57-бапқа түсініктеме. "Жер қойнауы және жер қойнауын пайдалану туралы"Қазақстан Республикасының Кодексіне таратуды қамтамасыз ету ретінде банк салымының КЕПІЛІ
1. Банк салымының кепіліне байланысты Қазақстан Республикасының жер қойнауын пайдаланушы тарату жөніндегі міндеттемені орындамаған жағдайда, жер қойнауын пайдаланушының басқа кредиторларының алдында кепілге салынған банк салымының сомасынан қанағаттануға құқығы бар.
2. Осы бапқа сәйкес кепіл заты Екінші деңгейдегі банкте орналастырылған банктік салым ғана бола алады.
3. Салым теңгемен немесе шетел валютасымен енгізілуі мүмкін.
4. Қамтамасыз ету болып табылатын банк салымының мөлшеріне қойылатын талаптар осы Кодексте белгіленеді.
5. Қамтамасыз ету болып табылатын банктік салымды қайта кепілге қоюға тыйым салынады.
6. Заңды тұлға болып табылатын жер қойнауын пайдаланушы таратылған жағдайда, оның банкроттығын қоса алғанда, кепіл заты конкурстық массаға енгізілмейді, ал кепіл ұстаушы жер қойнауын пайдаланушының өзге мүлкі есебінен өз талаптарын қанағаттандыруға қатысатын кредитор болып табылмайды.
7. Жер қойнауын пайдалану жөніндегі операциялардың салдарын жою жөніндегі міндеттемелердің орындалуын қамтамасыз ету тәсілі ретінде банктік салым КЕПІЛІ шарты үлгілік нысанға сәйкес қазақ және орыс тілдерінде жасалады.
Банктік салым кепілі шартын жасасу тәртібін және оның үлгілік нысанын құзыретті орган бекітеді.
__________________________________________________________________________________________
(Мұхамедов Р. Н.)
1. Банк салымының КЕПІЛІ жер қойнауын пайдаланушының тарату жөніндегі міндетін орындауды қамтамасыз етудің негізгі нысаны болып табылады және заң шығарушы неғұрлым "сенімді" құрал деп танылады. Түсіндірілетін баптың 2-тармағына сәйкес, кепіл нысанасы болып табылатын салым тек екінші деңгейдегі банкте орналастырылуы мүмкін. Бұл ретте түсініктеме берілген баптың мазмұнынан онда "Қазақстан Республикасындағы банктер және банк қызметі туралы"ҚР Заңына сәйкес өз қызметін жүзеге асыратын банктер туралы ғана айтылады деген біржақты қорытынды жасауға болмайды. Сонымен бірге, бұл 2-тармақтың мазмұнынан туындайды. Жер қойнауы туралы Кодекстің 56-сы, онда заң шығарушы "Екінші деңгейдегі банк" және "шетел банкі"ұғымдарын бөледі.
2. 2010 ж. жер қойнауы туралы Заң жер қойнауын пайдаланушының Екінші деңгейдегі банктегі салым түрінде барлауға (өндіруге) арналған жыл сайынғы шығындардың кемінде 1% мөлшерінде жыл сайынғы аударымдар арқылы жер қойнауын пайдаланушы тарату жөніндегі шығыстарды қаржыландыру үшін ішінара пайдалана алатын тарату қорын қалыптастыруды көздеді.
Өз кезегінде, жер қойнауы туралы Кодекске сәйкес қалыптастырылатын салым кепілдің мәні болып табылады және оны жер қойнауын пайдаланушы пайдалана алмайды, бұл таратуға екі есе мөлшерде қаражат тарту қажеттілігіне әкеледі. Белгілі бір дәрежеде бұл мәселе тарату бойынша міндеттемелерді ішінара орындау, жұмыстардың құнын қайта есептеу және салым мөлшерін өзгерту арқылы шешілуі мүмкін, бұл туралы Жер қойнауы туралы кодекстің тиісті баптарына түсініктемелерде толығырақ айтылатын болады.
