759-бапқа түсініктеме. Қазақстан Республикасының Әкімшілік құқық бұзушылық туралы Кодексінің прокуроры  

     1. Мемлекет атынан әкімшілік құқық бұзушылық туралы істер бойынша іс жүргізу процесінде заңдылықтың сақталуын жоғары қадағалауды Қазақстан Республикасының Бас Прокуроры тікелей де, оған бағынысты прокурорлар арқылы да жүзеге асырады.

     Прокурор өзінің іс жүргізу өкілеттіктерін жүзеге асырған кезде тәуелсіз және тек заңға бағынады.

     2. Осы Кодекстің 760-бабында көзделген өз өкілеттіктерін іске асыру мақсатында прокурор: әкімшілік құқық бұзушылық туралы істер бойынша іс жүргізуге қатысуға; дәлелдемелер ұсынуға және оларды зерттеуге қатысуға; істі қарайтын сотқа, органға (лауазымды адамға) өзіне қатысты әкімшілік құқық бұзушылық туралы іс бойынша іс жүргізіліп жатқан адамның кінәсі туралы өз пікірін баяндауға құқылы, сондай-ақ істі қарау процесінде туындайтын басқа да мәселелер бойынша; істі қарайтын сотқа, органға (лауазымды адамға) Заңның ережелерін қолдану және әкімшілік жаза қолдану не одан босату туралы ұсыныс айтсын.

     3. Прокурорға кәмелетке толмаған адам жасаған әкімшілік құқық бұзушылық, сондай-ақ әкімшілік қамауға алуға, шетелдікті немесе азаматтығы жоқ адамды Қазақстан Республикасынан тыс жерлерге әкімшілік шығарып жіберуге әкеп соғатын құқық бұзушылық туралы істі қарау орны мен уақыты туралы міндетті түрде хабарланады. Ол болмаған кезде мұндай іс прокурорға істің қаралатын орны мен уақыты туралы уақтылы хабарлау туралы деректер болған және одан істі қарауды кейінге қалдыру туралы өтінішхат келіп түспеген жағдайларда ғана қаралуы мүмкін.

     Пікір____________________________________________

     1 бөлім. "Прокуратура туралы" 2017 жылғы 30 маусымдағы ҚР Заңының 1-бабына сәйкес прокуратура мемлекет атынан заңда белгіленген шектерде және нысандарда Қазақстан Республикасының аумағында заңдылықтың сақталуын жоғары қадағалауды жүзеге асырады, сотта мемлекет мүддесін білдіреді және мемлекет атынан қылмыстық қудалауды жүзеге асырады.  

     Қазақстан Республикасы прокуратурасы органдарының бірыңғай жүйесін Бас прокуратура, облыстардың прокуратуралары және оларға теңестірілген (Республикалық маңызы бар қалалардың және Қазақстан Республикасының астанасының прокуратуралары, Бас әскери және көлік прокуратуралары), аудандық және оларға теңестірілген қалалық, ауданаралық, сондай-ақ мамандандырылған прокуратуралар (әскери, табиғат қорғау, көлік, арнайы объектілердің прокуратуралары) құрайды.  

     Мемлекет атынан әкімшілік құқық бұзушылық туралы істер бойынша іс жүргізу процесінде заңдылықтың сақталуын жоғары қадағалауды Қазақстан Республикасының Бас Прокуроры тікелей де, оған бағынысты прокурорлар арқылы да жүзеге асырады. ҚР Конституциясына соңғы өзгерістер енгізілген сәттен бастап (83-бапқа) прокуратураның Қылмыстық-процестік және әкімшілік-азаптау ісіндегі рөлі едәуір нығая түсуге тиіс, өйткені бұл олардың назарының басты назарына айналуға тиіс.

     Прокурор өзінің іс жүргізу өкілеттіктерін жүзеге асыру кезінде тәуелсіз және тек заңға бағынады. Прокурорға оның өз өкілеттіктерін жүзеге асыруына кедергі жасау немесе оның заңсыз шешім қабылдауы мақсатында қандай да бір нысанда ықпал ету заңда белгіленген жауаптылыққа әкеп соғады.  

     2 бөлім. Прокурордың өкілеттігі-ол заңдардың орындалуын және шығарылатын құқықтық актілердің заңдылығын қадағалауды жүзеге асыру үшін берілген құқықтар мен міндеттер шеңбері. Өкілеттіктердің көмегімен прокурор заң бұзушылықтарды анықтайды, жояды және алдын алады, құқық бұзушылықтардың себептерін және оларға ықпал ететін жағдайларды анықтайды, сондай-ақ осы бұзушылықтарды жасаған адамдарды жауапқа тартады.

