142-бапқа түсініктеме. Қазақстан Республикасының Әкімшілік құқық бұзушылық туралы Кодексінің ормандарға мемлекеттік меншік құқығын бұзу  

     Орман қоры учаскелерін сатып алу-сату, сыйға тарту, кепілге қою, заңсыз иелену және айырбастау, сондай-ақ ормандарға мемлекеттік меншік құқығын бұзатын орман пайдалануды жүзеге асыру құқығын заңсыз беру, –  

     Жеке тұлғаларға – жиырма, лауазымды адамдарға – жиырма бес, шағын кәсіпкерлік субъектілеріне немесе коммерциялық емес ұйымдарға – жетпіс, орта кәсіпкерлік субъектілеріне – бір жүз елу, ірі кәсіпкерлік субъектілеріне-бес жүз айлық есептік көрсеткіш мөлшерінде айыппұл салуға әкеп соғады.

     ӘҚБтК-нің 142-бабында көзделген әкімшілік құқық бұзушылықтың қоғамдық қауіптілігі мынада: кінәлі адам орман қоры учаскелерін сатып алу-сату, сыйға тарту, кепіл беру, заңсыз иелену және айырбастау, сондай-ақ орман пайдалануды жүзеге асыру құқығын заңсыз беру бойынша заңсыз әрекеттер жасай отырып, меншік иесіне материалдық зиян келтіре отырып, ормандарға мемлекеттік және жеке меншік құқықтарын бұзады. экологиялық жүйеге айтарлықтай зиян.

     ҚР Конституциясының 6-бабында: "жер және оның жер қойнауы, су, өсімдіктер мен жануарлар дүниесі, басқа да табиғи ресурстар мемлекет меншігінде.  

     Алайда мемлекет жер заңнамасына сәйкес жеке орман иеленушілердің жеке орман қоры учаскелерін иелену, пайдалану және оларға билік ету құқығын жүзеге асыруды көздейді.

     Құқық бұзушылық объектісі қолданыстағы заңнамамен реттелген және орман қоры және оны қорғау түріндегі табиғи ресурстарға мемлекеттік және жеке меншік құқығын қамтамасыз етуге бағытталған қоғамдық қатынастар болып табылады.

     Орман қорының жерлерін, орман ресурстарын және ормандардың пайдалы қасиеттерін қамтитын Қазақстан Республикасының орман қоры орман құқықтық қатынастарының объектісі болып табылады.

     Орман-белгілі бір аумақта ағаш және бұта өсімдіктері мен жабайы табиғаттың басқа компоненттерінің жиынтығы негізінде қалыптасатын, қоршаған ортамен өзара әрекеттесетін және маңызды экологиялық, экономикалық және әлеуметтік маңызы бар табиғи кешен.

     Қазақстан Республикасының орман қоры Қазақстан Республикасының аумағындағы барлық ормандарды, сондай-ақ орман өсімдіктерімен жабылмаған, бірақ орман шаруашылығының мұқтаждарына арналған орман қорының жерлерін құрайды. Орман қоры мемлекеттік және жеке орман қорларынан тұрады.

     Мемлекеттік орман қорына мыналар жатады:  

     1) ерекше қорғалатын табиғи аумақтар жерлеріндегі табиғи және жасанды шыққан ормандар (орман және орман емес алқаптарды қоса алғанда);  

     2) мемлекеттік орман қоры жерлерінде табиғи және жасанды шыққан ормандар, сондай-ақ орман шаруашылығының мұқтажы үшін берілген орман өсімдіктері жабылмаған жер учаскелері;

     3)халықаралық және Республикалық маңызы бар жалпыға ортақ пайдаланылатын темір және автомобиль жолдарының, каналдардың, магистральдық құбырлардың және ені он метр және одан көп, ауданы 0,05 гектардан асатын басқа да желілік құрылыстардың бөлінген белдеулеріндегі қорғаныш екпелері.  

