Соттың ақтау үкімі мен апелляциялық сатының қаулысы өзгеріссіз қалды, Бас Прокурордың наразылығы қанағаттандырылмады
Жамбыл облысы Тараз қаласының 2017 жылғы 7 тамыздағы № 2 сотының үкімімен бұрын сотталмаған с. Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодексінің (бұдан әрі – ҚК) 307-бабының 1-бөлігінде көзделген қылмыстық құқық бұзушылық жасағаны үшін кінәсіз деп танылды (1997 жылғы редакцияда) және іс-әрекетінде қылмыстық құқық бұзушылық құрамының болмағаны үшін ақталды. Тараз қаласының № 2 соты сондай-ақ Жамбыл облысы прокуратурасының атына сотқа дейінгі тергеп-тексеру жүргізу кезінде жол берілген қылмыстық-процестік заңнама талаптарын елеулі бұзушылықтар белгіленгені туралы жеке қаулы шығарды. Жамбыл облыстық сотының қылмыстық істер жөніндегі сот алқасының 2017 жылғы 22 қыркүйектегі қаулысымен сот үкімі өзгеріссіз қалды. Наразылықта Бас Прокурор сот актілерінің заңсыз болып табылатынын және сот қорытындыларының істің нақты мән – жайларына сәйкес келмеуіне байланысты күшін жоюға жататынын көрсетеді, бұл сотталушының заңсыз ақталуына әкелді С.С. 2012 жылы "ТЗК" ЖШС (бұдан әрі - "Т" ЖШС) директоры болып тағайындалды, оның жарғылық капиталында мемлекеттің үлесі 100% -. құрайды. Серіктестіктің негізгі мақсаттары консультациялық негізде мүдделі заңды тұлғалардың инвестициялық қызметін жүзеге асыруға жәрдемдесу және өнімді, жұмыстар мен қызметтерді сатудан түскен түсімдер есебінен алынған кірісті алу болып табылады. "Т "ӘКК ҰК" АҚ-мен жасалған шартқа сәйкес "Т" ЖШС бюджеттік бағдарлама шеңберінде Азық-түлік тауарларының өңірлік тұрақтандыру қорын қалыптастыру және пайдалану жөнінде қызметтер көрсетуге міндеттенді. 2012 жылғы 20 қарашада "Т" ЖШС С. "Ц" ЖШС-мен тұрақтандыру қоры үшін жалпы сомасы 120 000 000 теңгеге ҚҚС есебімен килограмына 120 теңге бағамен 1000 тонна қант жеткізу туралы шарт жасалды. Белгіленген ережелер негізінде "Т" ЖШС мамандандырылған ұйым ретінде тауар интервенциялары үшін облыс әкімінің шешімі бойынша тұрақтандыру қорын пайдаланады.
Жамбыл облысының әкімі 2013 жылғы 12 Ақпанда бір килограмына 130 теңге белгіленген бағамен 100 тонна көлемінде қанттың тауарлық интервенциясын өткізу туралы өкім шығарды. С. түйіршіктелген қанттың бағасы туралы сенімді біле отырып, өзінің қызметтік өкілеттіктерін пайдалана отырып, қызметтің мүдделеріне қайшы, басқа адамдар үшін пайда мен артықшылықтар алу мақсатында "Е "ЖК" бір килограмына 125 теңге бағамен 74 850 кг көлемінде түйіршіктелген қант құмын сатты, нәтижесінде мемлекетке сомасына алынбаған пайда түрінде залал келтірілді 374 250 теңге. 2013 жылғы 27 ақпанда Жамбыл облысының әкімі бір килограмына 140 теңге бағамен 200 тонна көлемінде түйіршіктелген қанттың тауарлық интервенциясын өткізу туралы № 37-ө өкім шығарды. С. басқа тұлғалар үшін пайда мен артықшылықтар алу мақсатында 190 000 кг көлеміндегі түйіршіктелген қант құмын бір килограмына 125 теңге бағамен сатты, нәтижесінде мемлекетке 2 850 000 теңге сомасында алынбаған пайда түрінде залал келтірілді. 