Соттар жалпы үй шығыстарын өтеу бойынша туындайтын құқықтық қатынастар азаматтық заңнама нормаларымен емес, тұрғын үй қатынастары туралы заңнама нормаларымен реттелетінін ескермеген
"Ж" ЖШС (бұдан әрі - Талапкер) "F" ЖШС - не (бұдан әрі-жауапкер) 441 577 теңге сомасында борышты өндіріп алу туралы талап қойды. Талап қою жауапкердің 2012 жылғы 19 наурыздағы сатып алу-сату шарты негізінде "Р"көппәтерлі тұрғын үй кешенінің ғимаратында орналасқан ауданы 639 шаршы метр тұрғын емес үй-жайдың меншік иесі болып табылатындығына негізделген. Қолданыстағы заңнамаға сәйкес жауапкер үйді ұстау бойынша барлық шығындарға өзіне меншік құқығымен тиесілі үй-жайдың ауданына пропорционалды түрде қатысуға міндетті. 2012 жылғы 31 шілдедегі жағдай бойынша жауапкердің қарызы 441 577 теңгені құрады. Алматы қаласының мамандандырылған ауданаралық экономикалық сотының 2012 жылғы 24 қазандағы шешімімен талап қоюды қанағаттандырудан бас тартылды. Алматы қалалық сотының азаматтық және әкімшілік істер жөніндегі апелляциялық сот алқасының 2012 жылғы 12 желтоқсандағы қаулысымен бірінші сатыдағы соттың 2012 жылғы 24 қазандағы шешімі өзгеріссіз қалды. Алматы қалалық сотының кассациялық сот алқасының 2013 жылғы 06 наурыздағы қаулысымен апелляциялық сатыдағы соттың 2012 жылғы 12 желтоқсандағы қаулысы өзгеріссіз қалды. Қадағалау ісін қозғау туралы өтінішхатта соттар істі қарау кезінде материалдық және іс жүргізу заңының нормаларын бұзуға жол бергені, істің құқықтық маңызы бар мән-жайлары ескерілмегені көрсетілген. Шағымданған сот актілерінің күшін жою және талапты қанағаттандыру туралы жаңа шешім шығару туралы пікір айтылды. Қадағалау сот алқасы Алматы қаласының мамандандырылған ауданаралық экономикалық сотының шешімін, Алматы қаласы сотының апелляциялық және кассациялық сот алқаларының қаулыларын жойып, жаңа шешім шығарды. "F" ЖШС-нен "Ж" ЖШС пайдасына жалпы үй шығыстары бойынша 441 577 (төрт жүз қырық бір мың бес жүз жетпіс жеті) теңге сомасында және мемлекеттік бажды төлеу бойынша шығыстарды өтеу үшін 13 248 (он үш мың екі жүз қырық сегіз) теңге сомасында борыш өндіріп алдым. "Ж" ЖШС өтініші келесі негіздер бойынша қанағаттандырылды. Іс материалдарынан 2012 жылғы 19 наурыздағы сатып алу-сату шартына сәйкес жауапкер "Р"тұрғын үй кешеніндегі ауданы 639 шаршы метр тұрғын емес үй-жайдың меншік иесі болып табылатыны анық. Бірінші сатыдағы сот істі қарау кезінде "тұрғын үй қатынастары туралы" Заңның (бұдан әрі – Заң) 18-бабының 3-тармағына және 35-бабының 3-тармағына сәйкес бір тұрғын үйдегі үй-жайлардың иелері оны күтіп-ұстау жөніндегі шығыстарға қатысуға міндетті деген қорытындыға келді. Әрбір меншік иесінің шығындарының мөлшері жеке меншіктегі тұрғын және тұрғын емес үй-жайлардың пайдалы алаңының тұрғын үйдің жалпы алаңына қатынасымен анықталады.
Соттар жалпы үй шығыстарын өтеу бойынша туындайтын құқықтық қатынастар азаматтық заңнама нормаларымен емес, тұрғын үй қатынастары туралы заңнама нормаларымен реттелетінін ескермеген
Бұл ретте бірінші сатыдағы сот тараптар арасында "Р"тұрғын үй кешеніне қызмет көрсетуге және пайдалануға шарт жасалмағанын көрсетті. Сот АК-нің 7-бабына сілтеме жасай отырып, жауапкердің Талапкер алдындағы міндеттемелер бойынша негіздері жоқ екенін көрсетті. Сот талапкердің тұрғын үй кешенін күтіп-ұстауға жұмсалған нақты шығындардың мөлшері туралы дәлелдемелер ұсынбағанын, тарифтерді талапкер мақұлдағанын, дегенмен үй-жайлардың иелері белгілеуі керек екенін көрсетті. Алайда бірінші сатыдағы сот талапкер ұсынған тарифтерді есептеу және тұрғын үй кешенін ұстауға арналған шығыстардың құрылымы туралы деректерді назарға алмады. Сот іс материалдарында тұрғын үй иелерінің жалпы жиналыста тұрғын үй кешенін ұстауға жұмсалатын шығыстардың мөлшерін қайта қарағаны туралы нақты деректер жоқ екенін ескерген жоқ. Жауапкер өзіне берілген Шарттың нұсқасымен келіспей, келіспеушіліктер мәтінін ұсына отырып, осы келіспеушіліктерді қарау туралы сотқа жүгінбеді. Апелляциялық сатыдағы сот Заңның 42-бабына сілтеме жасай отырып, құрылыс салушы тұрғын үй кешенінің талапкеріне қызмет көрсетуге берген кезде меншік иелерінің талапкермен кондоминиум объектісін басқаруға келісімі болмағанын көрсетті. Сот Заңның 42-2-бабына қарамастан үй-жайлардың (пәтерлердің) иелері кондоминиум объектісінің ортақ мүлкін күтіп-ұстауға жарналардың мөлшерін бекітпегенін, ал үй-жай алаңының бір шаршы метрінен 135,75 теңге мөлшеріндегі ставка расталмағанын атап өтті. Алайда, апелляциялық сатыдағы сот жауапкердің "Р" тұрғын үй кешеніндегі үлестік меншікке қатысушы ретінде меншік иелерінің жалпы жиналысында тұрғын үй кешенінің ортақ мүлкін ұстауға жұмсалатын шығыстардың мөлшері туралы мәселені қарауды ұсынбағанын ескермеді. Апелляциялық сот талапкер жауапкердің қарызын дәлелдеген жоқ деген қорытындыға келді. Сот бір меншік иесінің тұрғын үйді күтіп-ұстау жөніндегі шығыстарды (үй-жай шығыстарын) өтеуге шарт жасасуы, егер осы меншік иелері үй-жай шығыстарын өтеуге шарт жасаспаса, үй-жайлардың басқа меншік иелері үшін осы Шарттың талаптарын сақтау міндетін туғызбайтынын көрсетті.