     Жеке орман қорына Қазақстан Республикасының Жер кодексіне сәйкес жеке меншікке немесе ұзақ мерзімді жер пайдалануға берілген жерлерде жеке және мемлекеттік емес заңды тұлғалардың қаражаты есебінен құрылған, орман өсіру үшін нысаналы мақсаты бар адамдар жатады:

     1) жасанды екпелер;

     2) Тұқымдық және (немесе) вегетативтік жолмен пайда болған табиғи шыққан екпелер;

     3) жеке орман питомниктері;

     4) арнайы мақсаттағы плантациялық екпелер;

     5) агроорман мелиорациялық екпелер;

     6)жеке меншіктегі шаруашылық автомобиль жолдарының бөлінген белдеулеріндегі қорғау екпелері.

     Орман қорына кірмейді:  

     1) мемлекеттік орман қоры жерінен тыс орналасқан ауданы 0,05 гектардан кем жекелеген ағаштар мен ағаштар топтары, ауыл шаруашылығы мақсатындағы жерлердегі бұталы өсімдіктер;

     2) қалалық ормандардан басқа, елді мекендер шекарасы шегінде көгалдандыру екпелері;  

     3) үй жанындағы, саяжай және бақша учаскелеріндегі ағаштар мен бұталар (Орман кодексінің 8-бабы).

     Орман ресурстары орман қорында орналасқан, жиналатын және өндірілетін ағаш, Шайыр және ағаш шырындарының, екінші реттік ағаш ресурстарының, жабайы жемістердің, жаңғақтардың, саңырауқұлақтардың, жидектердің, дәрілік өсімдіктер мен техникалық шикізаттың, өсімдік және жануарлардан алынатын өзге де өнімдердің қорларынан тұрады.  

     Орманның пайдалы қасиеттеріне оның өсіп келе жатқан күйіне тән экологиялық және әлеуметтік маңызды функциялары жатады (оттегінің бөлінуі, көмірқышқыл газын сіңіру, топырақты су мен жел эрозиясынан қорғау, судың жер үсті ағынын топырақ ішіне, бальнеологиялық және климатты реттейтін қасиеттерге ауыстыру (Орман кодексінің 9-бабы).

     Құқық бұзушылықтың объективті жағы:

     - орман қоры учаскелерін сатып алу-сату, сыйға тарту, кепілге беру

     - орман қоры учаскелерін заңсыз басып алу және айырбастау,  

     - орманды пайдалануды жүзеге асыру құқығын заңсыз беру.

     Орман иелену Қазақстан Республикасының Үкіметі мемлекеттік орман иеленушілерге орман шаруашылығы мен орман пайдалануды жүргізу, ерекше қорғалатын табиғи аумақтардың жұмыс істеуі үшін беретін мемлекеттік орман қоры учаскелерін иелену және пайдалану құқығын, сондай-ақ жеке орман иеленушілерге Орман кодексінде белгіленген тәртіппен берілетін жеке орман қорын иелену, пайдалану және оған билік ету құқығын білдіреді.

     Сатып алу-сату шартымен бір Тарап (сатушы) мүлікті (тауарды) екінші Тарапқа (сатып алушыға) меншікке, шаруашылық жүргізуге немесе жедел басқаруға беруге міндеттенеді, ал Сатып алушы бұл мүлікті (тауарды) қабылдауға және ол үшін белгілі бір ақшалай соманы (бағаны) төлеуге міндеттенеді (АК 406-бабы).

     Сыйға тарту шарты бойынша бір Тарап (сыйға тартушы) затты өзінің немесе үшінші тұлғаның меншігіне не мүліктік құқығына (талабына) басқа Тарапқа (сыйға тартушыға) өтеусіз береді немесе беруге міндеттенеді не оны үшінші тұлға алдындағы мүліктік міндетінен босатады немесе босатуға міндеттенеді (АК 506-бабы).

     Борышкер кепілмен қамтамасыз етілген міндеттемені орындамаған жағдайда, Азаматтық кодексте (АК 299-бабы) белгіленген алып қоюлар үшін кепілге салынған мүліктің құнынан осы мүлік тиесілі тұлғаның (кепіл беруші) басқа кредиторларының алдында қанағаттануға құқығы бар кредитордың (кепіл ұстаушының) міндеттемені орындауды қамтамасыз етудің осындай тәсілі кепіл деп танылады.

