Қызметтік тергеп-тексеру қорытындысын, ішкі істер органдарынан шығару туралы бұйрықты заңсыз деп тану және бұрынғы лауазымына қалпына келтіру туралы

Алматы қаласы полиция департаментінің бастығы К. Д. Т. Т. Таймерденов бекіткен 2021 жылғы 26 сәуірдегі қызметтік тергеп-тексерудің қорытындысына сәйкес, құқық қорғау органының беделін түсіретін тәртіптік теріс қылық жасады, ол қызметтік жағдайды жеке пайдакүнемдік мақсатта пайдалануда, сондай-ақ "Қазақстан Республикасы" Заңының 16-бабы 1-тармағының 1, 5, 7-тармақтарының талаптарын бұзуда көрініс тапты. "Қазақстан Республикасы мемлекеттік қызметшілерінің Әдеп кодексінің "5-тармағының 2, 11, 13-тармақтары

2021 жылғы 27 сәуірдегі № 303 л/с Бұйрығымен мен "құқық қорғау қызметі туралы" ҚР Заңының 80 – бабы 1-тармағының 13-тармақшасы бойынша-құқық қорғау органының беделін түсіретін теріс қылық жасағаны үшін ішкі істер органдарынан жұмыстан шығарылдым.

2021 жылғы 26 сәуірдегі қызметтік тергеудің қорытындысы және ішкі істер органдарынан 2021 жылғы 27 сәуірдегі менің жұмыстан босатылуым туралы бұйрық мынадай негіздер бойынша заңсыз болып табылады деп санаймын.

Қызметтік тергеп-тексеруді жүргізуге Р. Е. және М. В. А. өтініші бойынша №217500041000033 сотқа дейінгі тергеп-тексерулердің бірыңғай тізілімінде тіркелген сотқа дейінгі тергеп-тексеру материалдарынан бөлінген материалдар себеп болды.

Кейіннен 2021 жылғы 9 қарашада сотқа дейінгі тергеп-тексеру Қазақстан Республикасы Қылмыстық-процестік кодексінің 35-бабы 1-бөлігі 2-тармағының негізінде тоқтатылды.

Жауапкер Маған мемлекеттік қызметші ретінде тәртіптік жаза қолдана отырып, Құқық қорғау органы қызметкерінің маған жүктелген міндеттерін қандай құқыққа қайшы, кінәлі орындамауға немесе тиісінше орындамауға, лауазымдық өкілеттіктерін асыра пайдалануға, қызметтік және еңбек тәртібін бұзуға, жұмыстан шығаруға әкеп соқтырғанын нақты көрсетпеді.

Сондай-ақ, кез-келген тәртіптік теріс қылық жұмыстан босату түріндегі жазаға әкеп соқтырмайтындығына, ал Әдеп кодексінің нормаларын бұзу "құқық қорғау қызметі туралы" заңда тәртіптік жазаның осы түрін қолданудың дербес негізі ретінде мүлдем қарастырылмайтындығына соттың назарын аударамын.

"Еңбек дауларын шешу кезінде соттардың заңнаманы қолдануының кейбір мәселелері туралы"Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының 2017 жылғы 6 қазандағы №9 нормативтік қаулысының 28-тармағына сәйкес – "Өздері өкілдері болып табылатын органдардың беделіне нұқсан келтіретін теріс қылықтар жасағаны үшін қызметтен шығарылған адамдардың дауларын қарау кезінде соттар, кем дегенде, қызметтік міндеттерін атқарумен байланысты емес, бірақ азаматтардың көз алдында өздері өкілдері болып табылатын органдардың қадір-қасиеті мен беделіне нұқсан келтіретін іс-әрекеттер жасау деген нұқсан келтіру деп түсінілуге тиіс.

