Адамды ауыр қылмыс жасады деп айыптай отырып көрінеу жалған денонсация жасау және куә ретінде көрінеу жалған айғақтар беру
Оңтүстік Қазақстан облысы Шымкент қаласы Абай аудандық сотының 2016 жылғы 3 наурыздағы үкімімен, бұрын 2015 жылғы 10 тамызда Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодексінің (бұдан әрі – ҚК) 296 - бабының 2-бөлігі, 297-бабының 1-бөлігі бойынша 5 жылға бас бостандығынан айырумен сотталған, жеке мүлкі тәркіленіп, ҚК 419-бабының 3-бөлігі бойынша сотталған 3 жылға бас бостандығынан айыру, ҚК 420-бабының 2-бөлігі бойынша 5 жылға бас бостандығынан айыру. ҚК-нің 58-бабының 3-бөлігі негізінде неғұрлым қатаң жазаны сіңіру арқылы 5 жылға бас бостандығынан айыру тағайындалды. ҚК-нің 58-бабының 6-бөлігіне сәйкес 2015 жылғы 10 тамыздағы үкіммен тағайындалған жазамен жаңадан тағайындалған жазаны ішінара қосу жолымен өтеуге түпкілікті 5 жыл 3 ай бас бостандығынан айыру, жеке мүлкі тәркіленіп, жалпы режимдегі түзеу колониясында жазасын өтеу тағайындалды. Сот үкімімен Д. 2015 жылғы 10 шілдеде Шымкент қаласының "Сәуле" шағынауданында орналасқан ИЧ-167/11 тергеу изоляторында болған кезде адамды ауыр қылмыс жасады деп айыптаумен көрінеу жалған денонсация жасағаны және УБН қызметкерлерінің оған қатысты рұқсат етілмеген әдістерді қолданғаны туралы куәгер ретінде көрінеу жалған айғақтар бергені үшін кінәлі деп танылды ауыр қылмыс туралы қылмыстық іс бойынша кінәні мойындауға мәжбүрлеу үшін физикалық және психологиялық әсер ету. Іс келісу ісінде қаралды. Апелляциялық тәртіпте қылмыстық іс қаралмады.
Адамды ауыр қылмыс жасады деп айыптай отырып көрінеу жалған денонсация жасау және куә ретінде көрінеу жалған айғақтар беру
Наразылықта Қазақстан Республикасының Бас Прокуроры ҚК-нің 419-бабының 3-бөлігінде, 420-бабының 2-бөлігінде көзделген қылмыстар құрамының болмауына байланысты Д.қатысты сот үкімінің күшін жоюды, қылмыстық істі тоқтатуды сұрайды. Жоғарғы Соттың "сот үкімі туралы" 2002 жылғы 15 тамыздағы № 19 нормативтік қаулысының 5-тармағына сәйкес, егер сот қылмыс жасалғанын және оны сотталушы жасағанын даусыз анықтаса, оның кінәсі заң талаптарын сақтай отырып жиналған дәлелдемелермен расталса, айыптау үкімі шығарылады. Аталған нормативтік қаулының 17, 18-тармақтарына сәйкес кінәсіздік презумпциясына байланысты және Қазақстан Республикасы қылмыстық іс жүргізу кодексінің (бұдан әрі-ҚІЖК) 19 – бабына сәйкес айыптау үкімі болжамдарға негізделмеуі және жеткілікті дәлелді дәлелдер жиынтығымен расталуға тиіс. Заңның осы талаптарына қайшы, Д.-ға қатысты айыптау үкімі болжамдарға негізделген және ешқандай дәлелдермен негізделмеген. Мәселен, осы қылмыстық істің материалдарынан 2015 жылғы 12 маусымда ҚК-нің 297-бабы 3-бөлігінің 1), 2) тармақтары бойынша Д. қатысты қылмыстық іс бойынша алдын ала тыңдауда ол сотқа дейінгі тергеу барысында ОҚО ІІД ҚББ қызметкерлерімен физикалық және психикалық Ықпал етудің рұқсат етілмеген әдістері қолданылғанын мәлімдегені шығады. ол есірткіні сату бөлігінде Ю-ға қарсы жалған айғақтар берді. Жоғарғы Соттың 2009 жылғы 28 желтоқсандағы № 7 "адамның жеке басының бостандығы мен қадір-қасиетіне қол сұғылмаушылықты сақтау, азаптауға, зорлық-зомбылыққа, басқа да қатыгез немесе адамның қадір-қасиетін қорлайтын іс-әрекет пен жаза түрлеріне қарсы іс-қимыл мәселелері жөніндегі қылмыстық және қылмыстық іс жүргізу заңнамасының нормаларын қолдану туралы" нормативтік қаулысының 13-тармағына сәйкес сот отырысында азаптау, зорлық-зомбылық, басқа да қатыгез немесе адамның қадір-қасиетін қорлайтын қарым-қатынас туралы айтылды, сот заңда көзделген шараларды оны дереу қарауға қабылдауға міндетті.