     ӘҚБтК-нің 142-бабында орман қоры учаскелерін сатып алу-сату, сыйға тарту, кепіл түрінде мемлекеттік орман қоры учаскелеріне қатысты көрсетілген әрекеттер жасалған кезде ғана құқық бұзушылықтың объективті жағы көзделген.  

     Мемлекет жеке орман қоры учаскелеріне қатысты аталған мәмілелерді жасауға рұқсат береді. Орман құқықтарын жүзеге асырудың ерекшеліктері ормандарды пайдалану мақсаттарымен де анықталады.

     Орман қоры учаскелерін заңсыз иелену және айырбастау деп тиісті шешімсіз мемлекеттік орман қоры учаскелерін және орман иеленушінің рұқсатынсыз жеке орман қоры учаскелерін иелену түсініледі.

     Жеке және заңды тұлғалардың орман пайдалануды жүзеге асыру құқығын үшінші тұлғалардың пайдасына ерікті түрде беруі орман пайдалануды жүзеге асыру құқығын беру болып табылады.  

     Бұл әрекеттер жиынтықта және жеке қарастырылып отырған Әкімшілік құқық бұзушылықтың объективті жағын құрайды.  

     Құқық бұзушылық объективті Тараптың немесе олардың жиынтығының әрекеттерінің бірі жасалған кезден бастап аяқталды деп есептеледі.

     Құқық бұзушылық субъектілері 16 жасқа толған жеке тұлғалар, сондай-ақ заңды тұлғалар болуы мүмкін.

     Бұл құқық бұзушылықтың субъективті жағы кінәнің қасақана түрімен сипатталады.  

     ӘҚБтК-нің 709-бабына сәйкес әкімшілік құқық бұзушылық туралы істерді қарауға және ӘҚБтК-нің 142-бабында көзделген әкімшілік құқық бұзушылық жасағаны үшін Орман шаруашылығы саласындағы органдардың атынан әкімшілік жаза қолдануға Қазақстан Республикасының орман, балық және аңшылық шаруашылығы саласындағы уәкілетті органдарының және олардың аумақтық органдарының лауазымды адамдары құқылы.

Қазақстан Республикасының Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодексіне ғылыми-практикалық түсініктеме (мақала) авторлық ұжымнан:

     Бачурин Сергей Николаевич, з.ғ. к., доцент - 48-тарау (Е. М. Хакимовпен бірлесіп жазған);

     Ғабдуалиев Мереке Трекович, з.ғ. к. – 11, 21, 22, 23-тараулар;

     Жүсіпбекова Айнұр Маратқызы, з.ғ. м. – 13-тарау (а. в. Карпекинмен бірлесіп жазған); 33, 39-тараулар (О. Т. Сейтжановпен бірлесіп жазған);  

     Карпекин Александр Владимирович, з.ғ. к., доцент - 13 тарау (А. М. Жүсіпбековамен бірлесіп жазған);

     Корнейчук Сергей Васильевич-2 тарау; 6 тарау (О. Т. Сейтжановпен, Е. М. Хакимовпен бірлесіп жазған); 8 тарау; 25 тарау (е. м. Хакимовпен бірлесіп жазған); 457-470, 488, 488-1, 491-506 баптар; 28, 30, 52 тараулар;

     Корякин Илья Петрович, з.ғ. д., профессор-49 тарау;

     Кысықова Гүлнара Бауыржанқызы, з.ғ. к. - 20 тарау;

     Омарова Ботагөз Акимгереевна, з.ғ. к. – 17 тарау; 18 тарау (Б. А. Парманқұловамен бірлесіп жазған); 26, 31 тараулар; 32 тарау (Б. А. Парманқұловамен бірлесіп жазған);

     Парманқұлова Баян Асханбайқызы - 18-тарау (Б. А. Омаровамен бірлесіп жазған); 19, 32-тараулар (Б. А. Омаровамен бірлесіп жазған); 43-тарау (А. С. Тукиевпен бірлесіп жазған);  

