516-бапқа түсініктеме. Әскери қызметшінің Қазақстан Республикасының Мемлекеттік шекарасын күзету жөніндегі міндеттерін атқаруына байланысты оның заңды өкіміне немесе талабына бағынбау Қазақстан Республикасының Әкімшілік құқық бұзушылық туралы Кодексі  

     1. Әскери қызметшінің Қазақстан Республикасының Мемлекеттік шекарасын күзету жөніндегі міндеттерін атқаруы кезінде оның заңды өкіміне немесе талабына бағынбау -

     он айлық есептік көрсеткіш мөлшерінде айыппұл салуға не бес тәулікке дейінгі мерзімге әкімшілік қамаққа алуға әкеп соғады.

     2. Осы баптың бірінші бөлігінде көзделген, шетелдік не азаматтығы жоқ адам жасаған іс-әрекеттер, -

     Қазақстан Республикасынан тыс жерлерге әкімшілік шығарып жібере отырып, бес тәулікке дейінгі мерзімге әкімшілік қамауға алуға әкеп соғады.

     Қазақстан Республикасының Мемлекеттік шекарасында белгіленген тәртіпті сақтау жөніндегі қоғамдық қатынастар әкімшілік құқық бұзушылық объектісі болып табылады

     "Қазақстан Республикасының Мемлекеттік шекарасы туралы" 2013 жылғы 16 қаңтардағы № 70-V ҚР Заңының 7-бабына сәйкес құрлықта, аумақтық суларда (теңізде) және ішкі суларда (оның ішінде су асты ортасында) Мемлекеттік шекараны қорғауды ҚР Ұлттық қауіпсіздік комитетінің Шекара қызметі жүзеге асырады. Әуе кеңістігінде мемлекеттік шекараны күзетуді Қазақстан Республикасының Қарулы Күштері жүзеге асырады.

     Осыған байланысты, Қазақстан Республикасының Мемлекеттік шекарасын қорғауды жүзеге асыратын аталған бөлімшелердің әскери қызметшісіне заңды талаптар орындалмаған жағдайларда бағынбау танылады.

     Қаралып отырған құқық бұзушылықтың 1-бөлігінің объективті жағы әскери қызметшінің Қазақстан Республикасының Мемлекеттік шекарасын күзету жөніндегі міндеттерін атқаруы кезінде оның заңды өкіміне немесе талабына бағынбау түріндегі құқыққа қарсы іс-қимылмен көрсетіледі.

     Әскери қызметшінің ҚР Мемлекеттік шекарасын күзету жөніндегі міндеттерін атқару кезінде оның заңды өкіміне немесе талабына бағынбауы мемлекеттік органдар мен олардың лауазымды адамдарының қалыпты қызметіне, билік өкілдерінің ҚР Мемлекеттік шекарасын күзету жөніндегі өзінің қызметтік міндеттерін атқаруына кедергі келтіреді.

     ҚР Мемлекеттік шекарасын қорғауға тікелей қатысатын барлық әскери қызметшілерге 2012 жылғы 16 ақпандағы №561 "Әскери қызмет және әскери қызметшілердің мәртебесі туралы" ҚР Заңында белгіленген арнаулы міндеттерді орындайтын әскери қызметшілер мәртебесі беріледі. Заңнамада "әскери қызмет - Қазақстан Республикасының егемендігін, аумақтық тұтастығын және шекараларына қол сұғылмаушылығын Қарулы қорғаумен байланысты әскери қауіпсіздікті тікелей қамтамасыз етуге бағытталған Қарулы Күштер әскери қызметшілерінің мемлекеттік қызметінің ерекше түрі"деп айқындалған.

     Олардың заңды өкімдері мен талаптары ҚР азаматтарының, шетел азаматтарының, азаматтығы жоқ адамдардың, мемлекеттік және мемлекеттік емес кәсіпорындардың, мекемелер мен ұйымдардың ұйымдық бағыныстылығы мен меншік нысанына қарамастан, жергілікті өзін-өзі басқару органдарының лауазымды адамдарының орындауы үшін міндетті.

     Құқық бұзушылықтың құрамы мойынсұнбау тек әскери қызметшінің табанды, қайталанған өкімдерін немесе талаптарын міндетті түрде орындаудан бас тартуда не ҚР Мемлекеттік шекарасын қорғайтын органдар мен адамдарға айқын сыйламаушылықтың көрінетінін куәландыратын батыл түрде көрсетілген бағынбауда ғана көрінген жағдайларда ғана танылуға тиіс.

