Халықаралық ғылыми-зерттеу орталықтары мен ғылыми ұйымдарды құру және олардың мәртебесі туралы конвенция
Конвенция, Мәскеу қаласы, 1998 жылғы 25 қараша.
Оған қол қойған Тараптардың Конвенцияның күшіне енуі үшін қажетті барлық мемлекетішілік рәсімдерді орындағаны туралы үшінші хабарламаны депозитарийге сақтауға тапсырған күнінен бастап күшіне енеді. Қажетті рәсімдерді кейінірек орындаған Тараптар үшін ол тиісті хабарламаларды депозитарийге сақтауға тапсырған күнінен бастап күшіне енеді.
Қол қойған мемлекеттер: Армения Республикасы, Беларусь Республикасы, Грузия, Қазақстан Республикасы, Қырғыз Республикасы, Молдова Республикасы, Ресей Федерациясы, Тәжікстан Республикасы.
Хабарламаларды тапсырған мемлекеттер:
Беларусь Республикасы – 1999 жылғы 25 маусымда депозитарийге тапсырылды;
Қырғыз Республикасы – 1999 жылғы 30 маусымда депозитарийге тапсырылды;
Қазақстан Республикасы – 1999 жылғы 21 қыркүйекте депозитарийге тапсырылды;
Армения Республикасы – 2000 жылғы 24 ақпанда депозитарийге тапсырылды;
Тәжікстан Республикасы – 2000 жылғы 1 желтоқсанда депозитарийге тапсырылды;
Молдова Республикасы – 2002 жылғы 25 маусымда депозитарийге тапсырылды;
Ресей Федерациясы – 2002 жылғы 1 қазанда депозитарийге тапсырылды.
Конвенция 1999 жылғы 21 қыркүйекте күшіне енді.
Мемлекеттер үшін күшіне енген күндер:
Беларусь Республикасы – 1999 жылғы 21 қыркүйек;
Қырғыз Республикасы – 1999 жылғы 21 қыркүйек;
Қазақстан Республикасы – 1999 жылғы 21 қыркүйек;
Армения Республикасы – 2000 жылғы 24 ақпан;
Тәжікстан Республикасы – 2000 жылғы 1 желтоқсан;
Молдова Республикасы – 2002 жылғы 25 маусым;
Ресей Федерациясы – 2002 жылғы 1 қазан.
Конвенция 1999 жылғы 21 қыркүйекте күшіне енді.
Осы Конвенцияға қатысушы мемлекеттер үкіметтер атынан (бұдан әрі – Тараптар),
ғылыми-техникалық ынтымақтастықтың басым бағыттары бойынша зерттеулер жүргізуде күш-жігерді біріктіру және шоғырландыру қажеттілігін мойындай отырып,
халықаралық ғылыми-зерттеу орталықтары мен ғылыми ұйымдарды құру және олардың жұмыс істеуі үшін құқықтық негіз қалыптастыру мақсатында,
халықаралық практикаға, тиісті халықаралық құжаттарға, БҰҰ, ЮНЕСКО, ХЕҰ ұсынымдарына және 1995 жылғы 3 қарашадағы Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығына қатысушы мемлекеттердің ортақ ғылыми-технологиялық кеңістігін құру туралы Келісімге сәйкес әрекет ете отырып,
төмендегілер туралы келісті:
1-бап. Анықтамалар
Осы Конвенцияның мақсаттары үшін төменде келтірілген терминдер мынадай мағыналарды білдіреді:
халықаралық ғылыми-зерттеу орталығы (бұдан әрі – Орталық) – Орталыққа мүше мемлекеттер үшін өзара мүдделі болып табылатын нақты ғылыми-техникалық проблемалар бойынша зерттеулер жүргізу үшін Орталыққа мүше мемлекеттердің ғалымдары мен мамандарын аумақтық және ұйымдық жағынан біріктіретін және Орталықты құру туралы үкіметаралық келісім (бұдан әрі – Келісім), сондай-ақ оның Жарғысы негізінде әрекет ететін үкіметаралық ұйым;
халықаралық ғылыми ұйым (бұдан әрі – Ұйым) – Ұйымға мүше мемлекеттер үшін өзара мүдделі болып табылатын ғылыми-техникалық ынтымақтастықтың жекелеген басым бағыттары бойынша келісілген ғылыми-техникалық саясатты жүргізу және осы мемлекеттердің ұлттық ғылыми ұйымдарының қызметін үйлестіру үшін құрылған және Ұйымды құру туралы үкіметаралық келісім (бұдан әрі – Келісім), сондай-ақ оның Жарғысы негізінде әрекет ететін үкіметаралық ұйым;