     Подопригора Роман Анатольевич, з.ғ. д., профессор-24 тарау, 489, 489-1, 490 баптар;

     Порохов Евгений Викторович, з.ғ. д. - 14, 15, 16, 29-тараулар, 471-475-баптар;

Сейтжанов Олжас Теміржанұлы, з.ғ. к., доцент, – 4-тарау; 5-тарау (Е. М. Хакимовпен бірлесіп жазған); 6-тарау (С. В. Корнейчукпен, Е. М. Хакимовпен бірлесіп жазған); 9-тарау; 10-тарау (В. В. Филин Б. Е. Шаймерденовпен бірлесіп жазған); 33-тарау (А. М. Жүсіпбековамен бірлесіп жазған); 36-тарау (б. е. Шаймерденовпен бірлесіп жазған); 39-тарау (А. М. Жүсіпбековамен бірлесіп жазған);

     Смышляев Александр Сергеевич, PhD докторы. – 38, 40, 42, 43-1-тараулар (А. С. Тукиевпен бірлесіп жазған); 44-тарау;

     Тукиев Аслан Сұлтанұлы – з.ғ. к., доцент-1, 3, 35 тараулар; 38, 40, 42 тараулар (А. С. Смышляевпен бірлесіп жазған); 43 тарау (Б. А. Парманқұловамен бірлесіп жазған); 43-1 тарау (А. С. Смышляевпен бірлесіп жазған); 44-1 тарау (бірге жазған Шипп Д. А.); 45-тарау; 46 (бірге жазған Шипп Д. А.); 47-тарау;  

     Филин Владимир Владимирович, з.ғ. к., доцент - 10 тарау (О. Т. Сейтжановпен, Б. Е. Шаймерденовпен бірлесіп жазған);  

     Хакимов Ержан Маратұлы, м. з. н. - 5-тарау (О. Т. Сейтжановпен бірлесіп жазған); 6-тарау (О. Т. Сейтжановпен бірлесіп жазған, С. В. Корнейчук); 7-тарау; 25-тарау (С. В. Корнейчукпен бірлесіп жазған); 34, 41-тараулар; 48-тарау (бірлесіп жазған С. Н. Бачуринмен); 53-тарау;

     Шаймерденов Болат Ерденұлы, з.ғ. м., – 10-тарау (О. Т. Сейтжановпен, В. В. Филинмен бірлесіп жазған); 12-тарау; 476-487, 507-509-баптар; 36-тарау (О. Т. Сейтжановпен бірлесіп жазған); 37, 50, 51-тараулар.  

     Шипп Денис Алексеевич-44-1, 46 тараулар (А. С. Тукиевпен бірлесіп жазған).

Актінің өзгертілген күні: 01.01.2020 актінің қабылданған күні: 01.01.2020 қабылданған орны: 1000500000000 актіні қабылдаған Орган: 103001000000 қолданылу аймағы: 10000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000: 029000000000 / 028000000000 / 029002000000 / 028004000000 / 029001000000 / 026000000000 / 001000000000 / 001008000000 / 030000000000 акт нысаны: COMM / code заңды күші: 1900 акт тілі: rus  

Назар аударыңыз!  

«Заң және Құқық» адвокаттық кеңсесі, бұл құжаттың жалпылама екендігіне және нақты сіздің жағдайыңыздың талаптарына сәйкес келмеуі мүмкіндігіне көңіл бөлуіңізді сұрайды. Біздің заңгерлер сіздің нақты жағдайыңызға сәйкес келетін кез келген құқықтық құжатты әзірлеп көмектесуге дайын.  

Қосымша ақпарат алу үшін Заңгер/Адвокат телефонына хабарласуыңызға болады: +7 (708) 971-78-58; +7 (700) 978 5755, +7 (700) 978 5085.    

Адвокат Алматы Заңгер Қорғаушы Заң қызметі Құқық қорғау Құқықтық қөмек Заңгерлік кеңсе Азаматтық істері Қылмыстық істері Әкімшілік істері Арбитраж даулары Заңгерлік кеңес Заңгер Адвокаттық кеңсе Қазақстан Қорғаушы  Заң компаниясы