2013 жылғы 23 мамырда Жамбыл облысының әкімі бір килограмына 146 теңге бағамен 700 тонна көлемінде түйіршіктелген қанттың тауарлық интервенциясын өткізу туралы № 148-ө өкім шығарды. С. басқа тұлғалар мен ұйымдар үшін пайда мен артықшылықтар алу мақсатында Б. түйіршіктелген қант бір килограмына 128 теңге бағамен 15 000 кг көлемінде сатылды, нәтижесінде мемлекетке 270 000 теңге сомасында алынбаған пайда түрінде залал келтірілді; облыс халқына 125 теңге бағамен 175 кг түйіршіктелген қант өз дүкендері арқылы облыс халқына, нәтижесінде мемлекетке 3675 теңге сомасына алынбаған пайда түрінде залал келтірілді; "Е" ЖК 535 150 кг көлеміндегі қант Құмы бір килограмына 125 теңге бағамен, нәтижесінде мемлекетке 11 238 150 теңге сомасына алынбаған пайда түрінде залал келтірілді. Нәтижесінде "Т" С.ЖШС директорының іс-әрекетімен жалпы сомасы 14 736 075 теңгеге алынбаған пайда түрінде мемлекетке залал келтірілді. Сот отырысында жауап алынған с.2012 жылғы 16 наурыздан бастап "Т" ЖШС директорының міндетін атқарғанын көрсетті. Қантпен мәмілелер жасау кезінде басқа адамдардың мүддесі үшін қызметтік өкілеттіктерді пайдаланбаған. Облыс әкімінің орынбасары И. Істің зерделенген материалдарына сәйкес, 2012 жылғы қарашада комиссия ұсынған 1 килограмм қант үшін 127 теңге сатып алу бағасымен "Т" ЖШС мәмілеге 7 000 000 теңге үнемдей отырып, 1 килограмм үшін 120 теңге бағамен қант сатып алды.
1-ші жартыжылдық ішінде Жамбыл облысының әкімі тұрақтандыру қорынан бір килограмына 130-дан 146 теңгеге дейін тіркелген бөлшек баға бойынша қант интервенциясын жүргізу туралы үш рет өкім шығарды. "Т" ЖШС қантты көтерме бағамен 125-тен 128 теңгеге дейінгі бағамен сатты. Бұл ретте, Ақтау үкімінде дұрыс көрсетілгендей, қант қант орталығының қоймаларынан алып кету шарттарында сатылды, яғни Серіктестік тасымалдау және сақтау бойынша қосымша шығындарға ұшыраған жоқ. С. өзіне және басқа адамдарға, атап айтқанда, "С ЖК" мүдделеріне пайда мен артықшылықтар алу немесе басқа адамдарға немесе ұйымдарға зиян келтіру мақсатында қызметтік өкілеттіктерді пайдаланғаны үшін айып тағылды, бұл мемлекеттің құқықтары мен заңды мүдделерін елеулі түрде бұзуға әкеп соқтырды. Сот отырысында куә Е. Қазақстандағы қанттың жалғыз ірі өндірушісі – "Ц" ЖШС-нің ресми дилері болып табылатынын және оның өкілеттігіне ұсақ көтерме және бөлшек сауда үшін ел бойынша тауар жіберу кіретінін көрсетті. Ол дилерлік келісімге сәйкес басқа көздерден сату үшін қант алуға құқылы емес. "Т" сахара ЖШС-ні іске асыру бойынша көмек сұраған облыс әкімінің орынбасары и. Ц "ЖШС бұрын таныс емес С. - мен шарт жасасуға рұқсат берді. Тұрақтандыру қорының қантын " Ц " ЖШС-мен бірдей бағамен сатты. Яғни, оларға қант "Ц" ЖШС қантты сату бағасы бойынша-1 килограмға 127 теңге сатылды. Айғақтар Е. іс материалдарымен, атап айтқанда "ЖК Э." қантты өткізу туралы есептермен расталды, оған сәйкес 2013 жылғы 1-тоқсанда оларға ҚҚС есептемегенде килограмына 113,4 теңгеден қант сатылды (ҚҚС-пен 127 теңге). Сарапшының 2017 жылғы 28 маусымдағы № 887 сот-тауар зерттеу қорытындысына сәйкес қанттың орташа нарықтық бағасы 2013 жылғы ақпанда: көтерме – 126 теңге, бөлшек – 132 теңге; Наурызда көтерме – 125,4 теңге, бөлшек – 131 теңге; 2013 жылғы мамырда көтерме – 128,5 теңге, бөлшек сауда бағасы – 134 теңге болды. Бірінші сатыдағы сот тіпті нарықтағы қанттың бөлшек сауда бағасы комиссия ұсынғаннан төмен болды, оның бағасы бойынша қант сатылмады және бағаны тұрақтандыру мәселесі шешілмейді, керісінше оның өсуіне әкеледі деген дұрыс қорытындыға келді.
