838-бапқа түсініктеме. Қазақстан Республикасының Әкімшілік құқық бұзушылық туралы Кодексі сотының қаулысына шағымды, прокурордың апелляциялық өтінішхатын қарау  

     1. Сот сот қаулысына шағымды, прокурордың апелляциялық өтінішхатын қарауға кірісе отырып:

     1) шағымды, апелляциялық өтінішхатты кім қарайтынын; қандай шағым, апелляциялық өтінішхат қаралуға жататынын; шағымды кім бергенін, апелляциялық өтінішхат әкелгенін хабарлайды;

     2) өзіне қатысты іс бойынша Қаулы шығарылған жеке тұлғаның немесе заңды тұлға өкілінің, сондай-ақ шағымды, апелляциялық өтінішхатты қарауға қатысу үшін шақырылған адамдардың келуімен куәландырылады;

     3) өндіріске қатысушылардың және олардың заңды өкілдерінің өкілеттіктерін тексереді;

     4) іс бойынша іс жүргізуге қатысушылардың келмеу себептерін анықтайды және шағымды, апелляциялық өтінішхатты олар болмаған кезде қарау туралы не шағымды, апелляциялық өтінішхатты қарауды кейінге қалдыру туралы шешім қабылдайды;

     5) шағымды, апелляциялық өтінішхатты қарауға қатысатын адамдарға олардың құқықтары мен міндеттерін түсіндіреді;

     6) мәлімделген қарсылық білдірулер мен өтінішхаттарға рұқсат береді;

     7) шағымды, сот қаулысына апелляциялық өтінішхатты, ал қажет болған жағдайда істің өзге де материалдарын жария етеді.

     2. Сот қаулысына шағымды, прокурордың апелляциялық өтінішхатын қарау кезінде шығарылған қаулының заңдылығы мен негізділігі істе бар және қосымша ұсынылған материалдар бойынша тексеріледі. Сот шағымның, прокурордың апелляциялық өтінішхатының дәлелдерімен байланысты емес және істі толық көлемде тексереді, бұл ретте ол жаңа фактілерді белгілеуге және жаңа дәлелдемелерді зерттеуге құқылы.

     3. Сот шақырылған адамдардың келмеуіне, іс бойынша қосымша материалдарды талап етуге, сараптама тағайындауға байланысты және шағымды, апелляциялық өтінішхатты толық, жан-жақты және объективті қарау үшін қажет болған басқа жағдайларда шағымды, прокурордың апелляциялық өтінішхатын қарауды кейінге қалдыруға құқылы.

     Жалпы, сот қаулысына шағымды, прокурордың апелляциялық өтінішхатын қарау тәртібі ӘҚБтК-нің 818, 826-3 және 829-10-баптарында белгіленгенге ұқсас екенін атап өткен жөн.

     Мәселен, аталған баптың 1-бөлігінің ережелеріне сәйкес сот шағымды, прокурордың сот қаулысына апелляциялық өтінішхатын қарауға кірісті:

     – шағымды, апелляциялық өтінішті кім қарайтынын хабарлайды; қандай шағым, апелляциялық өтініш қарауға жатады; шағымды кім берді, апелляциялық өтініш әкелді. Түсініктеме берілген баптың 1) тармақшасына қатысты қарапайым болып көрінетін талаптарды көрсету іс жүзінде өте өзекті және орынды, өйткені олар процестің ресми болуына ғана емес, сонымен қатар соттылықты анықтауға және шағымдану құқығын іске асыруға да қызмет етеді;  

     - іс бойынша Қаулы шығарылған жеке тұлғаның немесе заңды тұлға өкілінің, сондай-ақ шағымды, апелляциялық өтінішхатты қарауға қатысу үшін шақырылған адамдардың келуімен куәландырылады;  

     - қатысушылардың келуін тексереді. Іске қатысатын адамдарға істің қаралатын уақыты мен орны туралы тиісінше хабарлау адамға сот арқылы қорғау құқығын қамтамасыз етудің маңызды шарты болып табылады. Осыған байланысты заң шығарушы апелляциялық сатыдағы сотқа сот талқылауы туралы іске қатысушыларды тиісінше хабардар ету жөніндегі міндет жүктейді.