     Егер әскери қызметшінің өкімдері немесе талаптары заңды болса, яғни заң нұсқамаларына негізделген болса және олар ҚР Мемлекеттік шекарасын қорғау жөніндегі міндеттерін атқарған кезде берілген немесе ұсынылған болса, кінәлілер түсініктеме берілген бап бойынша жауапқа тартылады.

     ҚР Мемлекеттік шекарасын қорғау жөніндегі міндеттерді атқару кезінде әскери қызметшінің болғандығы туралы белгіленген киім нысанының, төсбелгінің болуы немесе тиісті куәліктің көрсетілуі куәландырылуға тиіс.

     Әрекеттер, егер олар әскери қызметшілердің шекара маңындағы аумақ (кеңістік) шегінде ҚР Мемлекеттік шекарасын қорғау саласындағы кез келген бұзушылықтың немесе құқыққа қайшы мінез-құлықтың алдын алу немесе жолын кесу кезінде жасалған болса, қаралатын баптың бірінші бөлігі бойынша құқық бұзушылық ретінде сараланады. Заң бойынша әкімшілік немесе қылмыстық жауаптылық көзделген ҚР Мемлекеттік шекарасын қорғау саласында қолданылатын ережелердің тағы бір бұзылуынан кейін мойынсұнбау жиі кездеседі. Мұндай тәртіп ӘҚБтК-нің 58-бабында "бірнеше әкімшілік құқық бұзушылық жасаған кезде әкімшілік жаза қолдану"көзделген.

     Құқық бұзушылық адам бағынбаған сәттен бастап, әскери қызметшіге мемлекеттік шекараны қорғау жөніндегі міндеттерді орындауға кедергі келтірді ме, жоқ па, соған қарамастан аяқталды деп танылады.

     Мойынсұнбауды ҚР Мемлекеттік шекарасын қорғау жөніндегі өзіне жүктелген міндеттерді орындау кезінде әскери қызметшінің қарсылығынан ажырату керек. Қарсылық мойынсұнбаудан айырмашылығы әрқашан әскери қызметшінің ҚР Мемлекеттік шекарасын қорғау жөніндегі міндеттерді орындауға байланысты өзіне берілген өкілеттіктерді жүзеге асыруға белсенді физикалық қарсылықта көрініс табады. Бұл әрекеттер зорлық-зомбылықпен немесе зорлық-зомбылықпен қорқытумен, сондай-ақ әскери қызметшіні зорлық-зомбылықпен немесе зорлық-зомбылықты олардың заңсыз әрекеттерін жүзеге асырумен қорқыту арқылы мәжбүрлеумен байланысты болуы мүмкін. Мұндай жағдайларда кінәлілер ҚК-нің 293-бабының 2-бөлігі) немесе 438-бабы бойынша қылмыстық жауаптылыққа тартылады.

     Баптың 2-бөлігінің объективті жағы ӘҚБтК-нің 516-бабының бірінші бөлігінде көрсетілген сол әрекеттер үшін шетелдіктің не азаматтығы жоқ адамның арнайы құқық бұзушылық субъектісінің әкімшілік жауаптылығын тікелей көздейтіндігімен ерекшеленеді.

     "Шетелдіктердің құқықтық жағдайы туралы" 1995 жылғы 19 маусымдағы ҚР Заңымен Қазақстан Республикасының азаматы болып табылмайтын және өзге мемлекеттің азаматтығына жататындығы туралы дәлелдері бар адамдар Қазақстан Республикасында шетелдіктер деп танылады. Қазақстан Республикасының азаматтары болып табылмайтын және өзінің өзге мемлекеттің азаматтығына жататындығы туралы дәлелдері жоқ адамдар азаматтығы жоқ адамдар деп танылады.

     Зерттелетін баптың екінші бөлігінің санкциясы Қазақстан Республикасынан тыс жерлерге әкімшілік шығарып жібере отырып, әкімшілік қамаққа алу түріндегі әкімшілік жазаны көздейді. Мұнда санкцияның жетілмегендігі көрінеді, өйткені әкімшілік қамауға алу түріндегі әкімшілік жаза мемлекет мүдделері үшін мағынасыз, тіпті оны зиянды деп санау керек. Неліктен мемлекет шетелдік құқық бұзушыны әкімшілік қамауға алынған адамдар үшін арнайы қабылдағышта ұстауға Мемлекеттік ақшаны жұмсауы керек? Осыған байланысты әкімшілік қамаққа алу түріндегі санкция ӘҚБтК-нің 516-бабының 2-бөлігінің санкциясынан алынып тасталуы керек.

     Құқық бұзушылықтың екі бөлігі бойынша субъектілер әкімшілік құқық бұзушылық жасалған кезде 16 жасқа толған жеке есі дұрыс адамдар болып табылады.

