31-бапқа түсініктеме. Азаматты Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексінде қайтыс болды деп жариялау
Заң азаматты қайтыс болды деп жариялау мүмкіндігін оның қайтыс болуы туралы жеткілікті сенімді болжаммен байланыстырады.
Мұндай хабарландыру тәртібі АІЖК-нің арнайы тарауында айқындалған (28-тарау).
Азаматты қайтыс болды деп жариялауды азаматтың қайтыс болу фактісін мойындаудан ажырату керек, дегенмен екі жағдайда да сот тәртібі белгіленген.
Адамның қайтыс болу фактісін анықтау, азаматты қайтыс болды деп жариялаудан айырмашылығы, Азаматтық кодекс реттелмейді. Өлім фактісін анықтау тәртібі АІЖК - де айқындалған (27-тарау "заңды маңызы бар фактілерді анықтау"). Сот белгілі бір уақытта және белгілі бір жағдайларда азаматтың қайтыс болғаны туралы дәлелдер болған кезде осындай фактіні анықтайды, бірақ азаматтық хал актілерін жазу органдары өлімді тіркеуден бас тартады (АІЖК-нің 244-бабының 7-тармағы). Қайтыс болу фактісі анықталған кезде азаматты қайтыс болды деп жариялау үшін түсініктеме берілген бапта белгіленген мерзімдерді сақтау талап етілмейді.
Азаматты қайтыс болды деп жариялау оны хабар-ошарсыз кетті деп алдын ала тануды талап етпейді, сол сияқты Азаматты хабар-ошарсыз кетті деп тану туралы сот шешімінің болуы оны қайтыс болды деп жариялау туралы істі қарауға кедергі келтірмейді.
Түсіндірме мақала азаматты қайтыс болды деп жариялаудың жалпы және арнайы негіздері мен мерзімдерін белгілейді.
Түсініктеме берілген мақаланың 1-тармағында жалпы негіздер мен жалпы мерзім қарастырылған. Бұл-қайтыс болды деп жарияланған азаматтың тұрғылықты жерінде ол туралы үш жыл немесе одан да көп мерзім ішінде мәліметтердің болмауы.
Арнайы негіздер мен мерзімдер пп-да қарастырылған. Түсініктеме берілген мақаланың 1 және 2. 1-тармақта азаматтың өліммен қорқытқан немесе оның жазатайым оқиғадан қайтыс болуын болжауға негіз берген жағдайларда хабар-ошарсыз кеткен жағдайы көрсетілген. Өлімге қауіп төндіретін жағдайларға табиғи құбылыстар жатады, мысалы, жер сілкінісі, сел, су тасқыны және т.б. жазатайым оқиғадан қайтыс болуды болжауға негіз болатын жағдайлар - өрттер, жарылыстар, ұшақ апаттары және т. б. бұл жағдайда мерзім 6 айда белгіленеді.
Өлім фактісі емес, аталған негіздер сот талқылауында дәлелденуі керек.
Соттың азаматты қайтыс болды деп жариялауы, содан кейін оның қайтыс болғаны туралы азаматтық хал актілерінің жазбалар кітабына жазылуы азаматтың тіркелген қайтыс болуымен, атап айтқанда, некені тоқтатумен (КоБС 33-бабы), мұраны ашумен бірдей салдарға әкеп соғады. Бірақ сонымен бірге, қайтыс болды деп жарияланған азаматтың өзі, егер ол тірі болса, құқық қабілеттілігі мен әрекет қабілеттілігін қорғайды. Мысалы, ол келісімшарттарға кіру, меншікте заттар болу және т. б. құқығынан айырылмайды.
Конституция Заң Кодекс Норматив Жарлық Бұйрық Шешім Қаулы Адвокат Алматы Заңгер Қорғаушы Заң қызметі Құқық қорғау Құқықтық қөмек Заңгерлік кеңсе Азаматтық істері Қылмыстық істері Әкімшілік істері Арбитраж даулары Заңгерлік кеңес Заңгер Адвокаттық кеңсе Қазақстан Қорғаушы Заң компаниясы
Түсініктеме Қазақ мемлекеттік заң университетінің Жеке құқық ғылыми-зерттеу орталығының ғылыми-практикалық зерттеулер бағдарламасы аясында дайындалды.
Қазақстан Республикасы Азаматтық кодексінің жобасын дайындау жөніндегі жұмыс тобының жетекшісі Қазақстан Республикасы Ғылым Академиясының корреспондент-мүшесі, профессор М. К. Сүлейменов
Басшының орынбасары профессор Басин Ю. г.