3. ҚР АК 307-бабының 1-тармағына сәйкес кепіл туралы шартта кепілмен қамтамасыз етілетін міндеттеменің мәні, мәні, мөлшері немесе ең жоғары сомасы және орындалу мерзімі көрсетілуі тиіс. Осы ережеге сүйене отырып, тарату жатпайтын ақшалай міндеттемелер ғана кепілмен қамтамасыз етілуі мүмкін деген көзқарас бар. Біздің ойымызша, бұл
позиция дұрыс емес болып көрінеді, өйткені бұл жағдайда міндеттеме мөлшері (кепілдік сияқты) тарату жұмыстарының құнымен анықталады.
4. Кепілге қойылған мүлікті сатуға байланысты тағы бір мәселе туындауы мүмкін. ҚР АК 319-бабының 1-1-тармағына сәйкес, ақша міндеттемесі бойынша ақша мен құқықтар (талаптар) кепілге қойылған кезде, осы кепілге салынған мүлікті сату кепіл ұстаушыға кепіл нысанасы болып табылатын немесе ақшалай міндеттеме бойынша кепілге қойылған құқықтар (талаптар) бойынша тиесілі ақшаны беру жолымен, ал кепіл нысанасына өндіріп алу кезінде ақша беру мүмкін болмаған кезде - кепіл нысанасына кепіл берушінің кепіл нысанасына құқықтарын кепіл ұстаушыға аудару. Бұл ретте, бұл жерде салым бойынша ақшаны талап ету құқықтарының ауысуы туралы сөз болғандықтан, жер қойнауын пайдаланушы ҚР АК көрсетілген нормасына сілтеме жасай отырып, құқықтарды аударуға оның келісімін алдын ала алу қажеттігі туралы мәлімдей алады.
Көрсетілген тәуекелдер кепіл шартында кепіл берушінің банктік салым кепілі шартының үлгілік нысанын бекіту қажеттігін негіздейтін осындай аударымға келісімін бекіту арқылы нивелирленеді. Нәтижесінде, "Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне экология мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы" Қазақстан Республикасының 2021 жылғы 2 қаңтардағы № 401-VI ҚРЗ Заңымен түсіндірме мақала 7-тармақпен толықтырылды, оған сәйкес құзыретті органға банк салымы кепілі шартын жасасу қағидалары мен үлгілік нысандарын бекіту бойынша жаңа құзырет берілді жер қойнауын пайдалану жөніндегі операциялардың салдарын жою жөніндегі міндеттемелердің орындалуын қамтамасыз ету.
Қазіргі уақытта тиісті бұйрық тек қатты, кең таралған пайдалы қазбаларға, жер қойнауы кеңістігін пайдалануға және кен іздестіру операцияларына қатысты бекітілді, ал көмірсутектер мен уран өндіруге қатысты бұйрық жобасы әзірленуде.
5. Түсініктеме берілген баптың 3-тармағына сәйкес екінші деңгейдегі банктегі салым кепілдікке қарағанда теңгемен ғана емес, кез келген шетел валютасымен де номинациялануы мүмкін. Бұл жағдайда салым мөлшері кепіл шартын жасасу күніне ҚР Ұлттық Банкі белгілеген теңгеге тиісті валютаның бағамы негізге алына отырып айқындалуы тиіс сияқты.
Сонымен қатар, егер валюта бағамдарының ауытқуына байланысты салым мөлшері теңгемен көрсетілген жою жөніндегі міндеттемелерді қамтамасыз етуді тоқтатқан жағдайда, жер қойнауын пайдаланушы жер қойнауы туралы Кодекстің 55-бабының 7-тармағын басшылыққа ала отырып, күнтізбелік алпыс күн ішінде осы қамтамасыз етуді ауыстыруға тиіс.