Осылайша, сотталушының С., Е. айғақтарын ешкім жоққа шығармады және "ЖК "Е." пайдасын алу үшін қызметтік жағдайды пайдалану туралы айыптаудың дәлелдері расталмады. Бұдан басқа, сот отырысында "Т" С.ЖШС директорының жалпы сомасы 14 736 075 теңгеге жетпеген пайда түрінде мемлекетке залал келтірген іс-әрекеттері көзделетін мемлекет мүдделерін бұзудың маңыздылығы бөлігінде айыптау өз растауын таппады. Іс материалдарына сәйкес, Үкіметтің 2012 жылғы 9 қазандағы № 1280 қаулысымен азық-түлік тауарларының өңірлік тұрақтандыру қорларын қалыптастыру және пайдалану қағидалары бекітілді. Тұрақтандыру қорын қалыптастыру жөніндегі мамандандырылған ұйым "Т" ЖШС болып белгіленді. Ереженің 13-тармағына сәйкес ұйым сатып алу үшін пайдаланылған ақшаны бюджетке қайтарады. Осы Қағидалардың 18-тармағына сәйкес тұрақтандыру қоры жөніндегі комиссияның хаттамасында тауарлардың тізбесі, олардың көлемі және олар бойынша тіркелген бағалар көрсетіледі. Бұл ретте сатып алу интервенциясын жүргізу үшін азық-түлік тауарларына белгіленген бағалар комиссияның шешімімен нарықтық бағадан жоғары емес деңгейде белгіленеді. Тауарлардың интервенциясы, қазіргі экономикалық сөздікке сәйкес, тұтынушылық тауарлардың белгілі бір түрін жаппай сатуды білдіреді, оларға деген сұранысты төмендету және нарықтық бағаның өсуіне жол бермеу. Яғни, тұрақтандыру қорларын құра отырып және азық-түлік тауарлары нарығында тауар интервенциясын жүргізе отырып, мемлекет пайда табу емес, нарықты тұрақтандыру мәселелерін алға қояды. Мемлекетке зиян келтіру болжамды алынбаған пайда нәтижесінде емес, нақты болуы керек. Сондықтан тұрақтандыру қорының міндеттерінің мәніне сүйене отырып, мемлекетке алынбаған пайда түрінде зиян келтіру туралы айыптау негізсіз болып табылады. "Т" ЖШС өз кезегінде өз міндеттерін толық көлемде орындады, мемлекетке қант сатып алу үшін алынған ақшалай сомалар қайтарылды, бұл ретте оларға Жарғыға сәйкес келетін пайда алынды. Осылайша, осы қылмыстық құқық бұзушылықтың құрамы үшін белгі жоқ, атап айтқанда – "мемлекет мүдделеріне елеулі зиян келтіру". Ақтау үкімі Қазақстан Республикасы қылмыстық іс жүргізу кодексінің (бұдан әрі-ҚІЖК) 394-396, 399-400 – баптарының талаптарына сәйкес келеді, оның күшін жоюға әкеп соқтыратын қандай да бір елеулі бұзушылықтарға сот жол берген жоқ. ҚІЖК-нің 489-бабында көзделген ақтау үкімінің күшін жою үшін негіздер белгіленбеген. Баяндалғанның негізінде Жоғарғы Соттың қылмыстық істер жөніндегі сот алқасы С. қатысты жергілікті соттардың сот актілері. өзгеріссіз қалды. Қазақстан Республикасы Бас Прокурорының наразылығы-қанағаттандырусыз.
Назар аударыңыз!
«Заң және Құқық» адвокаттық кеңсесі, бұл құжаттың жалпылама екендігіне және нақты сіздің жағдайыңыздың талаптарына сәйкес келмеуі мүмкіндігіне көңіл бөлуіңізді сұрайды. Біздің заңгерлер сіздің нақты жағдайыңызға сәйкес келетін кез келген құқықтық құжатты әзірлеп көмектесуге дайын.
Қосымша ақпарат алу үшін Заңгер/Адвокат телефонына хабарласуыңызға болады: +7 (708) 971-78-58; +7 (700) 978 5755, +7 (700) 978 5085.
Адвокат Алматы Заңгер Қорғаушы Заң қызметі Құқық қорғау Құқықтық қөмек Заңгерлік кеңсе Азаматтық істері Қылмыстық істері Әкімшілік істері Арбитраж даулары Заңгерлік кеңес Заңгер Адвокаттық кеңсе Қазақстан Қорғаушы Заң компаниясы