     Олардың өкілеттіктері ұсынылған тиісті құжаттарды (жеке куәліктерді, сенімхаттарды, заңды өкілдердің, сондай-ақ қоғамдық ұйымдар өкілдерінің өкілеттіктерін куәландыратын құжаттарды) тексеру жолымен тексеріледі. Сот отырысында сотқа іске қатысатын адамдардың келуін тексеру, қатыспаған адамдардың келмеу себебін, сондай-ақ оларға сот талқылауы туралы тиісті түрде хабарланғанын анықтау қажет. Сауалнама арқылы өндіріске қатысушылардың қайсысы келмегені және келмеудің себебі неде екендігі анықталады. Бұл ретте келіп түскен хаттарды, хабарламаларды, хабарламаларды, хабарламалардағы, олардың тапсырылғаны туралы хабарламалардағы белгілерді зерделеу жолымен болмау себептері нақтылануы мүмкін.

     Іске қатысушылар тиісті түрде хабарламауына байланысты келмесе, Сот сот талқылауын кейінге қалдыруы немесе істің мән-жайларына, оның ішінде мұндай істі сырттай қарау туралы өзге де пропорционалды шешім қабылдауы қажет.

     - істі қарауға қатысатын адамдарға олардың процеске белсенді қатысуға мүмкіндігі болуы үшін олардың құқықтары мен міндеттері түсіндіріледі. Міндеттерді түсіндіру кезінде оларды сақтамаудың ықтимал салдарына назар аударылады. Түсініктемелер іске қатысушы тұлғалар үшін қолжетімді нысанда, анық және анық беріледі. Құқықтар мен міндеттерді түсіндіруге ресми көзқарас түсіндіруге бағытталған адамдардың өздерінің іс жүргізу құқықтары мен міндеттеріне қатысты қараңғыда қалуына әкелуі мүмкін;

     - іс бойынша іс жүргізуге қатысушылардың бірі болмаған кезде істі қарау туралы; істі кейінге қалдыру туралы; хаттаманы және істің басқа да материалдарын хаттама жасаған адамға қайтару туралы; дәлелдемелер жинауға көмек көрсету туралы; қосымша куәгерлерді тарту туралы өтінішхаттарды және мәлімделген өтінішхаттарды, атап айтқанда, іске қатысатын адамдарға қарсылық білдіру туралы өтінішхаттарды шешеді; істі істі тоқтату туралы және т.б. шағымды, апелляциялық өтінішхатты олар болмаған кезде қарау туралы не шағымды, апелляциялық өтінішхатты қарауды кейінге қалдыру туралы шешім қабылдайды.

     Өтініштер мен өтініштер жасау құқығы іске қатысатын, оны жүзеге асыру сотта қорғау құқығын іске асыруға ықпал ететін адамдардың іс жүргізу құқығы болып табылады;

     - шағымды, сот қаулысына апелляциялық өтінішхатты, қажет болған жағдайда істің өзге де материалдарын жария етеді.

     2-бөлім сот қаулысына шағымды, прокурордың апелляциялық өтінішхатын қарау кезінде шығарылған қаулының заңдылығы мен негізділігі істе бар және қосымша ұсынылған материалдар бойынша тексерілетінін бекітеді.  

     Әкімшілік іс жүргізуді елеулі жаулап алу соттың шағым дәлелдерімен, прокурордың апелляциялық өтінішімен байланысты относительностігіне қатысты заңның ережелері болып табылады.  

     Нәтижесінде ӘҚБтК ӘҚБтК-нің жалпы бөлігінің талаптарын ескере отырып (қағидаттар) сотқа белсенді болуға және қажет болған жағдайда істі толық көлемде тексеруге нұсқау береді, бұл ретте ол жаңа фактілерді белгілеуге және жаңа дәлелдемелерді зерттеуге құқылы.

     Іс жүзінде бұл істі жан-жақты және объективті түрде қарауды қамтамасыз етуге деген ұмтылысты білдіреді. Тиісінше, сот әкімшілік құқық бұзушылыққа да, оны жасаған адамның жеке басына да қатысты мән-жайларды мұқият зерттеуге, атап айтқанда: әкімшілік жаза заң негізінде тағайындалды ма және оған уәкілетті адам немесе орган (сот); әкімшілік жауаптылыққа тартудың белгіленген тәртібі сақталды ма; жауапкершілікке тартылған адам заңнамада әкімшілік жауапкершілік белгіленген ақылға қонымды құқық бұзушылыққа жол берді ме; ол осы құқық бұзушылықты жасағаны үшін кінәлі ме және оның кінәсінің дәрежесі қандай( жеке тұлға); қолданылған жаза жасалған құқық бұзушылықтың ауырлығына сәйкес келе ме және оның кінәсінің дәрежесі қандай; бұл ретте жауапкершілікке тартылатын адамның жеке басы, оның отбасылық және мүліктік жауапкершілігі ескерілді ме ереже; жауапкершілікке тарту үшін ескіру мерзімі өтіп кетті ме; зиян келтірілді ме және қандай мөлшерде; іс үшін маңызды басқа жағдайлар.  

