
Кепіл міндеттемелердің орындалуын қамтамасыз ету тәсілі ретінде.
Жоғарыда келтірілген нормаларды талдау мынадай тұжырымдар жасауға мүмкіндік береді: 1) қарыз алушының қарыз нысанасының кезекті бөлігін қайтару үшін белгіленген мерзімді бұзуы-міндеттемені бұзу кепілге салынған мүліктен өндіріп алу үшін негіз болып табылады; 2) банк борышкерге кепілмен қамтамасыз етілген міндеттемені мерзімінен бұрын орындау туралы талапты мәлімдеуге тиіс; 3) ипотеканы іске асыру, бұл Банктің талаптарын қанағаттандыру тәсілі; 4) кепілге салынған мүлікті өткізу тәсілін таңдау – бұл кепіл ұстаушының құқығы, осыған байланысты соттардың талапкердің соттан тыс өткізу құқығын іске асырмағаны туралы тұжырымы қате болып табылады. Көрсетілген нормаларды ескере отырып, Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының азаматтық істер жөніндегі сот алқасының қаулысымен Алматы қаласы Бостандық аудандық сотының шешімі, Алматы қалалық сотының азаматтық және әкімшілік істер жөніндегі апелляциялық сот алқасының қаулысы, "Банк" АҚ-ның "Р" ЖШС-не талап қоюы бойынша Алматы қалалық сотының кассациялық сот алқасының қаулысы заңсыз деп танылды және күші жойылды, "К" ЖШС, в.кепілді мүлікке өндіріп алу жолымен берешек сомасын өндіріп алу туралы. Бірінші сатыдағы соттың шешімімен Банктің талап-арызынан бас тартылды, оның ішінде банктің кепілге қойылған мүлікті соттан тыс сату құқығын іске асырмауына байланысты. Алматы қаласы Бостандық аудандық сотының шешімімен "Банк" АҚ-ның А., К. - ға кепілге қойылған мүлікті өндіріп алу бөлігінде талабын қанағаттандырудан бас тартылды, мүлікті соттан тыс тәртіппен өткізу мүмкіндігінің себептері бойынша, Алматы қаласы апелляциялық сот алқасының қаулысымен соттың шешімі өзгеріссіз қалдырылды, сонымен бірге кепілге қойылған мүлікті өндіріп алу тәсілін таңдау құқығы кепіл ұстаушыға тиесілі. Соттар кепілге қойылған мүлікке өндіріп алу туралы талап қою кезінде кепіл ұстаушы кепілге қойылған мүлікті соттан тыс сату мүмкін .стігін дәлелдеуге міндетті емес екенін есте ұстаған жөн. Алматы облысы Алакөл аудандық сотының ұйғарымымен "Банк" АҚ-ның Ж., А. - ға кепілге қойылған мүлікке өндіріп алу туралы талап бөлігінде өтініші қараусыз қалдырылды. Соттың пікірінше, шартта кепілге қойылған мүлікті соттан тыс сату құқығын көздей отырып, талапкер, егер кепіл берушінің оған соттан тыс өткізу бойынша кедергілер жасайтынын дәлелдесе, кепіл нысанасын сотта өткізу туралы сотқа талап қоя алады.
Назар аударыңыз!
«Заң және Құқық» адвокаттық кеңсесі, бұл құжаттың жалпылама екендігіне және нақты сіздің жағдайыңыздың талаптарына сәйкес келмеуі мүмкіндігіне көңіл бөлуіңізді сұрайды. Біздің заңгерлер сіздің нақты жағдайыңызға сәйкес келетін кез келген құқықтық құжатты әзірлеп көмектесуге дайын.
Қосымша ақпарат алу үшін Заңгер/Адвокат телефонына хабарласуыңызға болады: +7 (708) 971-78-58; +7 (700) 978 5755, +7 (700) 978 5085.
Адвокат Алматы Заңгер Қорғаушы Заң қызметі Құқық қорғау Құқықтық қөмек Заңгерлік кеңсе Азаматтық істері Қылмыстық істері Әкімшілік істері Арбитраж даулары Заңгерлік кеңес Заңгер Адвокаттық кеңсе Қазақстан Қорғаушы Заң компаниясы