Конституция Заң Кодекс Норматив Жарлық Бұйрық Шешім Қаулы Адвокат Алматы Заңгер Қорғаушы Заң қызметі Құқық қорғау Құқықтық қөмек Заңгерлік кеңсе Азаматтық істері Қылмыстық істері Әкімшілік істері Арбитраж даулары Заңгерлік кеңес Заңгер Адвокаттық кеңсе Қазақстан Қорғаушы Заң компаниясы
"Kazenergy" қазақстандық мұнай-газ және энергетика кешені ұйымдарының Қауымдастығы " ЗТБ
Нұр-Сұлтан 2022
"Kazenergy" қауымдастығы "Норт Каспиан Оперейтинг компания Н.В.", "ҚазМұнайГаз "ҰК" АҚ, "Маңғыстаумұнайгаз" АҚ, "Қарашығанақ Петролиум Оперейтинг Б. В.", "Уайт энд Кейс Қазақстан" ЖШС, "Холлер Ломакс" ЖШС компанияларына түсініктеме дайындауда қолдау көрсеткені үшін шын жүректен ризашылығын білдіреді"Erlicon CG" ЖШС, "Signum" Заң фирмасы " ЖШС. © "Kazenergy" қауымдастығы, 2022 © авторлық ұжым, 2022 © авторлар, 2022
Құрметті оқырмандар!
Сіздің назарыңызға жер қойнауы және жер қойнауын пайдалану туралы заңнама бойынша үлкен тәжірибелік жұмыс тәжірибесі бар және "жер қойнауы және жер қойнауын пайдалану туралы"Кодексті дайындауға қатысқан отандық мамандар тобы дайындаған ғылыми-практикалық түсініктеме ұсынылады.
Жер қойнауын пайдалану-бұл қоғамдық қатынастардың өте күрделі және ерекше саласы, оны реттеудің өзіндік тарихи алғышарттары бар және жер қойнауын игеру процесінің технологиялық ерекшеліктерін, сондай-ақ кен орындарын барлау мен игерудің экологиялық, коммерциялық, құқықтық және басқа да ерекшеліктерін ескереді.
Жер қойнауы және жер қойнауын пайдалану туралы қазақстандық заңнама өз дамуында бірнеше кезеңнен өтті және әрқашан мемлекет пен жер қойнауын пайдаланушылар мүдделерінің теңгеріміне, ашықтыққа, инвесторлардың құқықтары мен заңды мүдделерін қорғаудың барынша мүмкін дәрежесіне ұмтылуға, елдің орнықты әлеуметтік, экономикалық және экологиялық дамуын қамтамасыз етуге негізделді.
2017 жылдың соңында қабылданған "Жер қойнауы және жер қойнауын пайдалану туралы" Кодекс көп жылдық жинақталған тәжірибе мен құқық қолдану практикасын, сондай-ақ оны салада жұмыс істейтін мамандармен кеңінен талқылау нәтижелерін ескере отырып әзірленді.
Онда геологиялық барлаудың инвестициялық тартымдылығын арттыру, әкімшілік кедергілерді одан әрі төмендету бойынша мемлекет тарапынан нақты, маңызды шаралар көрініс тапты.
Дегенмен, тәжірибе мен заңнама жер қойнауын пайдалану саласы алдында да, тұтастай экономикада да туындайтын жаңа міндеттерді ескере отырып, үнемі дамып отырмайды.
Осыған байланысты осы түсініктеме салада жұмыс істейтін мүдделі тұлғалардың-мамандардың кең ауқымына көмек ретінде қызмет етуге арналған
нормалардың мағынасын, олардың тарихи мәнмәтінін, кодекстің әртүрлі ережелерінің өзара байланысы мен өзара әсерін түсіну.
Сондай-ақ, түсініктемені зерделеу отандық жас мамандардың жаңа буындары үшін осы маңызды саладағы ғылыми және практикалық жұмысқа, еліміздің, қазақстандықтардың қазіргі және болашақ ұрпақтарының дамуы үшін ынталандыру болады деп үміттенеміз.
Құрметпен, "Kazenergy" қауымдастығы төрағасының орынбасары, Қазақстанның еңбек Геро Ө. Қарабалин