     Әкімшілік құқық бұзушылық туралы іс бойынша қаулының заңдылығы мен негізділігін тексере отырып, жоғары тұрған сатылар әкімшілік құқық бұзушылық туралы іс бойынша іс жүргізуді қозғау сатысында да іс-әрекеттердің заңдылығын тексереді, өйткені осы кезеңде жол берілген бұзушылықтар жалпы қаулының заңдылығы мен негізділігіне әсер етуі мүмкін. Мұндай жағдайларда шағымды қарауға қатысатын басқа адамдардың айғақтары, маманның түсіндірмелері және сарапшының қорытындысы тыңдалады, өзге де дәлелдемелер зерттеледі және т. б.

     Шағымды қарау кезінде судья, лауазымды адам материалдық және іс жүргізу заңдарының сақталуын тексереді. Бұзушылықтардың көпшілігі, әдетте, әрекеттің (әрекеттің немесе әрекетсіздіктің) дұрыс емес біліктілігіне немесе әкімшілік жаза қолдану кезіндегі қателіктерге байланысты. Материалдық нормаларды дұрыс қолданбау көбінесе ӘҚБтК-нің іс жүргізу нормаларын қолданумен байланысты қателіктердің нәтижесі болып табылады (істің мән-жайларын толық зерттемеу, дәлелдемелерді біржақты бағалау, мән-жайлар мен дәлелдерді елемеу). Бұл тұрғыда 839-бапқа түсініктеме берген жөн.

     Процестік бұзушылық іс материалдары судьяның, лауазымды адамның, іс жөніндегі органның тұжырымының қателігін, кінәсінің дәлелденгенін куәландырған кезде ғана емес, сонымен қатар оны шешудің дұрыстығына күмән келтірілген жағдайларда да қаулының күшін жоюға әкеп соғуы тиіс.

     Бұл тұрғыда ӘҚБтК-нің 741-бабының және әсіресе осы баптың 2-бөлігінің талаптарына назар аудару қажет.  

     Әрине, маңызды емес процедуралық бұзушылықтар қаулының күшін жоюға әкелмейді. Іс жүргізу заңын жол берілген бұзушылықтың салдарынан қаулының күшін жою немесе өзгерту туралы мәселені судья істің нақты мән-жайларын ескере отырып шешеді.

     Бұдан басқа, түсініктеме берілген баптың 3-бөлігіне сәйкес сот шақырылған адамдардың келмеуіне, іс бойынша қосымша материалдарды талап етуге, сараптама тағайындауға және бұл шағымды, апелляциялық өтінішхатты толық, жан-жақты және объективті қарау үшін қажет болған басқа жағдайларда байланысты шағымды, прокурордың апелляциялық өтінішхатын қарауды кейінге қалдыруға құқылы.

     Осы нормативтік нұсқама сот үшін құқық болып табылады және әрбір нақты жағдайда, нақты істің мән-жайларын ескере отырып, сот нақты келуді ескере отырып, істі қарау мүмкіндігі туралы мәселені дербес шешеді.  

Қазақстан Республикасының Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодексіне ғылыми-практикалық түсініктеме (мақала) авторлық ұжымнан:

     Бачурин Сергей Николаевич, з.ғ. к., доцент - 48-тарау (Е. М. Хакимовпен бірлесіп жазған);

     Ғабдуалиев Мереке Трекович, з.ғ. к. – 11, 21, 22, 23-тараулар;

     Жүсіпбекова Айнұр Маратқызы, з.ғ. м. – 13-тарау (а. в. Карпекинмен бірлесіп жазған); 33, 39-тараулар (О. Т. Сейтжановпен бірлесіп жазған);  

     Карпекин Александр Владимирович, з.ғ. к., доцент - 13 тарау (А. М. Жүсіпбековамен бірлесіп жазған);

     Корнейчук Сергей Васильевич-2 тарау; 6 тарау (О. Т. Сейтжановпен, Е. М. Хакимовпен бірлесіп жазған); 8 тарау; 25 тарау (е. м. Хакимовпен бірлесіп жазған); 457-470, 488, 488-1, 491-506 баптар; 28, 30, 52 тараулар;

     Корякин Илья Петрович, з.ғ. д., профессор-49 тарау;

     Кысықова Гүлнара Бауыржанқызы, з.ғ. к. - 20 тарау;