ғылыми-техникалық проблема – шешілуі үшін мақсатты зерттеулер мен әзірлемелер жүргізуді талап ететін, сапалық тұрғыдан жаңа ғылыми идеяларды практикалық іске асыру және бәсекеге қабілетті техника, технологиялар мен материалдар үлгілерін жасау үшін білім алуды қамтамасыз ететін теориялық және/немесе практикалық міндеттердің жиынтығы;
ғылыми-техникалық ынтымақтастықтың басым бағыттары – ғылыми-технологиялық дамуға және Тараптардың өзара тиімді ағымдағы және ұзақ мерзімді әлеуметтік-экономикалық даму мақсаттарына қол жеткізуге негізгі үлес қосатын ғылыми зерттеулер мен әзірлемелердің тақырыптық салалары;
орналасқан мемлекет – Орталық (Ұйым) орналасқан аумақтағы мемлекет;
Орталықтың (Ұйымның) мүшесі мемлекет – Келісімге қатысушы және осы Келісім мен Орталықтың (Ұйымның) Жарғысына сәйкес қабылданған барлық міндеттемелерді орындайтын мемлекет;
Орталықтың (Ұйымның) қауымдастырылған мүшесі – Орталықтың (Ұйымның) мүшесі болып табылмайтын, жекелеген жобаларды әзірлеуге және басқаруға қатысатын, оларды қаржыландыруды, сондай-ақ материалдық-техникалық және кадрлық қамтамасыз етуді жүзеге асыратын мемлекет. Орталықтың (Ұйымның) қауымдастырылған мүшесінің құқықтары мен міндеттері онымен Орталық (Ұйым) арасында жасалатын келісімде белгіленеді;
байқаушы – Орталықтың (Ұйымның) мүшесі болып табылмайтын мемлекеттің өкілі, оның органдарының жұмысына, сондай-ақ ол шақыратын кеңестер мен конференцияларға қатысатын тұлға;
уәкілетті өкіл – Орталықтың (Ұйымның) мүшесі мемлекеттің жоғары органының құрамына осы мемлекет тағайындайтын, тиісті өкілеттіктері бар және өз мемлекетінің атынан әрекет ететін өкілі;
лауазымды адамдар – техникалық және қызмет көрсетуші персоналды қоспағанда, Орталықтың (Ұйымның) штаттағы қызметкерлері.
2-бап. Орталықтың (Ұйымның) құқықтық мәртебесі
Орталық (Ұйым) халықаралық үкіметаралық ұйым болып табылады, осы Конвенциямен, Келісіммен және оларды дамыту мақсатында жасалатын басқа да халықаралық шарттармен, оның Жарғысымен айқындалатын халықаралық құқық субъектілігіне ие болады және Орталыққа (Ұйымға) мүше мемлекеттердің аумақтарында олардың ұлттық заңнамасына сәйкес заңды тұлға құқықтарын пайдаланады.
3-бап. Орталықтың негізгі функциялары
Орталықтың негізгі функциялары мыналар болып табылады:
- Орталыққа мүше мемлекеттер үшін өзара мүдделі болып табылатын нақты ғылыми-техникалық проблемалар бойынша ғылыми-зерттеу, жобалау-конструкторлық және технологиялық жұмыстардың негізгі бағыттарын айқындау және олардың ғылыми-техникалық бағдарламалар мен жобалар нысанында орындалуын қамтамасыз ету.
- Орталықтың ғылыми-зерттеу, жобалау-конструкторлық және технологиялық жұмыстарды орындауы, сондай-ақ оларды басқа ұйымдардың шарттық (келісімшарттық) негізде орындауын ұйымдастыру.
- Бірегей ғылыми аспаптар мен жабдықтарды, сондай-ақ ғылыми қамтамасыз ету объектілерін пайдалану.
- Орталық жүргізетін жұмыстарды ақпараттық қамтамасыз ету, ғылыми-техникалық ақпаратпен мемлекетаралық алмасуды, оның ішінде аяқталған әзірлемелерді жарнамалауды ұйымдастыру.
- Орталықтың ғылыми-техникалық қызметінің негізгі бағыттарына сәйкес келетін және осы мемлекеттерде әзірленетін әрі шығарылатын өнеркәсіп өнімін стандарттау мен сертификаттауды Орталыққа мүше мемлекеттер мүдделі болған жағдайда ұйымдастыру.
