50-бапқа түсініктеме. Қазақстан Республикасы Азаматтық кодексінің заңды тұлғасын тарату тәртібі
Түсініктеме берілген мақалада заңды тұлғаны тарату рәсімі егжей-тегжейлі реттеледі. Тарату комиссиясын заңды тұлғаның құрылтайшылары немесе тарату туралы шешім қабылдаған орган, ал заңды тұлға банкрот болған жағдайда - сот не кредиторлар жиналысы құрады. Тарату комиссиясы заңға сәйкес тарату рәсімін нақты мақсатпен жүзеге асыру мақсатында таратылатын заңды тұлғаның мүлкін сенімгерлік басқарушы болып табылады.
Заңды тұлғаны тарату бірнеше кезеңнен өтеді. Бірінші заңды тұлғаға шағым жасалуы мүмкін мерзімдерді белгілеу. Мақала бұл мерзім тарату туралы хабарланған сәттен бастап екі айдан кем болмауы керек деп белгілейді.
Заңды тұлғаны таратудың екінші кезеңі ең қиын-заңды тұлғаға дебиторлық берешекті өндіріп алу үшін барлық шараларды қабылдау және несие берушілердің барлық талаптарын анықтау. Осы мақсатта борышкерлерге талап - арыздар, ал қажет болған жағдайда соттарда талап-арыздар қойылуы тиіс.
Несие берушілерге ақша төлеу туралы Азаматтық кодекстің 51-бабын және оған түсініктемені қараңыз.
1.2-тармаққа сәйкес. 1992 жылғы 19 қарашада ҚР Ұлттық Банкінің Басқармасы бекіткен Қазақстан Республикасындағы қолма-қол ақшасыз есеп айырысулар туралы УАҚЫТША ЕРЕЖЕ, кәсіпорындардың шоттарынан қаражат осы шоттар иелерінің өкімі бойынша есептен шығарылады. Тағайындалған сәттен бастап заңды тұлғаның істерін басқару жөніндегі өкілеттіктер ауысатын тарату комиссиясы таратылатын заңды тұлғаның шоттары орналасқан банкке тарату комиссиясының келісімінсіз шоттардан қаражатты есептен шығаруды тоқтату туралы өтініш жібереді. Осы өтініштің негізінде банк шот бойынша атқарушылық және өзге де құжаттарды одан әрі қабылдауды тоқтатады.
Мақала қазыналық кәсіпорындар мен мекемелердің несие берушілеріне несие берушілердің талаптарын қанағаттандыру үшін мүлкі мен ақшасы жеткіліксіз болған жағдайда қосымша құқықтар береді. Алғаш рет заңнамамен оларға осы кәсіпорынның немесе мекеменің мүлкінің меншік иесі есебінен талаптардың қалған бөлігін қанағаттандыру туралы талап арызбен сотқа жүгіну құқығы берілді (АК-нің 207-бабының 3-тармағын қараңыз).
Түсініктеме берілген баптың 9-тармағы АК-нің 44 және 207-баптарында көзделгендей, оның ақшалай қаражатына ғана емес, қазыналық кәсіпорынның барлық мүлкіне кредиторлардың қарыздары бойынша өндіріп алу мүмкіндігін береді. Мұндай сәйкессіздік заңнаманы жүйелі-логикалық түсіндіру арқылы жойылады. 3-тарау қазыналық кәсіпорындарға арналған мемлекеттік кәсіпорын туралы Жарлықта (44-бап) қазыналық кәсіпорын өз міндеттемелері бойынша өз иелігіндегі ақшалай қаражатпен жауап береді деп көзделген. Бірақ мұнда осы жалпы ережеден түсініктеме берілген баптың 9-тармағына тікелей байланысты ерекшелік жасалады:"осы кәсіпорын таратылған жағдайларды қоспағанда, қазыналық кәсіпорынның қалған мүлкінен өндіріп алуға жол берілмейді".
Түсіндірме мақалада қазыналық кәсіпорынды тарату туралы айтылғандықтан, ол тек ақшалай қаражатқа ғана емес, қазыналық кәсіпорынның барлық мүлкіне өндіріп алуға мүмкіндік береді.
Конституция Заң Кодекс Норматив Жарлық Бұйрық Шешім Қаулы Адвокат Алматы Заңгер Қорғаушы Заң қызметі Құқық қорғау Құқықтық қөмек Заңгерлік кеңсе Азаматтық істері Қылмыстық істері Әкімшілік істері Арбитраж даулары Заңгерлік кеңес Заңгер Адвокаттық кеңсе Қазақстан Қорғаушы Заң компаниясы
Түсініктеме Қазақ мемлекеттік заң университетінің Жеке құқық ғылыми-зерттеу орталығының ғылыми-практикалық зерттеулер бағдарламасы аясында дайындалды.
Қазақстан Республикасы Азаматтық кодексінің жобасын дайындау жөніндегі жұмыс тобының жетекшісі Қазақстан Республикасы Ғылым Академиясының корреспондент-мүшесі, профессор М. К. Сүлейменов
Басшының орынбасары профессор Басин Ю. г.
