219-бапқа түсініктеме. Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодексінің ҚР ҚК банк операциялары туралы көрінеу жалған мәліметтерді ұсыну

     Банк қызметкерлерінің заңды немесе жеке тұлғалардың банктік шоттары бойынша операциялар туралы көрінеу жалған мәліметтер беруі, сол сияқты егер бұл әрекеттер азаматқа, ұйымға немесе мемлекетке ірі залал келтіруге әкеп соқтырса немесе әкеп соғуы мүмкін болса, осы банктің нақты қаржылық жай-күйімен көрінеу қамтамасыз етілмеген кепілгерліктер, кепілдіктер және өзге де міндеттемелер беруі, —      

жеті жүзден бір мың айлық есептік көрсеткішке дейінгі мөлшерде айыппұл салуға немесе сотталған адамның жеті айдан бір жылға дейінгі кезеңдегі жалақысы немесе өзге де табысы мөлшерінде не бір жылдан екі жылға дейінгі мерзімге түзеу жұмыстарымен не екі жылға дейінгі мерзімге бас бостандығын шектеуге не төрт айдан алты айға дейінгі мерзімге қамауға алуға жазаланады, екі жүзден бес жүз айлық есептік көрсеткішке дейінгі айыппұлмен немесе екі айдан бес айға дейінгі кезеңде сотталған адамның жалақысы немесе өзге де табысы мөлшерінде және үш жылға дейінгі мерзімге белгілі бір лауазымдарды атқару немесе белгілі бір қызметпен айналысу құқығынан айыра отырып, екі жылға дейінгі мерзімге бас бостандығынан айыруға құқылы.

     Қылмыстың қоғамдық қауіптілігі банк қатынастарының қалыпты жұмыс істеуіне нұқсан келтіруден және мемлекетіміздің экономикасына айтарлықтай зиян келтіруден көрінеді.      

Банк қызметін реттейтін заңға негізделген қаржылық қызметті жүзеге асыруға қатысты қоғамдық қатынастар қылмыс объектісі болып табылады.      

Қылмыстың объективті жағы келесі формаларда көрінеді:      

- банк қызметкерлерінің заңды және жеке тұлғалардың банктік шоттары бойынша операциялар туралы көрінеу жалған мәліметтерді ұсынуы;      

- осы банктің нақты қаржылық жағдайымен көрінеу қамтамасыз етілмеген кепілгерліктер, кепілдіктер және өзге де міндеттемелер беру.      Банктік шот-бұл банк пен шот иесі арасындағы депозитті қабылдау және банктің операциялар жасауы бойынша шарттық қатынастарды көрсету тәсілі: Банктің шот иесіне тиесілі ақшаның болуын және пайдаланылуын қамтамасыз ету, шот иесіне өз ақшасын кедергісіз басқару құқығына кепілдік беру; шот иесінің пайдасына ақша сомаларын қабылдаумен (есепке жатқызумен) ; иесінің тапсырмасы бойынша немесе үшінші тұлғалардың өкімі бойынша ақша сомаларын алып қоюмен (есептен шығарумен) банктік шоттар ағымдағы және корреспонденттік шоттарға бөлінеді. Корреспонденттік шоттар-бұл банктердің және банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйымдардың банктік шоттары.      

Кепілгерлік-кепілгерлік шарты бойынша кепілгер басқа тұлғаның кредитор алдындағы міндеттемелерін толық немесе "кепілгерлік" бөлігінде орындауға жауапты болуға міндетті.      

Заңды және жеке тұлғалардың банк шоттары бойынша банктер 1995 жылғы 31 тамыздағы "банктер және банк қызметі туралы" ҚР Заңында айқындалған ережелерге сәйкес операцияларды жүзеге асырады. изм. және қосымша). Оларға, атап айтқанда: заңды және жеке тұлғалардың депозиттерін қабылдау; аударым операциялары: заңды және жеке тұлғалардың тапсырмаларын орындау; есепке алу операциялары: заңды және жеке тұлғалардың вексельдерін және өзге де борыштық міндеттемелерін есепке алу; несиелік операциялар жатады; жеке және заңды тұлғалардың, оның ішінде корреспондент банктердің тапсырмасы бойынша олардың банктік шоттары бойынша есеп айырысуды жүзеге асыру; сенімгерлік операциялар: сенімгердің мүддесі мен тапсырмасы бойынша ақшаны басқару.      

