Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодексінің 46-бабына түсініктеме. Қамауға алу

1. Қамауға алу сотталған адамды тағайындалған жазаның бүкіл мерзімі ішінде қоғамнан қатаң оқшаулау жағдайында ұстаудан тұрады.

2. Қамауға алу бір айдан алты айға дейінгі мерзімге белгіленеді. Қоғамдық жұмыстарға тартуды, түзеу жұмыстарын немесе айыппұлды қамауға алумен ауыстырған жағдайда, ол бір айдан аз мерзімге тағайындалуы мүмкін.

3. Қамауға алу үкім шығарылған кезде он сегіз жасқа толмаған адамдарға, сондай-ақ жүкті әйелдерге және кәмелетке толмаған балалары бар әйелдерге қолданылмайды.

4. Әскери қызметшілер қамауға алу жазасын гауптвахтада өтейді.

Қамауға алу қылмыстық жазаның жаңа түрі болып табылады және сотталған адамды тағайындалған жазаның бүкіл мерзімі ішінде қоғамнан қатаң оқшаулау жағдайында ұстаудан тұрады (ҚР ҚК 46-бабының 1-бөлігі).

Қамауға алуды жазаның дербес түрі ретінде бөліп көрсету заң шығарушының оған қатысты ерекше ұстанымын білдіреді. Шынында да, өзінің мәні бойынша қамауға алу қысқа мерзімді бас бостандығынан айыру болып табылады.

Бас бостандығынан айырудың осы қысқа мерзімді түрін жазаның жеке түрі ретінде бөліп көрсетудің себебі — ол бас бостандығынан айырудың негізгі белгілерін сақтай отырып, сонымен қатар өзіндік ерекшеліктерге ие.

Оның ерекшелігі — осы жазаның ерекше мәртебесінде, яғни оны арнайы мекемелерде өтеуінде. Бұл кінәлі адамдарды түзеу колонияларына жіберуге байланысты әлеуметтік тұрғыдан теріс салдардың туындау қаупін барынша азайтуға мүмкіндік береді.

ҚР ҚК 46-бабының 2-бөлігіне сәйкес, қамауға алу бір айдан алты айға дейінгі мерзімге белгіленеді. Қамауға алу қоғамдық жұмыстарға тартуды, түзеу жұмыстарын немесе айыппұлды ауыстыру жағдайларында да қолданылады және ол бір айдан аз мерзімге тағайындалуы мүмкін.

Қамауға алу үкім шығарылған кезде он сегіз жасқа толмаған адамдарға, сондай-ақ жүкті әйелдерге және кәмелетке толмаған балалары бар әйелдерге қолданылмайды (ҚР ҚК 46-бабының 3-бөлігі). Қамауға алу түріндегі жазаны орындау тәртібі мен шарттары ҚР ҚАК-нің 10-тарауында көзделген.

ҚР ҚАК-нің 63-бабына сәйкес, қамауға алуға сотталған адамдар жазасын сотталған жері бойынша қамауға алу үйлерінде өтейді. Сотталған адам, әдетте, жазаның бүкіл мерзімін бір қамауға алу үйінде өтейді. Сотталған адамды басқа қамауға алу үйіне ауыстыруға соңғысының науқастануына немесе оның қауіпсіздігін қамтамасыз ету қажеттілігіне, сондай-ақ сотталған адамның осы қамауға алу үйінде одан әрі болуына кедергі келтіретін өзге де мән-жайларға байланысты жол беріледі.

ҚР ҚАК-нің 64-бабының 1-бөлігіне сәйкес, қамауға алуға сотталған адамдар қатаң оқшаулау жағдайында ұсталады. Олар күзетпен ұсталатын өзге де санаттағы адамдардан оқшауланып, ерлер, әйелдер, кәмелетке толмағандар, сондай-ақ бұрын бас бостандығынан айыру орындарында жазасын өтеген және сотталғандығы бар адамдар бөлек орналастырылады.

Екіншіден, қатаң оқшаулау және жазаның қысқа мерзімі осы жазаны өтеу режимінің ерекшеліктерін айқындайды. Мұндай сотталғандарға қылмыстық-атқару заңнамасына сәйкес адвокаттармен кездесулерді қоспағанда, кездесулер берілмейді; бірінші кезектегі қажетті заттар мен маусымдық киім-кешек салынған сәлемдемелерді, тапсырыстарды және бандерольдерді қоспағанда, оларды алуға рұқсат етілмейді. Сотталғандарға жалпы білім беру және кәсіптік оқыту жүргізілмейді; оларды конвойсыз алып жүруге рұқсат етілмейді. Қалған барлық жағдайларда қарастырылып отырған сотталғандарға қатысты түрмедегі жалпы режим жағдайында бас бостандығынан айыру түріндегі жазаны өтеп жүрген адамдарға арналған ҚР ҚАК-де белгіленген ұстау шарттары қолданылады.

Қамауға алу — сотталған адамға қылмыстық жазаның мәнін, сондай-ақ осы жаза түрінен кейін одан да ұзақ мерзімге бас бостандығынан айыру жазасы тағайындалуы мүмкін екенін еске салудың өзіндік бір тәсілі.

Қамауға алу жазасына сотталған әскери қызметшілер жазасын гауптвахтада өтейді. Офицерлер, прапорщиктер, мичмандар, сержанттық, старшиналық және қатардағы құрамдағы әскери қызметшілер бөлек және өзге де негіздер бойынша гауптвахтада ұсталып отырған әскери қызметшілерден оқшауланып ұсталады (ҚР ҚАК-нің 145-бабы).

Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодексіне 2007 жылғы түсініктеме. Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері, заң ғылымдарының докторы, профессор, Қазақстан Ұлттық жаратылыстану ғылымдары академиясының академигі И.Ш. Борчашвилидің түсініктемесі.

Актінің өзгертілген күні: 02.08.2007

Актінің қабылданған күні: 02.08.2007

Қабылданған орны: ЖОҚ

Актіні қабылдаған орган: 180000000000

Қолданыс аймағы: 100000000000

Нормативтік құқықтық актіні шығарушы орган берген тіркеу нөмірі: 167

Актінің мәртебесі: жаңа

Құқықтық қатынастар саласы: 028000000000

Актінің нысаны: ТҮСІНІКТЕМЕ

Заңдық күші: 1900

Актінің тілі: орыс тілі

Қылмыстық кодекс, Қылмыстық кодекске түсініктемелер, Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының нормативтік қаулысы, қылмыстық заңнама, Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілері.