619-бапқа түсініктеме. Көлік құралдарын басқару құқығы жоқ не одан айырылған жүргізушіні, сол сияқты Қазақстан Республикасының Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодексінің тиісті санатын көлік құралын басқаруға жіберу  

     1. Көлік құралдарының техникалық жай-күйі мен пайдаланылуына жауапты адамның көлік құралын басқаруға көлік құралын басқару құқығы жоқ не одан айырылған, сол сияқты тиісті санаттағы жүргізушіні жіберуі, -

     Жеке тұлғаларға - жиырма, лауазымды адамдарға, шағын кәсіпкерлік субъектілеріне немесе коммерциялық емес ұйымдарға - отыз, орта кәсіпкерлік субъектілеріне - қырық, ірі кәсіпкерлік субъектілеріне-елу айлық есептік көрсеткіш мөлшерінде айыппұл салуға әкеп соғады.

     2. Жәбірленушінің денсаулығына жеңіл зиян келтіруге немесе көлік құралдарына, жүктерге, жол немесе өзге де құрылыстарға не өзге де мүлікке зақым келтіруге әкеп соққан дәл осындай іс-әрекет, -

     Жеке тұлғаларға - елу, лауазымды адамдарға, шағын кәсіпкерлік субъектілеріне немесе коммерциялық емес ұйымдарға - жетпіс, орта кәсіпкерлік субъектілеріне - бір жүз, ірі кәсіпкерлік субъектілеріне-бір жүз елу айлық есептік көрсеткіш мөлшерінде айыппұл салуға әкеп соғады.

     Жол қозғалысы қауіпсіздігін қамтамасыз ету саласындағы қоғамдық қатынастар құқық бұзушылықтың жалпы объектісі болып табылады. Түсініктеме берілген баптың жалпы құқық бұзушылық объектісі адамдарды көлік құралдарын басқаруға жіберу ережелерін сақтау кезінде туындайтын қоғамдық қатынастар болып табылады. Қарастырылып отырған баптың 2-бөлігі әкімшілік құқық бұзушылықтың материалдық құрамы болғандықтан, құқық бұзушылықтың факультативті объектісі адамның өмірі, денсаулығы және оның материалдық әл-ауқаты болуы мүмкін.

     "Жол қозғалысы туралы" ҚР Заңының 60-бабының 2 - тармағына сәйкес адамдарды Қазақстан Республикасының аумағында жол жүрісіне қатысуға жіберу Көлік құралдарын басқару құқығына куәліктер беру арқылы жүзеге асырылады. Жүргізуші куәлігі-тиісті санаттағы көлік құралын басқару құқығын растайтын құжат. Жүргізуші куәлігі иесінің жеке басын куәландыратын құжат болған кезде Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген мерзімге алынған немесе жоғалған құжаттың орнына берілетін құжат та жүргізуші куәлігі болып саналады.  

     Әкімшілік құқық бұзушылықтың 1-бөлігінің объективті жағы адамның көлік құралдарын басқаруға жіберу жолымен жол жүрісі қағидаларын бұзатын құқыққа қайшы әрекеттерде (әрекетсіздіктерде) көрінеді:

     1) жүргізуші куәлігі жоқ;  

     2) көлік құралдарын басқару құқығынан айырылған;

     3)тиісті санатты басқару құқығы жоқ.  

     Осы Әкімшілік құқық бұзушылықты саралау кезінде ӘҚБтК-нің 617-бабының құқықтық ережелерін ескеру қажет, мұнда Жол жүрісі қағидаларын өзге де бұзушылықтар жасау туралы саралау белгісі ӘҚБтК-нің 619-бабында көзделген құқыққа қайшы әрекеттерді (әрекетсіздіктерді) сіңірмейді.

     Егер көлік құралдарын басқару құқығынсыз жүргізуші тракторларды және өзге де өздігінен жүретін машиналар мен жабдықтарды басқаруға жіберілген жағдайда, ӘҚБтК-нің 627-бабында мұндай құқыққа қайшы әрекеттерді қосымша саралау талап етілмейді.

     ҚР "Жол қозғалысы туралы" Заңының 74-бабына сәйкес көлік құралдарын басқару құқығы берілуі мүмкін:

     1) "А1" кіші санаты – он алты жасқа толған адамдарға;

     2) "А", "В" санаттары және "В1", "С1" кіші санаттары – он сегіз жасқа толған адамдарға;

     3) "С" санаты және "D1" кіші санаты – жиырма жасқа толған, жүргізуші ретінде кемінде үш жыл жұмыс өтілі бар адамдарға, оның ішінде "С1" санатына жататын көлік құралдарын басқару өтілі кемінде бір жыл;

     4) "Tm" санаты – жиырма жасқа толған адамдарға беріледі.

