Банкроттық салдарынан заңды тұлға таратылған кезде мемлекет оның құқықтық мирасқоры болып табылмайды.
Д.сотқа Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігіне (бұдан әрі – Министрлік) денсаулыққа келтірілген залалды, сондай-ақ 70 854 теңге сомасындағы пошта шығыстарын өтеу есебінен 4 048 145 теңге өндіріп алу туралы талап арызбен жүгінді. Астана қаласы Есіл аудандық сотының 2013 жылғы 20 ақпандағы шешімімен, Астана қаласы сотының азаматтық және әкімшілік істер жөніндегі апелляциялық сот алқасының 2013 жылғы 2 мамырдағы қаулысымен өзгертусіз қалдырылған д. талап ішінара қанағаттандырылды. Республикалық бюджет қаражатынан 2 304 879 теңге пайдасына өндірілді. Сот шешімінің орындалуы Министрлікке жүктелген. Талап арыздың қалған бөлігін қанағаттандырудан бас тартылды. Астана қаласы сотының кассациялық сот алқасының 2013 жылғы 2 шілдедегі қаулысымен апелляциялық сатыдағы соттың қаулысы өзгеріссіз қалды.Жоғарғы Соттың азаматтық және әкімшілік істер жөніндегі қадағалау сот алқасының 2013 жылғы 26 қыркүйектегі қаулысымен жоғарыда аталған сот актілерін қайта қарау бойынша қадағалау ісін қозғаудан бас тартылды.
Банкроттық салдарынан заңды тұлға таратылған кезде мемлекет оның құқықтық мирасқоры болып табылмайды.
Бас прокурордың наразылығында даулы сот актілерінің күшін жою және істі материалдық құқық нормаларын дұрыс қолданбау негізінде жаңа қарауға жіберу туралы мәселе қойылды. Істің материалдарын зерттегеннен кейін Жоғарғы Соттың қадағалау алқасы алқа наразылықты келесіге байланысты қанағаттандыруға болатын деп тапты. Іс материалдарынан Д.1981 жылғы 27 тамызда "К" трестінің Алматы мамандандырылған жылжымалы колоннасында (бұдан әрі-трест) газ – электрмен дәнекерлеуші болып жұмыс істеген кезде өндірістік жарақат алғаны шығады. 1982 жылдың 1 наурызынан бастап Д. еңбек ету қабілетінен айрылу дәрежесі 60% болатын мүгедектіктің үшінші тобы белгіленді. Алматы қаласы Октябрь ауданы халық сотының 1982 жылғы 22 қазандағы шешімімен Тресстің Алматы мамандандырылған жылжымалы бағанынан Д. пайдасына Жоғалған табысын өтеу есебінен бір мезгілде 1 189 рубль 95 тиын, сондай-ақ 1982 жылғы 4 тамыздан 1983 жылғы 1 сәуірге дейін ай сайын 178 рубль өндірілді (келесі қайта куәландыруға дейін). 2000 жылғы 28 қыркүйекте Д. мүгедектіктің үшінші тобы 60% еңбекке жарамсыздық дәрежесімен мерзімсіз белгіленді.
Қазіргі уақытта Д. Ресей Федерациясының азаматы және оның аумағында тұрады. Қазақстан Республикасы қатысушысы болып табылатын 1994 жылғы 9 қыркүйектегі трессті жоюға, сондай-ақ жұмыскерлерге еңбек міндеттерін атқарумен байланысты мертігу, кәсіптік ауру немесе денсаулығының өзге де зақымдануы салдарынан келтірілген зиянды өтеу құқықтарын өзара тану туралы келісімнің нормаларына сілтеме жасай отырып, Д.бұрын министрлікке капиталдандырылған төлемдерді өндіріп алу туралы талап арызбен жүгінген. Түрксіб аудандық сотының заңды күшіне енген шешімімен г. Алматы 2008 жылғы 12 маусымдағы министрліктен Д. пайдасына 2003 жылғы маусымнан 2006 жылғы қарашаға дейінгі кезеңде Жоғалған табысын өтеу есебінен 1 081 888 теңге өндірілді. Кейіннен Д. сотқа 2006 жылдан 2012 жылдың қазанына дейінгі кезеңде жоғалған табысын өтеу туралы талап арызбен жүгінді. Д. - ның талабын ішінара қанағаттандыра отырып, сот 2008 жылғы 12 маусымдағы заңды күшіне енген сот шешімімен белгіленген мән-жайларға сүйенді, ол соңғысының сенімде жұмыс істеу кезеңінде денсаулыққа келтірілген зиянды өтеу туралы мемлекетке талап қою құқығы танылды және ескіру мерзімін қолдана отырып, министрліктен 2009 жылдан бастап жоғалған табысын өндіріп алды 2012 жылға дейін. АІЖК-нің 66-бабының екінші бөлігіне байланысты істі дұрыс шешу үшін маңызы бар мән-жайларды сот тараптардың, іске қатысатын басқа да адамдардың талаптары мен қарсылықтары негізінде, қолдануға жататын материалдық және процестік құқық нормаларын ескере отырып айқындайды, бұл жағдайда сот жасамаған.