Құқық қорғау органының беделін түсіретін теріс қылықтар, оның ішінде қызметтік міндеттерін атқарумен байланысты емес, бірақ азаматтардың көз алдында құқық қорғау қызметінің қадір-қасиеті мен беделіне нұқсан келтіретін әрекеттер, атап айтқанда: қоғамдық орындарда қызметкерлердің алкогольдік немесе есірткілік мас күйінде пайда болуы (айналасындағылар үшін құқық қорғау органына тиесілілігі айқын); жедел сипаттағы ақпаратты жария ету,  салдарға зиян келтірген; қызметтік жағдайды жеке пайдакүнемдік мақсаттарда пайдалану; теріс қоғамдық резонанс тудырған құқық қорғау органдарының білім беру ұйымдарының қызметкерлері, тыңдаушылары мен курсанттары арасындағы жарғылық емес өзара қарым-қатынастар ("құқық қорғау қызметі туралы" Қазақстан Республикасының 2011 жылғы 6 қаңтардағы № 380 - IV Заңының (бұдан әрі-құқық қорғау қызметі туралы Заң) 80-бабының 2-тармағы)".

Құқық қорғау органының беделін түсіретін теріс қылықтардың тізбесі "құқық қорғау қызметі туралы" ҚР Заңымен нақты шектелген және кеңейтуге жатпайды. Алайда, менің 80-баптың 2-тармағында көрсетілген әрекеттерді жасағаным туралы "Құқық қорғау қызметі туралы" ҚР Заңы қызметтік тергеу қорытындысында және жұмыстан босату туралы бұйрықтың мәтінінде жоқ. Және сотқа дейінгі тергеп-тексеруді тоқтату туралы қаулымен және қылмыстық іс материалдарымен теріске шығарылады.

Бұдан басқа, "құқық қорғау қызметі туралы" ҚР Заңының 58-бабының 3-тармағына сәйкес қызметтік тергеу жүргізу кезінде тәртіптік теріс қылық жасау нәтижесінде қызметкер келтірген зиянның сипаты мен мөлшерін объективті және жан-жақты белгілеу шаралары қабылдануға тиіс. Қызметтік тергеу қорытындысының мәтінінен көріп отырғанымыздай, менің қандай да бір зиян келтіргенім туралы ақпарат жоқ.

Осылайша, қызметтік тергеу қорытындысы мен жұмыстан босату туралы бұйрықтың заңсыздығы толық расталды.

Қызметтік тергеп-тексеру қорытындысының қорытындылары және жұмыстан босату туралы бұйрық тек сотқа дейінгі тергеп-тексеру органы ұсынған материалдарға ғана негізделген. Алайда, осылайша жауапкер Қазақстан Республикасы Конституциясының 77-бабының ережесін бұзды, оған сәйкес адам қылмыс жасағаны үшін кінәлі емес деп танылғанға дейін оның кінәсі соттың заңды күшіне енген үкімімен танылады.

Қазақстан Республикасы қылмыстық іс жүргізу кодексінің 37-бабы 2-бөлігіне сәйкес сот, қылмыстық қудалау органы өзіне қатысты Қазақстан Республикасы қылмыстық іс жүргізу кодексінің 35-бабы 1-бөлігі 2-тармағының негізінде қылмыстық істі тоқтату туралы шешім қабылданған адамды оңалту жөнінде заңда көзделген барлық шараларды қабылдауға тиіс.

Қазақстан Республикасы Қылмыстық-процестік кодексінің 39 - бабының 3-бөлігіне сәйкес осы тарауда көзделген тәртіппен қылмыстық процесті жүргізетін органның заңсыз әрекеттерінен келтірілген зиянды өтеу туралы талаптар құқықтарды қалпына келтіру тәртібін түсіндіретін хабарлама алынған күннен бастап алты ай ішінде қойылуы мүмкін. Егер бұл мерзім дәлелді себептермен өткізілмесе, оны мүдделі тұлғалардың өтініші бойынша сот қалпына келтіруі мүмкін.

Мен құқықтарды қалпына келтіру тәртібін түсіндіретін хабарлама алған жоқпын, сондай-ақ қылмыстық іс материалдарында оның маған жіберілгені туралы мәліметтер жоқ. Осылайша, мен сотқа жүгіну үшін ескіру мерзімін өткізіп алған жоқпын деп санаймын.

Қазақстан Республикасы Конституциясының 13-бабының нормаларына сәйкес әркімнің өз құқықтары мен бостандықтарын сотта қорғауға құқығы бар.