     ӘҚБтК-нің 34-бабының негізінде шетелдік азаматтар жалпы негіздерде әкімшілік жауаптылықта болады. Қазақстан Республикасының аумағында шет мемлекеттердің дипломатиялық өкілдері және иммунитетті пайдаланатын өзге де шетелдіктер жасаған әкімшілік құқық бұзушылықтар үшін әкімшілік жауапкершілік туралы мәселе Халықаралық құқық нормаларына сәйкес шешіледі. (34 б. 3 б.)

     Субъективті жағынан, қарастырылып отырған құқық бұзушылық кінәлі адамның тек тікелей ниетінің болуын болжайды.

     Түсіндірме бап бойынша Әкімшілік құқық бұзушылық туралы істерді қарауға мамандандырылған аудандық және оларға теңестірілген әкімшілік соттардың судьялары әкімшілік құқық бұзушылық туралы істерді қарауға құқылы.

     Әкімшілік құқық бұзушылық туралы істерді қозғау ӘҚБтК-нің 516-бабы бойынша ҚР Ұлттық қауіпсіздік комитеті Шекара органдарының лауазымды адамдарының құзыретіне жатқызылды (804-бап, 44-тармақтың 1-бөлігі).  

     Құқық бұзушыны Қазақстан Республикасының шегінен шығаруға байланысты әкімшілік жазаны ҚР Ұлттық қауіпсіздік комитетінің Шекара қызметі орындайды (917-бап, 1-тармақ). Шығарып жіберу тетігі ӘҚБтК-нің 51-бабымен регламенттелген және "шетелдіктерді немесе азаматтығы жоқ адамдарды Қазақстан Республикасынан тыс жерлерге шығарып жіберу туралы істерді қараудың сот практикасы туралы"ҚР Жоғарғы Сотының 2013 жылғы 13 желтоқсандағы № 4 нормативтік қаулысымен түсіндірілді.

     Шетелдіктерді немесе азаматтығы жоқ адамдарды Қазақстан Республикасынан тысқары жерлерге әкімшілік шығарып жіберу негізгі және қосымша әкімшілік жазалар ретінде қолданылуы мүмкін (1-тармақтың 42-бабы).

     ӘҚБтК-нің 797-бабында 516-бапты бұзғаны үшін уәкілетті лауазымды адамның көлік құралдарын, Кемелерді, оның ішінде шағын көлемді кемелерді уақытша сақтау үшін арнайы алаңдарға, тұрақтарға немесе көліктік бақылаудың стационарлық бекетіне іргелес жатқан алаңдарға, оның ішінде басқа көліктік бақылау бекетін пайдалана отырып жеткізу жолымен оларды ұстауға, жеткізуге және пайдалануға тыйым салуға құқығы бар екендігі көзделген ұстау себептері жойылғанға дейін құралдар (эвакуатор), кеме немесе шағын көлемді кеме. Бұл қамтамасыз ету шарасын қолдану да күмән тудырады, өйткені біздің жағдайда көлік құралы құқық бұзушылық жасау құралы болып табылмайды және ӘҚБтК-нің 785-бабында көрсетілген мақсаттарға сәйкес келмейді.

Қазақстан Республикасының Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодексіне ғылыми-практикалық түсініктеме (мақала) авторлық ұжымнан:

     Бачурин Сергей Николаевич, з.ғ. к., доцент - 48-тарау (Е. М. Хакимовпен бірлесіп жазған);

     Ғабдуалиев Мереке Трекович, з.ғ. к. – 11, 21, 22, 23-тараулар;

     Жүсіпбекова Айнұр Маратқызы, з.ғ. м. – 13-тарау (а. в. Карпекинмен бірлесіп жазған); 33, 39-тараулар (О. Т. Сейтжановпен бірлесіп жазған);  

     Карпекин Александр Владимирович, з.ғ. к., доцент - 13 тарау (А. М. Жүсіпбековамен бірлесіп жазған);

Карпекин Александр Владимирович, з.ғ. к., доцент - 13 тарау (А. М. Жүсіпбековамен бірлесіп жазған);

     Корнейчук Сергей Васильевич-2 тарау; 6 тарау (О. Т. Сейтжановпен, Е. М. Хакимовпен бірлесіп жазған); 8 тарау; 25 тарау (е. м. Хакимовпен бірлесіп жазған); 457-470, 488, 488-1, 491-506 баптар; 28, 30, 52 тараулар;

     Корякин Илья Петрович, з.ғ. д., профессор-49 тарау;

     Кысықова Гүлнара Бауыржанқызы, з.ғ. к. - 20 тарау;

