481-бапқа түсініктеме. Қазақстан Республикасының қылмыстық процестік кодексінің ауруы бойынша жазадан босату туралы өтінішхаттарды қарау
Ауыруы бойынша жазаны өтеуден босату туралы мәселе сотталған адамның (оның заңды өкілінің немесе өкілінің) немесе жазаны орындайтын мекеменің немесе органның өтініші бойынша қаралады.
Жазаны орындайтын мекеме немесе орган заңды шешім қабылдау үшін маңызы бар материалдарды, оның ішінде сотталған адамның сот үкімі бойынша тағайындалған жазасын өтеу мерзімін растайтын материалдарды, сотталған адамның маскүнемдік пен нашақорлықтан емделгені және оның нәтижелері туралы мәліметтерді қоса алғанда, жазасын өтеу кезіндегі мінез-құлқын сипаттайтын егжей-тегжейлі деректерді, медициналық қорытындыны сотқа беруге міндетті сотталған адамның жазасын өтеуге кедергі келтіретін психикалық бұзылуының немесе өзге де ауыр сырқатының болуы туралы комиссия, тиісті емдеу жүргізу қажеттілігі және оны қылмыстық-атқару жүйесі мекемелерінде жүзеге асыру мүмкін .стігі туралы.
Жазаны орындайтын мекеме немесе орган сотқа сырқаты бойынша босатылғаннан кейін сотталған адамның болжамды тұрғылықты жері туралы деректерді, ал егер аурудың сипаты оған Заңда көзделген міндетті емдеу жағдайларында қолдануды талап етсе – сотталған жіберілетін немесе орналастырылатын мекеменің атауын ұсынады.
Сырқаты бойынша жазадан босату туралы мәселені қарау кезінде қорғаушының, заңды өкілінің, прокурордың, жазаны орындайтын мекеменің немесе органның өкілінің, қорытынды берген дәрігерлік комиссия өкілінің сот отырысына қатысуы міндетті. Қажет болған жағдайларда сот отырысына сот қаулысы бойынша сараптама жүргізген және қорытынды берген сарапшы қатысады.
Сот медициналық қорытындының жазаны өтеуден босату үшін негіз болып табылатын аурулардың уәкілетті орган белгілеген тізбесіне сәйкестігін зерттейді.
Егер оның ауруының сипаты бұған кедергі келтірмесе, сотталған адам сот отырысына қатысады.
Сот отырысының дайындық бөлігі өткізілгеннен кейін тиісінше сотталған (егер ол қатысса) не жазаны орындайтын мекеме немесе орган өтінішхатты баяндайды. Содан кейін сот келіп түскен материалдарды зерттейді және сот отырысына келген адамдардың түсіндірмелерін тыңдайды.қажет болған жағдайда аурудың диагнозы мен ауырлығын нақтылау, сондай-ақ арнайы білімді қажет ететін өзге де мәселелерді шешу үшін сот сот-медициналық немесе сот-психиатриялық сараптамалар жүргізуді, оның ішінде қайталап сараптама жүргізуді тағайындауға құқылы.
Өтінішхатты қарау нәтижелері бойынша сот қаулы шығарады:
1) медициналық сипаттағы мәжбүрлеу шараларын қолдана отырып немесе қолданбай, өтінішхатты қанағаттандыру және сотталған адамды ауруы бойынша жазасын одан әрі өтеуден босату туралы;
2) Егер психикалық бұзылыс немесе өзге де ауыр ауру жазаның орындалуына кедергі келтірмесе, өтінішті қанағаттандырудан бас тарту туралы.
Сотталған адам психикалық бұзылуының болуына байланысты жазасын өтеуден босатылғаннан кейін медициналық сипаттағы мәжбүрлеу шараларын қолдану туралы мәселені шешкен кезде сот мынадай мәселелерді шешеді:
1) сотталған адамның ауыр психикалық бұзылыстары өзіне немесе басқа адамдарға қауіп төндіре ме не өзге де зиян келтіру үшін мүмкіндік туғыза ма;
2) медициналық сипаттағы мәжбүрлеу шарасы қолданылуға жата ма және қайсысы.
Сотталған адамның психикалық бұзылуының өзіне немесе басқа адамдарға қауіп төндірмейтінін не өзге де зиян келтіру мүмкіндігін мойындай отырып, сот медициналық сипаттағы мәжбүрлеу шараларын қолдануды тағайындамайды.
Сот қаулысында сотталған адам сауығып кеткеннен кейін, егер айыптау үкімінің ескіру мерзімі өтпесе, оның жазасын өтеуі қайта басталатыны көрсетілуге тиіс. Сотталғанның мәжбүрлеп емдеуде болу уақыты өтелген жаза мерзіміне есептеледі.
1.Адамды ауруға байланысты жазаны одан әрі өтеуден босатуға: жазаны өтеу кезеңінде адамның өз әрекеттерінің (әрекетсіздігінің) нақты сипаты мен қоғамдық қауіптілігін сезіну мүмкіндігінен айыратын психикалық бұзылыстың басталуы не оларға басшылық жасау, соның салдарынан жазаны одан әрі орындау мүмкін болмайтын; жазаны өтеуге кедергі келтіретін өзге де ауыр сырқаттың болуы негіз болып табылады.