Банктік шот шарты бойынша банк шот иесі – клиентке ашылған шотқа түсетін ақшалай қаражатты қабылдауға және аударуға, шоттан тиісті сомаларды аудару және беру және шот бойынша басқа да операцияларды жүргізу туралы клиенттің өкімдерін орындауға міндеттенеді. Банктік шот шарты сонымен қатар банкке банктік құпияны құрайтын мәліметтерді сақтау және шоттағы қаражатты пайдаланғаны үшін пайыздар төлеу міндетін жүктейді. Іс жүзінде банктер клиенттің ақшалай қаражатын пайдаланғаны үшін пайыз төлеуді таңдау құқығын өзіне қалдырады. Ерекшелік депозиттік шарттар болып табылады, олардың мәні қолма-қол ақшаны пайдаланғаны үшін пайыз алу болып табылады.      

"ҚР-дағы банктер және банк қызметі туралы" ҚР Заңының 30-бабының "ф" және "х" тармақтарына сәйкес Банктер үшінші тұлғалар үшін ақшалай нысанда орындауды көздейтін кепілгерліктің банктік кепілдіктерін береді. Операциялардың бұл түрі операциялардың жалпы шарттарына жатады, олар туралы ақпарат ашық және құпиялылық белгісі жоқ.      

Банктік шоттар бойынша жүргізілген және жүргізілетін операциялар туралы, кредиторлар шоттары мен депозиттердегі ақша қалдықтары мен қозғалысы туралы, депозиттер мен кредиттер бойынша сыйақы төлеу туралы дұрыс емес ақпаратты қамтитын мәліметтер жалған болып табылады. Операциялар туралы мәліметтер банктік шот иесіне, аудиторға, ҚР Ұлттық Банкіне инспекциялау кезінде не құқық қорғау органдарына ұсынылады.      

Кепілдік операцияларына: ақшалай нысанда орындауды көздейтін үшінші тұлғалар үшін кепілгерліктер, кепілдік және өзге де міндеттемелер беру жатады. Кепілдік операцияны жүргізу кезінде банктің мүліктік жағдайы не қаржылық жағдайы тиісінше борышкер еңбекке жарамсыз болған жағдайда кредитор оның төлем қабілетсіздігіне күмәнданбайтындай болуға тиіс. Мұндай жағдайда міндеттемелерді беру, егер ол көрінеу жасалса, заңсыз болып табылады.      Қылмыс үлкен зиян келтірілген сәттен бастап аяқталды деп танылады. Ірі залал ҚР ҚК 189-бабына ескертпеде айтылған тәртіпке ұқсас айқындалады.      

Қылмыстың субъектісі-арнайы, ол банк қызметін жүзеге асыратын банк қызметкері бола алады.      

Бұл әрекеттің субъективті жағы тікелей немесе жанама ниетпен сипатталады. Адам өзінің заңсыз әрекет ететінін, азаматқа, ұйымға немесе мемлекетке үлкен зиян келтіру мүмкіндігін немесе сөзсіз болатынын алдын ала білетінін және осы салдардың басталуын қалайтынын немесе саналы түрде мойындайтынын біледі.

Қазақстан Республикасының Еңбек сіңірген қайраткері, заң ғылымдарының докторы, профессор, Қазақстан Ұлттық Жаратылыстану ғылымдары академиясының академигі И. Ш. БОРЧАШВИЛИДІҢ Қазақстан Республикасының Қылмыстық Кодексіне 2007 жылғы түсініктемесі                  

Актінің өзгертілген күні: 02.08.2007 актінің қабылданған күні: 02.08.2007 қабылданған орны: жоқ актіні қабылдаған Орган: 180000000000 әрекет аймағы: 100000000000 норма шығарушы орган берген НҚА тіркеу нөмірі: 167 акт мәртебесі: new құқықтық қатынастар саласы: 028000000000 акт нысаны: COMM Заң күші: 1900 акт тілі: rus

 Конституция Заң Кодекс Норматив Жарлық Бұйрық Шешім Қаулы Адвокат Алматы Заңгер Қорғаушы Заң қызметі Құқық қорғау Құқықтық қөмек Заңгерлік кеңсе Азаматтық істері Қылмыстық істері Әкімшілік істері Арбитраж даулары Заңгерлік кеңес Заңгер Адвокаттық кеңсе Қазақстан Қорғаушы Заң компаниясы