     Омарова Ботагөз Акимгереевна, з.ғ. к. – 17 тарау; 18 тарау (Б. А. Парманқұловамен бірлесіп жазған); 26, 31 тараулар; 32 тарау (Б. А. Парманқұловамен бірлесіп жазған);

     Парманқұлова Баян Асханбайқызы - 18-тарау (Б. А. Омаровамен бірлесіп жазған); 19, 32-тараулар (Б. А. Омаровамен бірлесіп жазған); 43-тарау (А. С. Тукиевпен бірлесіп жазған);  

     Подопригора Роман Анатольевич, з.ғ. д., профессор-24 тарау, 489, 489-1, 490 баптар;

     Порохов Евгений Викторович, з.ғ. д. - 14, 15, 16, 29-тараулар, 471-475-баптар;

     Сейтжанов Олжас Теміржанұлы, з.ғ. к., доцент, – 4-тарау; 5-тарау (Е. М. Хакимовпен бірлесіп жазған); 6-тарау (С. В. Корнейчукпен, Е. М. Хакимовпен бірлесіп жазған); 9-тарау; 10-тарау (В. В. Филин Б. Е. Шаймерденовпен бірлесіп жазған); 33-тарау (А. М. Жүсіпбековамен бірлесіп жазған); 36-тарау (б. е. Шаймерденовпен бірлесіп жазған); 39-тарау (А. М. Жүсіпбековамен бірлесіп жазған);

     Смышляев Александр Сергеевич, PhD докторы. – 38, 40, 42, 43-1-тараулар (А. С. Тукиевпен бірлесіп жазған); 44-тарау;

     Тукиев Аслан Сұлтанұлы – з.ғ. к., доцент-1, 3, 35 тараулар; 38, 40, 42 тараулар (А. С. Смышляевпен бірлесіп жазған); 43 тарау (Б. А. Парманқұловамен бірлесіп жазған); 43-1 тарау (А. С. Смышляевпен бірлесіп жазған); 44-1 тарау (бірге жазған Шипп Д. А.); 45-тарау; 46 (бірге жазған Шипп Д. А.); 47-тарау;  

     Филин Владимир Владимирович, з.ғ. к., доцент - 10 тарау (О. Т. Сейтжановпен, Б. Е. Шаймерденовпен бірлесіп жазған);  

     Хакимов Ержан Маратұлы, м. з. н. - 5-тарау (О. Т. Сейтжановпен бірлесіп жазған); 6-тарау (О. Т. Сейтжановпен бірлесіп жазған, С. В. Корнейчук); 7-тарау; 25-тарау (С. В. Корнейчукпен бірлесіп жазған); 34, 41-тараулар; 48-тарау (бірлесіп жазған С. Н. Бачуринмен); 53-тарау;

     Шаймерденов Болат Ерденұлы, з.ғ. м., – 10-тарау (О. Т. Сейтжановпен, В. В. Филинмен бірлесіп жазған); 12-тарау; 476-487, 507-509-баптар; 36-тарау (О. Т. Сейтжановпен бірлесіп жазған); 37, 50, 51-тараулар.  

     Шипп Денис Алексеевич-44-1, 46 тараулар (А. С. Тукиевпен бірлесіп жазған).

Актінің өзгертілген күні: 01.01.2020 актінің қабылданған күні: 01.01.2020 қабылданған орны: 1000500000000 актіні қабылдаған Орган: 103001000000 қолданылу аймағы: 10000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000: 029000000000 / 028000000000 / 029002000000 / 028004000000 / 029001000000 / 026000000000 / 001000000000 / 001008000000 / 030000000000 акт нысаны: COMM / code заңды күші: 1900 акт тілі: rus  

Назар аударыңыз!  

«Заң және Құқық» адвокаттық кеңсесі, бұл құжаттың жалпылама екендігіне және нақты сіздің жағдайыңыздың талаптарына сәйкес келмеуі мүмкіндігіне көңіл бөлуіңізді сұрайды. Біздің заңгерлер сіздің нақты жағдайыңызға сәйкес келетін кез келген құқықтық құжатты әзірлеп көмектесуге дайын.  

Қосымша ақпарат алу үшін Заңгер/Адвокат телефонына хабарласуыңызға болады: +7 (708) 971-78-58; +7 (700) 978 5755, +7 (700) 978 5085.    

Адвокат Алматы Заңгер Қорғаушы Заң қызметі Құқық қорғау Құқықтық қөмек Заңгерлік кеңсе Азаматтық істері Қылмыстық істері Әкімшілік істері Арбитраж даулары Заңгерлік кеңес Заңгер Адвокаттық кеңсе Қазақстан Қорғаушы  Заң компаниясы