Мемлекеттік меншіктегі жерлер құрамынан өз бетінше иеленіп алынған жер учаскесін талап ету туралы
2025 жылғы 17 қаңтарда №7585-24-00-2/2435 іс бойынша Алматы қаласының Наурызбай аудандық соты төрағалық етуші судья А.К. Қапарованың құрамында, сот отырысының хатшысы С. Ахметованың қатысуымен, WhatsApp мессенджері арқылы, аудио-бейне тіркеу құралдарын пайдалана отырып, ашық сот отырысында орыс тілінде азаматтық істі қарады:
ТАЛАП ҚОЮШЫ: Алматы қаласының әкімдігі
ЖАУАПКЕР: Оак
ТАЛАП ҚОЮШЫНЫҢ ТАЛАПТАРЫ: Алматы қаласы
ӨЗ БЕТІНШЕ ТАЛАПТАР ҚОЙМАЙТЫН ҮШІНШІ ТҰЛҒА: Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігінің Жер ресурстарын басқару комитетінің Алматы қаласының жер ресурстарын басқару департаменті республикалық мемлекеттік мекемесі (бұдан әрі – Департамент).
Мемлекеттік меншіктегі жерлер құрамынан өз бетінше иеленіп алынған жер учаскесін талап ету туралы.
20-322-029-056 кадастрлық нөмірлі, Алматы қаласы, Наурызбай ауданы, М.Т. көшесі, 79-үй, 2-пәтер мекенжайында орналасқан жер учаскесі 2013 жылғы 1 қарашадағы №1042 сатып алу-сату шартының, Қарасай ауданы әкімінің 2013 жылғы 25 қыркүйектегі №9-59 шешімінің негізінде жауапкер Оой А.К.-ның жеке меншік құқығында.
Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігі Жер ресурстарын басқару комитетінің Алматы қаласының жер ресурстарын басқару департаменті республикалық мемлекеттік мекемесі тексеру барысында жауапкердің құқық белгілейтін құжаттарсыз өзіне тиесілі жер учаскесіне іргелес жатқан, жалпы ауданы 0,0030 гектар мемлекеттік меншік жерді өз бетінше иеленіп отырғанын анықтады.
2024 жылғы 5 ақпанда мемлекеттік инспектор М. Байұзақов Қазақстан Республикасының жер заңнамасы талаптарының бұзушылықтарын жою туралы №35 нұсқама шығарған, оған сәйкес жауапкер заңда белгіленген мерзімде бұзушылықты жоюға және қоршау мен күрделі құрылыстарды бұзу арқылы жалпы ауданы 0,0030 гектар мемлекеттік меншіктегі жер учаскесін босатуға міндетті болған. Бұзушылықты жою мерзімі 2024 жылғы 6 наурызға дейін белгіленген.
Талап қоюшы сотқа талап қоюмен жүгініп, жауапкердің өз бетінше иеленіп алынған жер учаскесін босату жөніндегі міндеттерін орындамағанын көрсеткен.
Соттан: жауапкерден жоғарыда көрсетілген мекенжайда орналасқан, жалпы ауданы 0,0030 гектар мемлекеттік меншіктегі жерлер құрамынан өз бетінше иеленіп алынған жер учаскесін талап етуді; жауапкерді жер учаскесіне арналған сәйкестендіру құжатына сәйкес жоғарыда көрсетілген мекенжайда орналасқан жер учаскесінің шекараларын қоршау мен күрделі құрылыстарды өз есебінен бұзу арқылы сәйкестендіруге міндеттеуді сұрайды.
Жауапкер талап қоюға жазбаша пікір ұсынған.
Сот отырысында талап қоюшының өкілі талап қоюда баяндалған негіздер бойынша талап қоюды қолдап, сотқа осыған ұқсас түсініктемелер берді және талап қоюды толық көлемде қанағаттандыруды сұрады.
Жауапкер сот отырысында жазбаша пікірде баяндалған негіздер бойынша талап қоюды мойындамады және талап қоюдан бас тартуды сұрады.
Істі қарау уақыты мен орны туралы тиісті түрде хабардар етілген үшінші тұлғаның өкілі бейнебайланысқа шықпады, себептерін хабарламады. Сот істі оның қатысуынсыз қарады.
Прокурор қорытындысында талап қоюды қанағаттандыру қажет деп есептеді.
УӘЖДЕУ БӨЛІГІ:
Қазақстан Республикасы Жер кодексінің (бұдан әрі – Жер кодексі) 167-бабына сәйкес, жер қатынастарынан туындайтын даулар Қазақстан Республикасының заңдарында белгіленген тәртіппен қаралады.