- Тараптар нарығының қажеттіліктерін қанағаттандыру және әлемдік нарыққа шығу үшін өндірісті мамандандыру мен кооперациялауды ұйымдастыру жөнінде ұсыныстар дайындау.
- Ғалымдар мен мамандарды даярлау, қайта даярлау және олардың біліктілігін арттыру.
- Орталыққа мүше мемлекеттердің ғалымдары мен мамандарының алмасуын ұйымдастыру.
- Орталықтың қызметіне байланысты халықаралық ғылыми-техникалық ынтымақтастықты жүзеге асыру.
- Халықаралық симпозиумдарды, конференцияларды, семинарларды ұйымдастыру және өткізу.
4-бап. Ұйымның негізгі функциялары
Ұйымның негізгі функциялары мыналар болып табылады:
- Ұйымға мүше мемлекеттер үшін басым болып табылатын және Келісімде айқындалған ғылыми-техникалық ынтымақтастық бағыты шеңберінде келісілген ғылыми-техникалық саясатты әзірлеу және оны Ұйымға мүше мемлекеттердің ғылыми-техникалық әлеуетін, қаржылық және материалдық ресурстарын біріктіру арқылы іске асыру.
- Бірлескен ғылыми-зерттеу қызметінің негізгі бағыттарын айқындау.
- Бірлескен және/немесе үйлестірілген ғылыми-зерттеу, жобалау-конструкторлық және технологиялық жұмыстар жүргізу арқылы орындалатын ғылыми-техникалық жобалар кешені негізінде ғылыми зерттеулер бағдарламаларын әзірлеу.
- Ұйымға мүше мемлекеттердің ұлттық ғылыми әлеуетін дамыту жөніндегі келісілген іс-шараларды жүргізу.
- Ұйымға мүше мемлекеттерде бар бірегей ғылыми қондырғыларды, аспаптар мен жабдықтарды тиімді пайдалануға жәрдемдесу.
- Ұйымға мүше мемлекеттердің ғылыми және техникалық ақпаратпен, ғалымдармен және мамандармен алмасуына жәрдемдесу.
- Ұйымның қызметіне байланысты халықаралық ғылыми ынтымақтастықты жүзеге асыру.
- Халықаралық симпозиумдарды, конференцияларды, семинарларды ұйымдастыру және өткізу.
5-бап. Орталықтың (Ұйымның) негізгі құқықтары
Орталыққа (Ұйымға) жүктелген функцияларды орындау үшін Тараптар оған (оған) мынадай құқықтар береді:
- Өзінің ғылыми-зерттеу және ұйымдастырушылық қызметінің бағдарламаларын және өз бюджетін қалыптастыру және бекіту.
- Орталыққа (Ұйымға) мүше мемлекеттердің және басқа мемлекеттердің мемлекеттік органдарымен, ғылыми, өнеркәсіптік және өзге де ұйымдарымен тікелей ресми және жұмыс байланыстарын орнату және жүзеге асыру.
- Өз құзыреті шегінде өз атынан мемлекеттермен және халықаралық ұйымдармен, сондай-ақ Тараптардың және басқа мемлекеттердің мемлекеттік және өзге де органдарымен, заңды және жеке тұлғаларымен шарттар жасасу.
- Халықаралық байланыстарды орнату және дамыту.
- Бірлескен және шарттар (келісімшарттар) бойынша тапсырыспен орындалатын жұмыстарды жүзеге асыратын шетелдік контрагенттеріне орналасқан мемлекетте белгіленген тәртіпке сәйкес ақша қаражатын тікелей аудару.
- Мүліктік және мүліктік емес құқықтарды иелену; зияткерлік қызмет нәтижелеріне (зияткерлік меншікке) айрықша құқықтарды жүзеге асыру; өзінің жылжымайтын және жылжымалы мүлкін иелену, пайдалану және оған билік ету; соттарда талапкер және жауапкер болу.
- Кез келген валютада банктік шоттар ашу.
- Орталыққа (Ұйымға) мүше мемлекеттер арасында ғылыми, техникалық және экономикалық ақпарат алмасуды жүзеге асыру.
- Орталыққа (Ұйымға) мүше мемлекеттер арасында ғалымдар мен мамандар алмасуды жүзеге асыру.
- Орталықтың (Ұйымның) құрылтай құжаттарында немесе оның (оның) жоғары органының шешімдерінде көзделген өзінің ресми баспа басылымдарын осы мемлекеттердің қолданыстағы заңнамасына сәйкес Орталыққа (Ұйымға) мүше мемлекеттердің аумақтарында шығару және тарату.