Сотталған адамның ауыр сырқатының болуы және осыған байланысты жазаны одан әрі өтеу мүмкін .стігі арнайы дәрігерлік комиссияның қорытындысымен белгіленеді, ол жүргізілетін емнің сәтсіздігін куәландыратын науқасты мұқият медициналық тексеруден кейін беріледі.
Адамды ауруына байланысты жазасын одан әрі өтеуден босату туралы мәселені сот жазаны орындайтын орган немесе мекеме бастығының ұсынуы бойынша не сотталған адамның өтініші бойынша қарайды.
Жазаны орындайтын мекеменің немесе органның әкімшілігінің ұсынымында сотталған адам туралы, ол зардап шегетін аурудың сипаты туралы деректер, ал өзге де ауыр аурумен ауыратын адамға қатысты ол жасаған қылмыстың ауырлығы, оның жеке басы, жазаны өтеу кезеңіндегі мінез-құлқы туралы мәліметтер қамтылуға тиіс.
Адамды жазасын одан әрі өтеуден босату туралы Әкімшіліктің ұсынуына (сотталған адамның өтінішхатына) тиісті құжаттар қоса берілуге тиіс, соның негізінде сот шешім қабылдауға тиіс: дәрігерлік қорытынды, үкімнің көшірмесінен үзінді көшірме, аурулар тізбесінен үзінді көшірме, сондай-ақ жазаның нақты өтелгені туралы, жазаны өтеу кезінде сотталған адамның мінез-құлқы туралы куәландыратын құжаттар және басқа сипаттайтын деректер.
Әкімшілікті ұсынумен (сотталған адамның өтінішхатымен) бір мезгілде материалдары сот отырысында зерттеуге жататын сотталған адамның жеке дело сотқа жіберіледі.
Адамды ауруына байланысты жазасын одан әрі өтеуден босату туралы мәселені сотталғандардың жазасын өтеу орны бойынша аудандық және оған теңестірілген сот шешеді.
3.Өзге де ауыр сырқатқа шалдыққан адамды жазасын одан әрі өтеуден босату міндет емес, соттың құқығы болып табылады. Сот адамды жазасын өтеуден босатуға не өтелмеген жазаны неғұрлым жеңіл жаза түрімен ауыстыруға немесе одан бас тартуға құқылы. Егер аурудың сипаты сотталғандардың жазаның неғұрлым жеңіл түрін өтеуіне кедергі келтірмесе (және сот сотталғанды (оның ішінде әскери қызметшіні) жазаны одан әрі өтеуден толық босату мүмкін емес деп санаса, мұндай ауыстыру мүмкін болады.
Егер әкімшіліктің ұсынысы мен дәрігерлік қорытындыдан жазаны өтеу кезінде психикалық ауытқушылыққа шалдыққан адамға медициналық сипаттағы мәжбүрлеу шараларын қолдану қажет екендігі көрінсе, онда оны ауру бойынша жазаны өтеуден босату туралы мәселе медициналық сипаттағы мәжбүрлеу шараларын қолдану туралы мәселемен бір мезгілде қаралады.
4.Сот отырысында хаттама жүргізіледі, онда соттың және процеске қатысушылардың барлық іс-әрекеттері көрсетілуге тиіс, қатысуы денсаулық жағдайы бойынша мүмкін болатын сотталған адамның, қорытынды берген дәрігерлік комиссия өкілінің, қорғаушы мен прокурордың ұсынымын, пікірлерін жіберген орган өкілінің түсіндірмелері баяндалады. 5. Адамды ауруына байланысты жазасын өтеуден босату мәселесі бойынша Қаулы уәжді болуға, ол әкімшіліктің ұсынысын не сотталған адамның өтінішхатын қарау нәтижесінде келген сот қорытындыларының егжей-тегжейлі негіздемесін қамтуға тиіс.
Жазаны одан әрі өтеуден босату туралы қаулыда адамның жазаны өтеу кезеңінде басталған және оны одан әрі өтеуге кедергі келтіретін психикалық ауытқушылықтан немесе өзге де ауыр аурудан зардап шегетіні туралы дәлелдер келтірілуге тиіс, ал жазаның өтелмеген бөлігін жазаның неғұрлым жеңіл түрімен ауыстырған кезде сот сотталғанды одан әрі өтеуден толығымен босатуды неге орынсыз деп санағаны дәлелдер келтірілуі тиіс жазалар.
Әкімшіліктің ұсынысын не сотталған адамның өтінішхатын қарау нәтижелері бойынша қаулының көшірмесін үкім шығарған сотқа, жазаның орындалуын жүргізетін органдарға, сондай-ақ кәмелетке толмағандарға қатысты оның тұрақты тұрғылықты жері бойынша кәмелетке толмағандардың істері жөніндегі комиссияға іске қосу үшін жіберу қажет.
Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының Қазақстан Республикасының қылмыстық іс жүргізу кодексіне түсініктемесі
Конституция Заң Кодекс Норматив Жарлық Бұйрық Шешім Қаулы Адвокат Алматы Заңгер Қорғаушы Заң қызметі Құқық қорғау Құқықтық қөмек Заңгерлік кеңсе Азаматтық істері Қылмыстық істері Әкімшілік істері Арбитраж даулары Заңгерлік кеңес Заңгер Адвокаттық кеңсе Қазақстан Қорғаушы Заң компаниясы