     ӘҚБтК-нің 760-бабында көзделген өз өкілеттіктерін іске асыру мақсатында прокурорға мынадай іс жүргізу құқықтары берілді:

     - әкімшілік құқық бұзушылық туралы істер бойынша іс жүргізуге қатысу (Әкімшілік құқық бұзушылық туралы іс қозғалған, оны қараған кезде қатысу, сондай-ақ іс бойынша қабылданған қаулының орындалуын қадағалауды жүзеге асыру);  

     - дәлелдемелер ұсыну және оларды зерттеуге қатысу;

     - істі қарайтын сотқа, органға (лауазымды адамға) өзіне қатысты әкімшілік құқық бұзушылық туралы іс бойынша, сондай-ақ істі қарау процесінде туындайтын басқа да мәселелер бойынша іс жүргізіліп жатқан адамның кінәсі туралы өз пікірін баяндауға;

     - істі қарайтын сотқа, органға (лауазымды адамға) Заңның ережелерін қолдану және әкімшілік жаза қолдану не одан босату туралы ұсыныс айтуға (әкімшілік құқық бұзушылық туралы іс бойынша сот қаулысымен заңға сәйкес келмеуіне не негізсіз болуына байланысты ол келіспеген жағдайда, прокурор істі қайта қарау және құқықтық актінің күшін жою не өзгерту мақсатында наразылық беруге құқылы жоғары тұрған сотқа).

     Сондай-ақ, прокурор оған істі қарауға қатысуға кедергі келтіретін мән-жайлар туындаған кезде әкімшілік құқық бұзушылық туралы істі қарауды кейінге қалдыру туралы өтінішхат беруге құқылы.  

     Аталған іс жүргізу құқықтары прокурорға әкімшілік іс жүргізу барысында өз өкілеттіктерін тиісінше іске асыруға және лауазымды адамдар іс бойынша қабылдайтын шешімдердің заңдылығын барынша тиімді қадағалауды жүзеге асыруға, сондай-ақ Әкімшілік құқық бұзушылық туралы іс бойынша іс жүргізуге қатысушылардың құқықтарын елеулі бұзушылықтарды жоюға ықпал етуге мүмкіндік береді.  

     Әкімшілік құқық бұзушылық туралы хаттама жасаған органдар мен лауазымды адамдар әкімшілік құқық бұзушылық туралы істер бойынша іс жүргізуге қатысушы болып табылмайтындықтан, олар іс бойынша шығарылған қаулыларға шағымдануға құқылы емес. Мұндай жағдайларда прокурордың іске қатысуына қарамастан әкімшілік құқық бұзушылық туралы іс бойынша қаулыға наразылық келтіруге құқығы бар субъект ретіндегі маңызы артады.

     3 бөлім. Жоғарыда айтылғандай, прокурордың әкімшілік құқық бұзушылық туралы істі қарауға қатысуы оның міндеті емес, құқығы болып табылады. Осыған сүйене отырып, прокурордың істі қарауға қатысуы әрдайым міндетті емес деп айтуға болады, яғни әкімшілік істі сот немесе лауазымды адам прокурордың қатысуынсыз қарауы мүмкін.

     Алайда, түсініктеме берілген баптың 3-бөлігі әкімшілік құқық бұзушылық туралы істі алдағы уақытта қарау туралы прокурорды міндетті түрде алдын ала хабардар ету жағдайларын көздейді. Прокурордың мұндай хабарламасы 18 жасқа толмаған адамға қатысты әкімшілік істі қарау кезінде, сондай-ақ егер адам жасаған құқық бұзушылық үшін ӘҚБтК нормаларында әкімшілік қамаққа алу және шетелдікті немесе азаматтығы жоқ адамды Қазақстан Республикасынан тысқары жерлерге шығарып жіберу түрінде әкімшілік жаза қолдану көзделсе міндетті. Әкімшілік істердің көрсетілген санаттарын қарау кезінде прокурордың болмауы, егер ол Әкімшілік құқық бұзушылық туралы істі қарау орны мен уақыты туралы уақтылы хабарланған болса және хабарламадан кейін істі қарауды кейінге қалдыру туралы өтінішхат келіп түспеген жағдайда ғана мүмкін болады.  

     Әкімшілік істі алдағы уақытта қарау туралы прокурорды міндетті түрде хабардар етудің жоғарыда аталған жағдайлары толық болып табылады және тиісінше әкімшілік құқық бұзушылық туралы істерді қараудың барлық басқа жағдайларында сот не істі қарайтын орган прокурорды хабардар етуі міндетті болып табылмайды.  

Қазақстан Республикасының Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодексіне ғылыми-практикалық түсініктеме (мақала) авторлық ұжымнан:

     Бачурин Сергей Николаевич, з.ғ. к., доцент - 48-тарау (Е. М. Хакимовпен бірлесіп жазған);

     Ғабдуалиев Мереке Трекович, з.ғ. к. – 11, 21, 22, 23-тараулар;

     Жүсіпбекова Айнұр Маратқызы, з.ғ. м. – 13-тарау (а. в. Карпекинмен бірлесіп жазған); 33, 39-тараулар (О. Т. Сейтжановпен бірлесіп жазған);  

     Карпекин Александр Владимирович, з.ғ. к., доцент - 13 тарау (А. М. Жүсіпбековамен бірлесіп жазған);