Кассациялық сот бұл тұжырымдармен келісті. Алайда, жергілікті соттар істі қарау кезінде талапкердің тұрғын үй кешенінің ортақ мүлкін күтіп-ұстауға жұмсалатын шығыстардың қолданыстағы тарифтері бойынша борышты есептеу туралы есептерін жоққа шығарған жоқ, оған электр энергиясы, жылу, аумақты қорғау, жер учаскесін жайластыру бойынша жалпы үй шығыстары кіреді. Мұндай есептеулер тұрғын үй кешенінің жалпы ауданының жауапкердің үй-жайының ауданына қатынасын негізге ала отырып жүргізілді. Істі қарау кезінде соттар меншік иесінің өзіне тиесілі мүлікті ұстау бойынша шығыстардың ауыртпалығын көтеру міндеті туралы Азаматтық кодекстің нормаларын басшылыққа алды. Алайда, соттар жалпы үй шығындарын өтеу бойынша туындайтын құқықтық қатынастар азаматтық заңнаманың нормаларымен емес, тұрғын үй қатынастары туралы заңнаманың нормаларымен реттелетінін ескермеді. Бұл қатынастардың ерекшелігі Заңның 22-бабының 3-тармағына сәйкес тұрғын үй иесінің отбасы мүшелері де осындай шығыстарды көтеруге тартылуы мүмкін, дегенмен отбасы мүшесі тұрғын үйдегі үлестің (тұрғын үй-жайдың) иесі болмауы мүмкін. Бұл міндет тұрғын үйдің (тұрғын үй кешенінің) ортақ мүлкін күтіп-ұстау қажеттілігіне негізделген.
Жергілікті соттар істі қарау кезінде Заңның 37-бабының 2-тармағына сәйкес тұрғын үйдегі тұрғын емес үй-жайлардың иелері тек тұрғын емес үй-жайларды пайдалануға байланысты ортақ мүліктің сол бөліктеріне жататын шығыстарды көтеруге міндетті екенін назарға алған жоқ. АІЖК-нің 65-бабының ережелеріне қайшы, жауапкер жалпы үй шығыстарының мөлшерін өзіне тиесілі тұрғын емес үй-жайға барабар теріске шығаруға мүмкіндік беретін дәлелдемелер ұсынбаған және талапкердің мұндай шығыстарды есептеу туралы дәлелдерін бір шаршы метрге 135, 75 теңге тарифіне сүйене отырып теріске шығармаған. М тұрғын емес үй-жай. Жергілікті соттардың қорытындылары істің нақты мән-жайларына сәйкес келмегендіктен және қолданылатын заң нормаларына қайшы келетіндіктен, қадағалау сот алқасы шағымданған сот актілерінің күшін жою және талапты қанағаттандыру туралы жаңа шешім шығару қажет деп санады. АІЖК-нің 110-бабына сәйкес талапкер Төлеген 13 248 теңге сомасындағы мемлекеттік баж жауапкерден талапкердің пайдасына өндіріліп алынуға тиіс.
Назар аударыңыз!
«Заң және Құқық» адвокаттық кеңсесі, бұл құжаттың жалпылама екендігіне және нақты сіздің жағдайыңыздың талаптарына сәйкес келмеуі мүмкіндігіне көңіл бөлуіңізді сұрайды. Біздің заңгерлер сіздің нақты жағдайыңызға сәйкес келетін кез келген құқықтық құжатты әзірлеп көмектесуге дайын.
Қосымша ақпарат алу үшін Заңгер/Адвокат телефонына хабарласуыңызға болады: +7 (708) 971-78-58; +7 (700) 978 5755, +7 (700) 978 5085.
Адвокат Алматы Заңгер Қорғаушы Заң қызметі Құқық қорғау Құқықтық қөмек Заңгерлік кеңсе Азаматтық істері Қылмыстық істері Әкімшілік істері Арбитраж даулары Заңгерлік кеңес Заңгер Адвокаттық кеңсе Қазақстан Қорғаушы Заң компаниясы