     5) "D" және "Тb" санаттары – жиырма бес жасқа толған, жүргізуші ретінде кемінде бес жыл жұмыс өтілі бар адамдар, оның ішінде "D1" санатына жататын көлік құралдарын басқару өтілі кемінде үш жыл;

     6) "ВЕ", "СЕ", "DE" санаттарындағы көлік құралдарының құрамдарымен-тиісінше "В", "С" немесе "D" санаттарындағы көлік құралдарын басқаруға құқығы бар адамдарға кемінде он екі ай ішінде;

     7) "С1Е", "D1E" кіші санаттарындағы көлік құралдарының құрамдарымен - тиісінше "С", "D" санаттарындағы не "С1", "D1" кіші санаттарындағы көлік құралдарын басқаруға құқығы бар адамдарға кемінде он екі ай ішінде беріледі.

     2.1.1-тармаққа сәйкес. Жол жүрісі қағидаларын механикалық көлік құралының жүргізушісі өзімен бірге және ішкі істер органдарының, көліктік бақылау органдарының осыған уәкілеттік берілген лауазымды адамдарының талап етуі бойынша оларға тексеру үшін көлік құралын басқару құқығына жүргізуші куәлігін не жүргізушінің жеке басын куәландыратын құжаты бар жүргізуші куәлігінің орнына берілген уақытша куәлікті беруге міндетті.

     Көлік құралдарын пайдалануға жіберу жөніндегі негізгі ережелердің 15-тармағына және жол жүрісі қауіпсіздігін қамтамасыз ету жөніндегі лауазымды адамдар мен жол жүрісіне қатысушылардың міндеттеріне сәйкес көлік құралдарының техникалық жай-күйі мен пайдаланылуына жауапты лауазымды және өзге де адамдарға осы санаттағы көлік құралын басқаруға құқығы жоқ адамдарды көлік құралдарын басқаруға жіберуге тыйым салынады.

     Түсініктеме берілген баптың 2-бөлігінің объективті жағы осы баптың бірінші бөлігінде көрсетілген, бірақ жәбірленушінің денсаулығына жеңіл зиян келтіруге немесе көлік құралдарына, жүктерге, жол немесе өзге де құрылыстарға не өзге де мүлікке зақым келтіруге әкеп соққан сол әрекеттер үшін әкімшілік жауаптылықты көздейді.

     Құқық бұзушылықтың біліктілігіне зиянның мөлшері маңызды емес. Залалды өтеу ерікті түрде мүмкін, бұл іс бойынша шешім қабылдау кезінде кінәні жеңілдететін жағдай болады. ӘҚБтК-нің 59-бабының негізінде судья мүліктік зиян келтірілген әкімшілік құқық бұзушылық туралы істі қарап, әкімшілік жаза қолдану туралы мәселені шешкен кезде, егер оның мөлшері туралы дау болмаса, осындай зиянды бір мезгілде өндіріп алады. Ал егер әкімшілік құқық бұзушылықпен келтірілген мүліктік зиянның мөлшері туралы дау туындаса, онда мүліктік зиянды өтеу азаматтық сот ісін жүргізу тәртібімен қаралады.

     Денсаулыққа зиянның ауырлығын айқындау "сот сараптамасы органдарында сот сараптамалары мен зерттеулерін ұйымдастыру және жүргізу қағидаларын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Әділет министрінің 2017 жылғы 27 сәуірдегі №484 бұйрығына сәйкес жүзеге асырылады. Денсаулыққа келтірілген зиянның ауырлығына Сараптама медициналық құжаттар (стационарлық науқастың картасы, амбулаториялық пациенттің (науқастың) картасы және басқа да медициналық құжаттар) бойынша зақымдану сипаты, оның клиникалық ағымы туралы толық деректерді қамтитын құжаттардың толық пакеті болған кезде жүргізілуі мүмкін.  

     Егер қаралып отырған бапта көзделген құқыққа қайшы әрекеттер нәтижесінде жәбірленушінің денсаулығына зиян орташа немесе ауыр болса, онда мұндай әрекеттер ҚК-нің тиісті баптары бойынша саралануы тиіс. Бұл тәртіп ҚР Жоғарғы Сотының 2011 жылғы 29 маусымдағы № 3 "жол қозғалысы және көлік құралдарын пайдалану ережелерін бұзумен байланысты қылмыстық құқық бұзушылықтар туралы істер бойынша қылмыстық заңнаманы қолдану тәжірибесі туралы"нормативтік қаулысымен түсіндірілді.