Өтемақы мөлшерін айқындау кезінде сот Қазақстан Республикасындағы құрылыс саласындағы қызметкерлердің 2009 – 2012 жылдардағы орташа жалақысына негізделді. Соттың аталған тұжырымдары істің нақты мән-жайларына сәйкес келмейді және материалдық құқық нормаларына қайшы келеді. АК 945-бабының 2 және 3-тармақтарына сәйкес өмір мен денсаулыққа келтірілген зиян үшін жауапты заңды тұлға таратылған кезде тиісті төлемдер оларды жәбірленушіге төлеу үшін капиталдандырылуға тиіс. Таратылатын заңды тұлғада мүліктің болмауына немесе жеткіліксіздігіне байланысты төлемдерді капиталдандыру жүргізілмейтін жағдайларда, берілген сомаларды жәбірленушіге мемлекет заң актілерінде көзделген тәртіппен төлейді. "Банкроттық туралы" Заңның 77-бабының 1-тармағына сәйкес борышкер өміріне және денсаулығына зиян келтіргені үшін жауап беретін азаматтар талаптарының сомасын айқындау азаматқа жетпіс жасқа толғанға дейін төленуге жататын тиісті уақытылы төлемдерді (борышкер банкрот деп танылған күнге арналған мөлшерде) капиталдандыру жолымен жүзеге асырылады. Бұл сома индекстеуге, сондай-ақ ұлғаю немесе кему жағына қарай қайта қарауға жатпайды. Жоғарыда келтірілген нормаларды ауызша білдірудің тура мағынасынан азаматтардың әлеуметтік қамсыздандыруға құқықтарын қорғаудың кепілі ретінде мемлекетке кәсіпорын таратылған кезде болған көлемде ғана қызметкерлерге келтірілген зиянды өтеу бойынша жауапкершілік жүктелуі мүмкін. Көрсетілген талаптарға қарамастан, сот Алматы мамандандырылған жылжымалы бағанының тарату кезеңін белгілемеді, тарату кезінде кәсіпорынның Д. алдындағы жауапкершілік көлемін белгілемеді. "Банкроттық салдарынан заңды тұлға таратылған кезде азаматтардың өмірі мен денсаулығына келтірілген зиянды өтеу туралы заңнаманы қолдану практикасы туралы" Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының 2005 жылғы 28 қазандағы № 4 нормативтік қаулысының 8-тармағына сәйкес мемлекет таратылған заңды тұлғаның құқықтық мирасқоры болып табылмайтынын назарға ала отырып, мемлекетке Жоғалған табысын өтеу міндетін жүктеу дауды қарау кезіндегі ел бойынша орташа жалақыны негізге ала отырып, АК-нің жоғарыда көрсетілген нормаларына және "банкроттық туралы" Заңға сәйкес келмейді.
Жоғарыда айтылғандарды ескере отырып, Жоғарғы Соттың қадағалау алқасы бұл істі сот қараған кезде ұсынылған дәлелдемелерге біржақты баға берілгені, материалдық және іс жүргізу құқығының нормалары бұзылғандығы; іс үшін маңызы бар мән-жайлар шеңбері дұрыс анықталмаған және анықталған; сот актілерінде баяндалған тұжырымдар істің мән-жайларына сәйкес келмейді деген наразылық дәлелдерін негізді деп тапты. Аталған бұзушылықтар елеулі болып табылады, себебі істің дұрыс шешілмеуіне әкеп соқтырды, осыған байланысты алқа істі апелляциялық сатыдағы сотқа жаңа қарауға жібере отырып, іс бойынша өткізілген сот актілерінің күшін жоюға тиіс деп тапты. Істі жаңа қарау кезінде сот жол берген бұзушылықтарды жою, талапкердің талап-арыз талаптарын нақтылау, талапкер мертіккен кәсіпорынның қызметі тоқтатылғанын, оның банкроттыққа, таратуға немесе қайта ұйымдастыруға қатысы бар-жоғын анықтау және белгіленгенге байланысты заңды және негізделген шешім қабылдау қажет.
Назар аударыңыз!
«Заң және Құқық» адвокаттық кеңсесі, бұл құжаттың жалпылама екендігіне және нақты сіздің жағдайыңыздың талаптарына сәйкес келмеуі мүмкіндігіне көңіл бөлуіңізді сұрайды. Біздің заңгерлер сіздің нақты жағдайыңызға сәйкес келетін кез келген құқықтық құжатты әзірлеп көмектесуге дайын.
Қосымша ақпарат алу үшін Заңгер/Адвокат телефонына хабарласуыңызға болады: +7 (708) 971-78-58; +7 (700) 978 5755, +7 (700) 978 5085.
Адвокат Алматы Заңгер Қорғаушы Заң қызметі Құқық қорғау Құқықтық қөмек Заңгерлік кеңсе Азаматтық істері Қылмыстық істері Әкімшілік істері Арбитраж даулары Заңгерлік кеңес Заңгер Адвокаттық кеңсе Қазақстан Қорғаушы Заң компаниясы