Осы нормативтік қаулының және сотталушының арызының талаптарын ескере отырып, ҚК-нің 297-бабы 3-бөлігінің 1), 2) тармақтары бойынша қылмыстық іс бойынша сот 2015 жылғы 12 маусымдағы көрсетілген дәлелдер бойынша тексеру жүргізу туралы қаулы шығарды, оны аудан прокуроры 2015 жылғы 2 шілдеде 1-тармақ бойынша сотқа дейінгі тергеп-тексерулердің бірыңғай тізілімінде тіркеді) ҚК 146-бабының 2-бөлігі. Тергеу нәтижелері бойынша Д. - ға қатысты азаптауды қолдану фактісі. полиция қызметкерлері тарапынан расталмады, осыған байланысты 2015 жылғы 6 тамызда қылмыс құрамының болмауына байланысты сотқа дейінгі тергеп-тексеру жүргізу тоқтатылды. Д. - ның полиция қызметкерлерінің оған азаптауды қолданғаны туралы өтінішін көрінеу жалған денонсация деп тануға болмайды, өйткені оның Қылмыстық Кодекстің 297-бабы 3-бөлігінің 1), 2) тармақтары бойынша қылмыстық іс бойынша сотталушы ретіндегі мәртебесі оған олардан бас тартқанға дейін қажетті айғақтар беру түрінде қорғау құқығын берді. Полиция қызметкерлерінің оған азаптауды қолдануы туралы сол іс бойынша оның мәлімдемелерін де көрінеу жалған айғақтар беру деп тануға болмайды. Ол полиция қызметкерлеріне қатысты мәлімдемелерін өзін қорғау тәсілі ретінде пайдаланды. ҚІЖК-нің 64, 65-баптарына сәйкес ҚК-нің 297-бабы 3-бөлігінің 1), 2) - тармақтары бойынша айғақтар беруден бас тартуға, тергеушінің, анықтаушының, прокурордың және соттың әрекеттері мен шешімдеріне шағымдар келтіруге, өзінің құқықтары мен заңды мүдделерін заңға қайшы келмейтін өзге де тәсілдермен қорғауға құқылы болды.