     ҚК-нің 345, 346-баптарында (екінші, үшінші, төртінші және бесінші бөліктері), 348, 349, 351-баптарында көзделген қылмыстық құқық бұзушылықтар үшін қылмыстық жауаптылық, егер жол жүрісі немесе көлік құралдарын пайдалану қағидаларын бұзу адам денсаулығына абайсызда орташа немесе ауыр зиян келтіру түріндегі зардаптарға әкеп соққан жағдайда ғана пайда болады, не бұл ретте туындаған салдарлар жол жүрісі немесе көлік құралдарын пайдалану ережелерін бұзуға жол берілген себептік байланыста болуға тиіс. Көрсетілген салдарға әкеп соқпаған жол жүрісі немесе көлік құралдарын пайдалану қағидаларын өзге де бұзушылықтар тәртіптік, азаматтық-құқықтық немесе әкімшілік жауаптылыққа әкеп соғуы мүмкін.

     Зерттелетін баптың барлық бөліктері бойынша құқық бұзушылық субъектісі баптың диспозициясында көрсетілген және көлік құралдарының техникалық жай-күйі мен пайдаланылуына жауапты адамдар болып табылады, атап айтқанда:

     1) құқық бұзушылық жасаған кезде 16 жасқа толған әрекетке қабілетті және есі дұрыс жеке тұлғалар;

     2) ӘҚБтК-нің 30-бабының талаптарына сәйкес лауазымды адамдар ;

     3) ӘҚБтК-нің 33-бабының тәртібімен шағын, орта және ірі кәсіпкерлік субъектілері нысанындағы заңды тұлғалар.

     Қарастырылып отырған мақаланың субъективті жағы тікелей ниет түрінде де, абайсызда да көрінуі мүмкін.

     Түсініктеме берілген бапта көзделген әкімшілік құқық бұзушылық туралы іс бойынша іс жүргізуді қарауға құқығы бар:

     1 )ішкі істер министрлігі комитеттерінің төрағалары мен департаменттерінің бастықтары, аумақтық ішкі істер органдарының, әкімшілік, көші-қон полициясы бөлімшелерінің, облыстың, республикалық маңызы бар қаланың, астананың жергілікті полиция қызметінің бастықтары, олардың орынбасарлары (ӘҚБтК 685-бабы 2-бөлігінің 1-тармағы);

     2) бөлімдердің, полиция бөлімшелерінің, әкімшілік, көші-қон полициясы бөлімшелерінің, ауданның (қаланың, қаладағы ауданның )жергілікті полиция қызметінің бастықтары және олардың орынбасарлары (ӘҚБтК-нің 685-бабы 2-бөлігінің 2-тармағы);

     3 )ауыл шаруашылығы техникасын тіркеу жөніндегі аудандық және облыстық уәкілетті органдардың инженер-инспекторлары (ӘҚБтК 716-бабының 2-бөлігі);

4) әскери полиция органдарының бірінші, он екінші және он үшінші бөліктері бойынша уәкілетті лауазымды адамдары (ӘҚБтК 727-бабының 1-бөлігі).

     Түсініктеме берілген бап бойынша Әкімшілік құқық бұзушылық туралы істер бойынша іс қозғауға жоғарыда көрсетілген мемлекеттік органдардың лауазымды адамдары құқылы (ӘҚБтК 804-бабы ).

     ӘҚБтК-нің 812-бабының негізінде ӘҚБтК-нің 619-бөлігінің барлық бөліктерінде көзделген құқық бұзушылықтардың барлық құрамы бойынша көлік құралдарын есепке алу орны бойынша немесе әкімшілік құқық бұзушылық туралы іс бойынша іс жүргізіліп жатқан адамның тұрғылықты жері бойынша да қаралуы мүмкін

Қазақстан Республикасының Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодексіне ғылыми-практикалық түсініктеме (мақала) авторлық ұжымнан:

     Бачурин Сергей Николаевич, з.ғ. к., доцент - 48-тарау (Е. М. Хакимовпен бірлесіп жазған);

     Ғабдуалиев Мереке Трекович, з.ғ. к. – 11, 21, 22, 23-тараулар;

     Жүсіпбекова Айнұр Маратқызы, з.ғ. м. – 13-тарау (а. в. Карпекинмен бірлесіп жазған); 33, 39-тараулар (О. Т. Сейтжановпен бірлесіп жазған);  

     Карпекин Александр Владимирович, з.ғ. к., доцент - 13 тарау (А. М. Жүсіпбековамен бірлесіп жазған);

     Корнейчук Сергей Васильевич-2 тарау; 6 тарау (О. Т. Сейтжановпен, Е. М. Хакимовпен бірлесіп жазған); 8 тарау; 25 тарау (е. м. Хакимовпен бірлесіп жазған); 457-470, 488, 488-1, 491-506 баптар; 28, 30, 52 тараулар;

     Корякин Илья Петрович, з.ғ. д., профессор-49 тарау;

