20-бапқа түсініктеме. Қайтадан соттауға және қылмыстық қудалауға жол бермеу Қазақстан Республикасының Қылмыстық-процестік кодексі
1\. Ешкім де бір және сол қылмыстық құқық бұзушылық үшін қайтадан қылмыстық жауаптылыққа тартылмайды.
2\. Алғашқы сот шешімдерінің даусыздығы — Азаматтық және саяси құқықтар туралы халықаралық пактінің (АСҚХП) аса маңызды талабы. Пактінің 14-бабының 7-тармағында: «Ешкім де өзі бұрын заңға және әрбір елдің қылмыстық-процестік құқығына сәйкес түпкілікті сотталған немесе ақталған қылмысы үшін қайтадан сотталуға немесе жазалануға тиіс емес» деп көрсетілген.
Қазақстан Республикасының Конституциясы түсіндіріліп отырған қағидатты сот төрелігінің қағидаты дәрежесінде қарастырады, оған сәйкес: «Ешкім де бір және сол құқық бұзушылық үшін қайтадан қылмыстық жауаптылыққа тартылмайды» (Конституцияның 77-бабы 3-тармағының 2) тармақшасы).
3\. Осыған байланысты, дәл сол айыптау бойынша өзіне қатысты заңды күшіне енген сот үкімі не қылмыстық қудалаудың мүмкін еместігін белгілеген, күші жойылмаған өзге де сот қаулысы бар адамға қатысты (ҚПК-нің 35-бабы 1-бөлігінің 7) тармағы), сондай-ақ дәл сол күдік бойынша қылмыстық қудалауды тоқтату туралы қылмыстық қудалау органының күші жойылмаған қаулысында қылмыстық қудалаудан бас тартылған адамға қатысты (ҚПК-нің 35-бабы 1-бөлігінің 8) тармағы) қылмыстық іс қылмыстық процестің кез келген сатысында тоқтатылуға жатады.
4\. Келтірілген негіздер преюдиция деп аталатын ұғымды, яғни бұрын бір және сол фактілер бойынша қабылданған процестік шешімдердің, белгіленген мән-жайларға да, олардың құқықтық бағалануына да қатысты, қылмыстық процесті жүргізетін барлық органдар үшін міндеттілігін және даусыздығын сипаттайды. Алайда бұл ереже кассациялық тәртіппен, жаңадан ашылған мән-жайлар бойынша сот үкімін және басқа да шешімдерін тексеруге, олардың күшін жоюға және өзгертуге кедергі келтірмейді (ҚПК-нің 127-бабының 1-бөлігі). Оның үстіне, қылмыстық қудалау органының қаулысы, дәл сол күдік бойынша қылмыстық қудалауды тоқтату туралы қаулыны қоспағанда, сот үшін міндетті күшке ие болмайды (ҚПК-нің 127-бабының 4-бөлігі). Қазақстан Республикасының ҚПК-сінде осындай құқықтық құрылым көзделген.
Қазақстан Республикасының Қылмыстық-процестік кодексіне 2020 жылғы түсініктеме. Автор: Марат Чекишұлы Қоғамов, заң ғылымдарының докторы, Қазақстанның құрметті заңгері, профессор, Қазақстан Ұлттық жаратылыстану ғылымдары академиясының академигі, Қазақстан Республикасы ІІМ-нің еңбек сіңірген қызметкері.
Конституция Заңы Кодекс Нормативтік акт Указ Бұйрық Шешім Қаулы Адвокат Алматы заңгері Заңгерлік қызмет Заңгерлік консультация Азаматтық Қылмыстық Әкімшілік істер мен даулар Қорғау Төрелік істер Қазақстанның заң компаниясы Адвокаттық кеңсе Сот істері Декларация Жарлық Бұйрық Қаулы Шешім Баяндама Қорытынды Өтініш Қорытынды Конвенция Шарт Меморандум Әдістеме Нормалар Нота Қағидалар Бағдарлама Жарғы Хартия Бап Түсініктеме Резолюция Регламент Хаттама Жоба Бағдарлама Қағидалар Жолдаулар