Алайда, осы қылмыстық іс бойынша сотқа дейінгі тергеп-тексеру органы 2015 жылғы 10 шілдеде ҚК-нің 419-бабы бойынша жалған денонсация жасағаны үшін оның қылмыстық жауаптылығы туралы ескерту туралы өтінішті негізсіз іріктеп алды, дегенмен оның ОҚО ІІД ҚБББ қызметкерлерінің сотқа дейінгі тергеп-тексеру барысында оған физикалық және психикалық әсер етудің рұқсат етілмеген әдістерін қолданғаны туралы шағымы нәтижесінде ол есірткіні сату бөлігінде Ю-ға қарсы жалған айғақтар берді, 2015 жылдың 12 маусымында сотта қаралды. Іске Асыру Д. азаптау туралы мәлімдемелер түріндегі өзін қорғау құқығы оны қылмыстық жауапкершілікке тартудың заңсыз негізі болды. 1984 жылғы 10 желтоқсандағы БҰҰ Бас Ассамблеясының 39/46 қарарында қабылданған азаптауға және басқа да қатыгез, адамгершілікке жатпайтын немесе ар-намысты қорлайтын қарым-қатынас пен жаза түрлеріне қарсы конвенцияның 13-бабына сәйкес, әрбір қатысушы мемлекет осы Мемлекеттің юрисдикциясындағы кез келген аумақта азапталғанын мәлімдеген кез келген адамға осы Мемлекеттің юрисдикциясындағы кез келген аумақта азапталғанын растайтын осы Мемлекеттің құзыретті органдарына шағымдар және олардың мұндай шағымды тез және бейтарап қарауы. Талапкер мен куәгерлерді оның шағымына немесе кез келген куәгерлердің айғақтарына байланысты кез келген жаман қарым-қатынастан немесе қорқытудан қорғауды қамтамасыз ету үшін шаралар қабылдануда. ҚІЖК-нің 31-бабының 3-бөлігіне сәйкес шағым берген немесе оның мүддесі үшін берілген адамға зиян келтіруге жол берілмейді. Мұндай жағдайларда Д. ҚК-нің 419-бабының 3-бөлігінде, 420-бабының 2-бөлігінде көзделген қылмыстар құрамы жоқ, оған қатысты айыптау үкімі оның әрекеттерінде қылмыстық құқық бұзушылық құрамының болмауына байланысты ҚІЖК-нің 35-бабының 1-бөлігінің 2) - тармағының негізінде іс бойынша іс жүргізуді тоқтата отырып, күшін жоюға жатады. ҚІЖК-нің 485-бабы 1-бөлігінің 1) тармағына сәйкес істі тергеу немесе сотта қарау кезінде жол берілген азаматтардың конституциялық құқықтары мен бостандықтарының бұзылуы не жазықсыз адамды соттауға әкеп соққан қылмыстық және қылмыстық-процестік заңдардың дұрыс қолданылмауы осы Кодекстің 484-бабының бірінші бөлігінде көрсетілген заңды күшіне енген сот актілерін кассациялық тәртіппен қайта қарауға негіз болып табылады. Жоғарыда айтылғандардың негізінде Жоғарғы Соттың қылмыстық істер жөніндегі сот алқасы Д. - ға қатысты бірінші сатыдағы сот үкімінің күшін жойды. ҚК-нің 419-бабының 3-бөлігінде, 420-бабының 2-бөлігінде көзделген қылмыстар құрамының болмауына байланысты ҚК-нің 35-бабының 1-бөлігінің 2) - тармағының негізінде қылмыстық іс бойынша іс жүргізуді тоқтатты. Д. қылмыстық процесті жүргізетін органдардың заңсыз әрекеттерінен келтірілген зиянды өтеу құқығы үшін танылды. Қазақстан Республикасы Бас Прокурорының наразылығы қанағаттандырылды.
Назар аударыңыз!
«Заң және Құқық» адвокаттық кеңсесі, бұл құжаттың жалпылама екендігіне және нақты сіздің жағдайыңыздың талаптарына сәйкес келмеуі мүмкіндігіне көңіл бөлуіңізді сұрайды. Біздің заңгерлер сіздің нақты жағдайыңызға сәйкес келетін кез келген құқықтық құжатты әзірлеп көмектесуге дайын.
Қосымша ақпарат алу үшін Заңгер/Адвокат телефонына хабарласуыңызға болады: +7 (708) 971-78-58; +7 (700) 978 5755, +7 (700) 978 5085.
Адвокат Алматы Заңгер Қорғаушы Заң қызметі Құқық қорғау Құқықтық қөмек Заңгерлік кеңсе Азаматтық істері Қылмыстық істері Әкімшілік істері Арбитраж даулары Заңгерлік кеңес Заңгер Адвокаттық кеңсе Қазақстан Қорғаушы Заң компаниясы