     Кысықова Гүлнара Бауыржанқызы, з.ғ. к. - 20 тарау;

     Омарова Ботагөз Акимгереевна, з.ғ. к. – 17 тарау; 18 тарау (Б. А. Парманқұловамен бірлесіп жазған); 26, 31 тараулар; 32 тарау (Б. А. Парманқұловамен бірлесіп жазған);

     Парманқұлова Баян Асханбайқызы - 18-тарау (Б. А. Омаровамен бірлесіп жазған); 19, 32-тараулар (Б. А. Омаровамен бірлесіп жазған); 43-тарау (А. С. Тукиевпен бірлесіп жазған);  

     Подопригора Роман Анатольевич, з.ғ. д., профессор-24 тарау, 489, 489-1, 490 баптар;

     Порохов Евгений Викторович, з.ғ. д. - 14, 15, 16, 29-тараулар, 471-475-баптар;

     Сейтжанов Олжас Теміржанұлы, з.ғ. к., доцент, – 4-тарау; 5-тарау (Е. М. Хакимовпен бірлесіп жазған); 6-тарау (С. В. Корнейчукпен, Е. М. Хакимовпен бірлесіп жазған); 9-тарау; 10-тарау (В. В. Филин Б. Е. Шаймерденовпен бірлесіп жазған); 33-тарау (А. М. Жүсіпбековамен бірлесіп жазған); 36-тарау (б. е. Шаймерденовпен бірлесіп жазған); 39-тарау (А. М. Жүсіпбековамен бірлесіп жазған);

     Смышляев Александр Сергеевич, PhD докторы. – 38, 40, 42, 43-1-тараулар (А. С. Тукиевпен бірлесіп жазған); 44-тарау;

     Тукиев Аслан Сұлтанұлы – з.ғ. к., доцент-1, 3, 35 тараулар; 38, 40, 42 тараулар (А. С. Смышляевпен бірлесіп жазған); 43 тарау (Б. А. Парманқұловамен бірлесіп жазған); 43-1 тарау (А. С. Смышляевпен бірлесіп жазған); 44-1 тарау (бірге жазған Шипп Д. А.); 45-тарау; 46 (бірге жазған Шипп Д. А.); 47-тарау;  

     Филин Владимир Владимирович, з.ғ. к., доцент - 10 тарау (О. Т. Сейтжановпен, Б. Е. Шаймерденовпен бірлесіп жазған);  

     Хакимов Ержан Маратұлы, м. з. н. - 5-тарау (О. Т. Сейтжановпен бірлесіп жазған); 6-тарау (О. Т. Сейтжановпен бірлесіп жазған, С. В. Корнейчук); 7-тарау; 25-тарау (С. В. Корнейчукпен бірлесіп жазған); 34, 41-тараулар; 48-тарау (бірлесіп жазған С. Н. Бачуринмен); 53-тарау;

     Шаймерденов Болат Ерденұлы, з.ғ. м., – 10-тарау (О. Т. Сейтжановпен, В. В. Филинмен бірлесіп жазған); 12-тарау; 476-487, 507-509-баптар; 36-тарау (О. Т. Сейтжановпен бірлесіп жазған); 37, 50, 51-тараулар.  

     Шипп Денис Алексеевич-44-1, 46 тараулар (А. С. Тукиевпен бірлесіп жазған).

Актінің өзгертілген күні: 01.01.2020 актінің қабылданған күні: 01.01.2020 қабылданған орны: 1000500000000 актіні қабылдаған Орган: 103001000000 қолданылу аймағы: 10000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000: 029000000000 / 028000000000 / 029002000000 / 028004000000 / 029001000000 / 026000000000 / 001000000000 / 001008000000 / 030000000000 акт нысаны: COMM / code заңды күші: 1900 акт тілі: rus  

Назар аударыңыз!  

«Заң және Құқық» адвокаттық кеңсесі, бұл құжаттың жалпылама екендігіне және нақты сіздің жағдайыңыздың талаптарына сәйкес келмеуі мүмкіндігіне көңіл бөлуіңізді сұрайды. Біздің заңгерлер сіздің нақты жағдайыңызға сәйкес келетін кез келген құқықтық құжатты әзірлеп көмектесуге дайын.  

Қосымша ақпарат алу үшін Заңгер/Адвокат телефонына хабарласуыңызға болады: +7 (708) 971-78-58; +7 (700) 978 5755, +7 (700) 978 5085.    

Адвокат Алматы Заңгер Қорғаушы Заң қызметі Құқық қорғау Құқықтық қөмек Заңгерлік кеңсе Азаматтық істері Қылмыстық істері Әкімшілік істері Арбитраж даулары Заңгерлік кеңес Заңгер Адвокаттық кеңсе Қазақстан Қорғаушы  Заң компаниясы