     Омарова Ботагөз Акимгереевна, з.ғ. к. – 17 тарау; 18 тарау (Б. А. Парманқұловамен бірлесіп жазған); 26, 31 тараулар; 32 тарау (Б. А. Парманқұловамен бірлесіп жазған);

     Парманқұлова Баян Асханбайқызы - 18-тарау (Б. А. Омаровамен бірлесіп жазған); 19, 32-тараулар (Б. А. Омаровамен бірлесіп жазған); 43-тарау (А. С. Тукиевпен бірлесіп жазған);  

     Подопригора Роман Анатольевич, з.ғ. д., профессор-24 тарау, 489, 489-1, 490 баптар;

     Порохов Евгений Викторович, з.ғ. д. - 14, 15, 16, 29-тараулар, 471-475-баптар;

     Сейтжанов Олжас Теміржанұлы, з.ғ. к., доцент, – 4-тарау; 5-тарау (Е. М. Хакимовпен бірлесіп жазған); 6-тарау (С. В. Корнейчукпен, Е. М. Хакимовпен бірлесіп жазған); 9-тарау; 10-тарау (В. В. Филин Б. Е. Шаймерденовпен бірлесіп жазған); 33-тарау (А. М. Жүсіпбековамен бірлесіп жазған); 36-тарау (б. е. Шаймерденовпен бірлесіп жазған); 39-тарау (А. М. Жүсіпбековамен бірлесіп жазған);

     Смышляев Александр Сергеевич, PhD докторы. – 38, 40, 42, 43-1-тараулар (А. С. Тукиевпен бірлесіп жазған); 44-тарау;

     Тукиев Аслан Сұлтанұлы – з.ғ. к., доцент-1, 3, 35 тараулар; 38, 40, 42 тараулар (А. С. Смышляевпен бірлесіп жазған); 43 тарау (Б. А. Парманқұловамен бірлесіп жазған); 43-1 тарау (А. С. Смышляевпен бірлесіп жазған); 44-1 тарау (бірге жазған Шипп Д. А.); 45-тарау; 46 (бірге жазған Шипп Д. А.); 47-тарау;  

     Филин Владимир Владимирович, з.ғ. к., доцент - 10 тарау (О. Т. Сейтжановпен, Б. Е. Шаймерденовпен бірлесіп жазған);  

     Хакимов Ержан Маратұлы, м. з. н. - 5-тарау (О. Т. Сейтжановпен бірлесіп жазған); 6-тарау (О. Т. Сейтжановпен бірлесіп жазған, С. В. Корнейчук); 7-тарау; 25-тарау (С. В. Корнейчукпен бірлесіп жазған); 34, 41-тараулар; 48-тарау (бірлесіп жазған С. Н. Бачуринмен); 53-тарау;

     Шаймерденов Болат Ерденұлы, з.ғ. м., – 10-тарау (О. Т. Сейтжановпен, В. В. Филинмен бірлесіп жазған); 12-тарау; 476-487, 507-509-баптар; 36-тарау (О. Т. Сейтжановпен бірлесіп жазған); 37, 50, 51-тараулар.  

     Шипп Денис Алексеевич-44-1, 46 тараулар (А. С. Тукиевпен бірлесіп жазған).

Актінің өзгертілген күні: 01.01.2020 актінің қабылданған күні: 01.01.2020 қабылданған орны: 1000500000000 актіні қабылдаған Орган: 103001000000 қолданылу аймағы: 10000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000: 029000000000 / 028000000000 / 029002000000 / 028004000000 / 029001000000 / 026000000000 / 001000000000 / 001008000000 / 030000000000 акт нысаны: COMM / code заңды күші: 1900 акт тілі: rus  

Назар аударыңыз!  

«Заң және Құқық» адвокаттық кеңсесі, бұл құжаттың жалпылама екендігіне және нақты сіздің жағдайыңыздың талаптарына сәйкес келмеуі мүмкіндігіне көңіл бөлуіңізді сұрайды. Біздің заңгерлер сіздің нақты жағдайыңызға сәйкес келетін кез келген құқықтық құжатты әзірлеп көмектесуге дайын.  

Қосымша ақпарат алу үшін Заңгер/Адвокат телефонына хабарласуыңызға болады: +7 (708) 971-78-58; +7 (700) 978 5755, +7 (700) 978 5085.    

Адвокат Алматы Заңгер Қорғаушы Заң қызметі Құқық қорғау Құқықтық қөмек Заңгерлік кеңсе Азаматтық істері Қылмыстық істері Әкімшілік істері Арбитраж даулары Заңгерлік кеңес Заңгер Адвокаттық кеңсе Қазақстан Қорғаушы  Заң компаниясы