Іс материалдарынан көрініп тұрғандай, Департаменттің мемлекеттік инспекторы тексеруді тағайындау туралы актінің негізінде жауапкердің жоғарыда көрсетілген мекенжайда орналасқан жер учаскелеріне тексеру жүргізген және тексеру нәтижелері бойынша олардың сәйкестендіру құжатында көрсетілген шекараларға сәйкес келмейтінін, жауапкердің 0,0030 гектар көлеміндегі мемлекеттік меншіктегі жерді иеленіп отырғанын анықтаған.
Жер кодексінің 148-бабы 1-тармағының 6) тармақшасына сәйкес, жерді пайдалану мен қорғауға мемлекеттік бақылауды жүзеге асыратын лауазымды адамдардың жер учаскелерінің меншік иелері мен жер пайдаланушыларға, сондай-ақ облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың, астананың, аудандардың, облыстық маңызы бар қалалардың жергілікті атқарушы органдарының, Мемлекеттік корпорацияның лауазымды адамдарына, аудандық маңызы бар қалалардың, кенттердің, ауылдардың, ауылдық округтердің әкімдеріне Қазақстан Республикасының жер заңнамасы талаптарының бұзушылықтарын жою туралы міндетті түрде орындалуға жататын нұсқамалар беруге құқығы бар.
Жауапкерге қатысты 2024 жылғы 5 ақпанда мемлекеттік меншіктегі, ауданы 0,0030 гектар жер учаскесін қоршау мен күрделі құрылыстарды бұзу арқылы босату туралы бұзушылықты жою жөніндегі нұсқама шығарылған, орындау мерзімі 2024 жылғы 6 наурызға дейін белгіленген, алайда жауапкер нұсқаманың талаптарын орындамаған.
Жер кодексінің 12-бабының 27) тармақшасында жер учаскесін өз бетінше иеленіп алу – жер учаскесінің меншік иесінің немесе жер пайдаланушының рұқсатынсыз бөтен жер учаскесін иелену, сондай-ақ Қазақстан Республикасының Үкіметінің немесе жергілікті атқарушы органның тиісті шешімінсіз мемлекеттік меншіктегі және жер пайдалануға берілмеген жер учаскесін иелену деп айқындалған.
Жер кодексінің 43-бабының 10-тармағына сәйкес, егер республикалық маңызы бар қаланың, астананың, ауданның, облыстық маңызы бар қаланың жергілікті атқарушы органының, аудандық маңызы бар қала, кент, ауыл, ауылдық округ әкімінің жер учаскесін беру туралы шешімінде өзгеше көзделмесе, жер учаскесінің шекаралары жергілікті жерде белгіленгенге және құқық белгілейтін құжаттар берілгенге дейін жер учаскесін пайдалануға жол берілмейді.
Осы норманы сақтамау жер учаскесін өз бетінше иеленіп алу ретінде сараланады және Қазақстан Республикасының әкімшілік құқық бұзушылық туралы заңнамасына сәйкес әкімшілік жауаптылыққа әкеп соғады.
Жер кодексінің 164-1-бабының 2-тармағына сәйкес, мемлекеттік меншіктегі және жер пайдалануға берілмеген жерлер құрамынан өз бетінше иеленіп алынған жер учаскесін талап ету жер учаскесінің орналасқан жері бойынша жергілікті атқарушы органдар арқылы жүзеге асырылады.
Заңсыз иеленуші Қазақстан Республикасының әкімшілік құқық бұзушылық туралы заңнамасында көзделген жаза қолдану шаралары қолданылған кезден бастап күнтізбелік отыз күн ішінде өз бетінше иеленіп алынған жер учаскесін босатуға және Қазақстан Республикасының азаматтық заңнамасында көзделген жағдайларды қоспағанда, осындай учаскеде салынған (салынып жатқан) құрылысты өз бетінше немесе өз есебінен бұзуға міндетті.
Заңсыз иеленушінің өз бетінше иеленіп алынған жер учаскесін босату және осындай учаскеде салынған (салынып жатқан) құрылысты бұзу жөніндегі міндеттерін орындамауына байланысты даулар сот тәртібімен шешіледі.
Жер кодексінің 164-1-бабының 1-тармағына сәйкес, жер учаскесінің меншік иесі немесе жер пайдаланушы өз жер учаскесін бөтеннің заңсыз иеленуінен талап етуге құқылы.