     Корнейчук Сергей Васильевич-2 тарау; 6 тарау (О. Т. Сейтжановпен, Е. М. Хакимовпен бірлесіп жазған); 8 тарау; 25 тарау (е. м. Хакимовпен бірлесіп жазған); 457-470, 488, 488-1, 491-506 баптар; 28, 30, 52 тараулар;

     Корякин Илья Петрович, з.ғ. д., профессор-49 тарау;

     Кысықова Гүлнара Бауыржанқызы, з.ғ. к. - 20 тарау;

     Омарова Ботагөз Акимгереевна, з.ғ. к. – 17 тарау; 18 тарау (Б. А. Парманқұловамен бірлесіп жазған); 26, 31 тараулар; 32 тарау (Б. А. Парманқұловамен бірлесіп жазған);

     Парманқұлова Баян Асханбайқызы - 18-тарау (Б. А. Омаровамен бірлесіп жазған); 19, 32-тараулар (Б. А. Омаровамен бірлесіп жазған); 43-тарау (А. С. Тукиевпен бірлесіп жазған);  

     Подопригора Роман Анатольевич, з.ғ. д., профессор-24 тарау, 489, 489-1, 490 баптар;

     Порохов Евгений Викторович, з.ғ. д. - 14, 15, 16, 29-тараулар, 471-475-баптар;

     Сейтжанов Олжас Теміржанұлы, з.ғ. к., доцент, – 4-тарау; 5-тарау (Е. М. Хакимовпен бірлесіп жазған); 6-тарау (С. В. Корнейчукпен, Е. М. Хакимовпен бірлесіп жазған); 9-тарау; 10-тарау (В. В. Филин Б. Е. Шаймерденовпен бірлесіп жазған); 33-тарау (А. М. Жүсіпбековамен бірлесіп жазған); 36-тарау (б. е. Шаймерденовпен бірлесіп жазған); 39-тарау (А. М. Жүсіпбековамен бірлесіп жазған);

     Смышляев Александр Сергеевич, PhD докторы. – 38, 40, 42, 43-1-тараулар (А. С. Тукиевпен бірлесіп жазған); 44-тарау;

     Тукиев Аслан Сұлтанұлы – з.ғ. к., доцент-1, 3, 35 тараулар; 38, 40, 42 тараулар (А. С. Смышляевпен бірлесіп жазған); 43 тарау (Б. А. Парманқұловамен бірлесіп жазған); 43-1 тарау (А. С. Смышляевпен бірлесіп жазған); 44-1 тарау (бірге жазған Шипп Д. А.); 45-тарау; 46 (бірге жазған Шипп Д. А.); 47-тарау;  

     Филин Владимир Владимирович, з.ғ. к., доцент - 10 тарау (О. Т. Сейтжановпен, Б. Е. Шаймерденовпен бірлесіп жазған);  

Хакимов Ержан Маратұлы, м. з. н. - 5-тарау (О. Т. Сейтжановпен бірлесіп жазған); 6-тарау (О. Т. Сейтжановпен бірлесіп жазған, С. В. Корнейчук); 7-тарау; 25-тарау (С. В. Корнейчукпен бірлесіп жазған); 34, 41-тараулар; 48-тарау (бірлесіп жазған С. Н. Бачуринмен); 53-тарау;

     Шаймерденов Болат Ерденұлы, з.ғ. м., – 10-тарау (О. Т. Сейтжановпен, В. В. Филинмен бірлесіп жазған); 12-тарау; 476-487, 507-509-баптар; 36-тарау (О. Т. Сейтжановпен бірлесіп жазған); 37, 50, 51-тараулар.  

     Шипп Денис Алексеевич-44-1, 46 тараулар (А. С. Тукиевпен бірлесіп жазған).

Актінің өзгертілген күні: 01.01.2020 актінің қабылданған күні: 01.01.2020 қабылданған орны: 1000500000000 актіні қабылдаған Орган: 103001000000 қолданылу аймағы: 10000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000: 029000000000 / 028000000000 / 029002000000 / 028004000000 / 029001000000 / 026000000000 / 001000000000 / 001008000000 / 030000000000 акт нысаны: COMM / code заңды күші: 1900 акт тілі: rus  

Назар аударыңыз!  

«Заң және Құқық» адвокаттық кеңсесі, бұл құжаттың жалпылама екендігіне және нақты сіздің жағдайыңыздың талаптарына сәйкес келмеуі мүмкіндігіне көңіл бөлуіңізді сұрайды. Біздің заңгерлер сіздің нақты жағдайыңызға сәйкес келетін кез келген құқықтық құжатты әзірлеп көмектесуге дайын.  

Қосымша ақпарат алу үшін Заңгер/Адвокат телефонына хабарласуыңызға болады: +7 (708) 971-78-58; +7 (700) 978 5755, +7 (700) 978 5085.    

Адвокат Алматы Заңгер Қорғаушы Заң қызметі Құқық қорғау Құқықтық қөмек Заңгерлік кеңсе Азаматтық істері Қылмыстық істері Әкімшілік істері Арбитраж даулары Заңгерлік кеңес Заңгер Адвокаттық кеңсе Қазақстан Қорғаушы  Заң компаниясы