Қазақстан Республикасы Азаматтық Кодексінің (бұдан әрі - АК) 1-тармағының 9-бабына сәйкес азаматтық құқықтарды қорғауды сот құқықтарды тану; құқық бұзылғанға дейін болған жағдайды қалпына келтіру; құқықты бұзатын немесе оны бұзу қаупін туғызатын әрекеттердің жолын кесу жолымен жүзеге асырады.

Қазақстан Республикасы Азаматтық іс жүргізу кодексінің 4-бабына сәйкес азаматтық сот ісін жүргізудің міндеттері азаматтардың, мемлекеттің және заңды тұлғалардың бұзылған немесе даулы құқықтарын, бостандықтары мен заңды мүдделерін қорғау және қалпына келтіру, азаматтық айналымда және жария-құқықтық қатынастарда заңдылықты сақтау, дауды бейбіт жолмен реттеуге жәрдемдесу, құқық бұзушылықтардың алдын алу және қоғамда Заңға және сотқа құрметпен қарауды қалыптастыру болып табылады.

"Құқық қорғау қызметі туралы – "Қазақстан Республикасы Заңының 57-бабының 21-тармағына сәйкес қызметкер өзіне салынған тәртіптік жазаға Қазақстан Республикасының заңдарында белгіленген тәртіппен жоғары тұрған органға, сотқа шағымдануға құқылы".

"Соттардың еңбек дауларын шешу кезінде заңнаманы қолданудың кейбір мәселелері туралы" Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының 2017 жылғы 6 қазандағы № 9 нормативтік қаулысының 4-тармағына сәйкес - "сот келісім комиссиясының қорытындыларымен байланысты емес және жеке еңбек дауы талапкер мәлімдеген талаптар шегінде мәні бойынша шешіледі". Менің дау - дамайыма қатысты соттан Қазақстан Республикасы Азаматтық кодексінің 5-бабының ұқсастық бойынша заңнаманы қолдану туралы ережелеріне сәйкес қызметтік тергеу қорытындысына осы тармақтың талабын қолдануды сұраймын.

"Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы (Салық кодексі)" Қазақстан Республикасы кодексінің 616 – бабына сәйкес соттарда мемлекеттік баж төлеуден-еңбекке ақы төлеу сомаларын өндіріп алу туралы талап-арыздар және еңбек қызметіне байланысты басқа да талаптар бойынша талапкерлер босатылады.

Жоғарыда айтылғандардың негізінде сұраймын:

- Алматы қаласы ПД бастығы К. Д. Таймерденов бекіткен 2021 жылғы 26 сәуірдегі қызметтік тергеу қорытындысын заңсыз деп тану;

- т а Т ішкі істер органдарынан шығару туралы 2021 жылғы 27 сәуірдегі №303/ДЗ бұйрығын заңсыз деп тану;

- 2021 жылғы 27 сәуірден бастап Алматы қаласы полиция департаменті Криминалдық полиция басқармасы бастығының орынбасары лауазымына Т А Т қалпына келтірілсін.

Назар аударыңыз!  

«Заң және Құқық» адвокаттық кеңсесі, бұл құжаттың жалпылама екендігіне және нақты сіздің жағдайыңыздың талаптарына сәйкес келмеуі мүмкіндігіне көңіл бөлуіңізді сұрайды. Біздің заңгерлер сіздің нақты жағдайыңызға сәйкес келетін кез келген құқықтық құжатты әзірлеп көмектесуге дайын.  

Қосымша ақпарат алу үшін Заңгер/Адвокат телефонына хабарласуыңызға болады: +7 (708) 971-78-58; +7 (700) 978 5755, +7 (700) 978 5085.    

Адвокат Алматы Заңгер Қорғаушы Заң қызметі Құқық қорғау Құқықтық қөмек Заңгерлік кеңсе Азаматтық істері Қылмыстық істері Әкімшілік істері Арбитраж даулары Заңгерлік кеңес Заңгер Адвокаттық кеңсе Қазақстан Қорғаушы  Заң компаниясы