Қазақстан Республикасы Азаматтық кодексінің 244-бабының 1, 2-тармақтарына сәйкес, өз бетінше салынған құрылыс деп мемлекетке тиесілі, жер учаскелері ретінде қалыптастырылмаған жерде, құрылыс жүргізген тұлғаға тиесілі емес жер учаскесінде, сондай-ақ Қазақстан Республикасының жер заңнамасына, Қазақстан Республикасындағы сәулет, қала құрылысы және құрылыс қызметі туралы заңнамасына және Қазақстан Республикасының өзге де заңнамасына сәйкес қажетті рұқсаттар алынбай салынған тұрғын үй, басқа да ғимарат, құрылыс немесе өзге де жылжымайтын мүлік танылады.
Өз бетінше салынған құрылыс оны салған тұлға тарапынан немесе оның есебінен бұзылуға жатады.
Сот жауапкердің мемлекеттік жер қорынан жер учаскесін өз бетінше иеленіп алғанын және онда қоршау тұрғызылғанын анықтады.
Жауапкер әкімшілік жауаптылыққа тартылған, оған әкімшілік айыппұл салынған, оны жауапкер төлеген. Уәкілетті мемлекеттік органның әрекеттеріне (шешімдеріне) Қазақстан Республикасының Әкімшілік рәсімдік-процестік кодексінде көзделген тәртіппен дау айтылмаған, олар заңсыз деп танылмаған, нұсқама қазіргі уақытта күшін жоймаған. Мұндай мән-жайларда жауапкердің жер учаскесін орнатылған қоршаумен бірге сатып алғаны туралы уәждері талап қоюдан бас тартуға негіз болып табылмайды.
Жоғарыда баяндалғандардың негізінде сот талап қою толық көлемде қанағаттандырылуға жатады деп есептейді.
Азаматтық процестік кодекстің 117-бабының 1-бөлігіне сәйкес, талап қоюшы төлеуден босатылған мемлекеттік баж, сондай-ақ іс бойынша іс жүргізуге байланысты шығындар сот шығындарын төлеуден босатылмаған жауапкерден мемлекет кірісіне толық көлемде немесе талап қоюдың қанағаттандырылған бөлігіне пропорционалды түрде өндіріп алынады.
Азаматтық процестік кодекстің 223–226-баптарын басшылыққа ала отырып, сот
ШЕШІМ ЕТТІ:
Алматы қаласы әкімдігінің талап қоюы қанағаттандырылсын.
Оой А.К.-дан Алматы қаласы, Наурызбай ауданы, «Қарағайлы» шағын ауданы, М.Т. көшесі, 79-үй, 2-пәтер мекенжайында орналасқан, ауданы 0,0030 гектар мемлекеттік меншіктегі жерлер құрамынан өз бетінше иеленіп алынған жер учаскесі талап етілсін.
Оой А.К. Алматы қаласы, Наурызбай ауданы, «Қарағайлы» шағын ауданы, М.Т. көшесі, 79-үй, 2-пәтер мекенжайында орналасқан, кадастрлық нөмірі 20-322-029-056 жер учаскесінің шекараларын жер учаскесіне арналған сәйкестендіру құжатына сәйкес қоршау мен күрделі құрылыстарды жауапкердің есебінен бұзу арқылы сәйкестендіруге міндеттелсін.
Оой А.К.-дан мемлекет кірісіне 3 932 (үш мың тоғыз жүз отыз екі) теңге мөлшерінде мемлекеттік баж өндіріп алынсын.
Назар аударыңыз!
«Заң және Құқық» адвокаттық кеңсесі, бұл құжаттың жалпылама екендігіне және нақты сіздің жағдайыңыздың талаптарына сәйкес келмеуі мүмкіндігіне көңіл бөлуіңізді сұрайды. Біздің заңгерлер сіздің нақты жағдайыңызға сәйкес келетін кез келген құқықтық құжатты әзірлеп көмектесуге дайын.
Қосымша ақпарат алу үшін Заңгер/Адвокат телефонына хабарласуыңызға болады: +7 (708) 971-78-58; +7 (700) 978 5755, +7 (700) 978 5085.
Конституция Заң Кодекс Норматив Жарлық Бұйрық Шешім Қаулы Адвокат Алматы Заңгер орғаушы Заң қызметі Құқық қорғау Құқықтық қөмек Заңгерлік кеңсе Азаматтық істері Қылмыстық істері Әкімшілік істері Арбитраж даулары Заңгерлік кеңес Заңгер Адвокаттық кеңсе Қазақстан Қорғаушы Заң компаниясы Декларация Жарлық Бұйрық Қаулы Шешім Баяндама Қорытынды Өтініш Конвенция Келісімшарт Меморандум Әдістеме Нормалар Нота Ережелер Бағдарлама Жарғы Мақала Түсініктеме Қарар Регламент Хаттама Жоба Жолдау