- Орталыққа (Ұйымға) мүше мемлекеттер үшін өзара мүдделі болып табылатын ғылыми және ғылыми-техникалық бағыттар бойынша ғалымдар мен мамандарды даярлау, қайта даярлау және олардың біліктілігін арттыру жұмыстарын жүргізу.
- Орталықтың (Ұйымның) филиалдары мен өкілдіктерін, ал Ұйымның ғылыми орталықтарын құру.
6-бап. Орталықты (Ұйымды) құру
- Орталықты (Ұйымды) мүдделі мемлекеттер Келісім жасасу арқылы құрады.
- Орталықты (Ұйымды) құру туралы ұсынысты мүдделі мемлекеттердің бастамасы бойынша Ғылыми-технологиялық даму жөніндегі мемлекетаралық комитет (бұдан әрі – ҒТД МК) дайындайды. Келісімнің, Орталықтың (Ұйымның) Жарғысының жобаларын және өзге де қажетті құжаттарды ҒТД МК оларды қарау және ТМД Үкімет басшылары кеңесінің қарауына енгізу үшін Экономикалық одақтың Мемлекетаралық экономикалық комитетіне ұсынады.
- Келісімде және Орталықтың (Ұйымның) Жарғысында Орталықты (Ұйымды) құру мақсаттары; оның (оның) міндеттері мен функциялары; құқықтық мәртебесі; ғылыми-зерттеу, жобалау-конструкторлық және технологиялық жұмыстардың негізгі бағыттары; оның (оның) қызметін қаржыландыру шарттары мен тәртібі; ғылыми және шаруашылық қызметінің шарттары; Орталықтың (Ұйымның) органдары; Орталыққа (Ұйымға), уәкілетті өкілдер мен лауазымды адамдарға берілетін жеңілдіктер, артықшылықтар мен иммунитеттер; Орталықтың (Ұйымның) мүліктік және мүліктік емес құқықтары; шешімдер қабылдау тәртібі; Орталықты (Ұйымды) тарату тәртібі, сондай-ақ Орталықтың (Ұйымның) табысты жұмыс істеуі үшін қажетті басқа да мәселелер айқындалады.
Келісім Біріккен Ұлттар Ұйымының Хатшылығында тіркелуге жатады.
- Орталық, әдетте, әлемдік ғылымда жетекші орын алатын және/немесе бірегей аспаптар мен жабдықтар паркі бар ұлттық ғылыми орталықтардың (немесе олардың бөлімшелерінің) базасында құрылады.
- Орталық (Ұйым) өз қызметін осы Конвенцияға, Келісімге, оларды дамыту мақсатында жасалатын басқа да халықаралық шарттарға және Жарғыға сәйкес жүзеге асырады.
- Орталық (Ұйым) орналасқан мемлекетпен өзінің (өзінің) болу шарттары туралы келісім жасасады.
7-бап. Қаржыландыру
- Орталықтың (Ұйымның) қызметін қаржыландыру Келісімде және оның (оның) Жарғысында көзделген көздер есебінен жүзеге асырылады.
Қаржыландыру мынадай көздер есебінен жүзеге асырылуы мүмкін:
Орталыққа (Ұйымға) мүше мемлекеттердің үлестік және біржолғы нысаналы жарналары;
оған (оған) тиесілі айрықша құқықтарды (зияткерлік меншікті) өткізуден түсетін кірістер;
мемлекеттердің, заңды және жеке тұлғалардың ерікті жарналары мен қайырмалдықтары;
Келісімде және Орталықтың (Ұйымның) Жарғысында көзделген басқа да көздер.
- Орталық (Ұйым) өз қызметі кезеңінде жасаған немесе сатып алған мүлік оның (оның) меншігінде болады.
- Орталық (Ұйым) таратылған кезде әрбір мемлекет қаражат пен мүліктегі өз үлесіне құқылы.
8-бап. Зерттеу нәтижелеріне меншік құқығы
- Орталық (Ұйым) өзі дербес орындаған, сондай-ақ оның (оның) тапсырысы бойынша жүргізілген зерттеулердің нәтижелеріне, егер оларды орындау туралы шарттарда (келісімшарттарда) өзгеше көзделмесе, айрықша құқыққа ие болады.
- Орталыққа (Ұйымға) мүше мемлекеттер оның (оның) ғылыми-зерттеу, тәжірибелік-конструкторлық, жобалау-конструкторлық және технологиялық жұмыстарының нәтижелерін коммерциялық емес мақсаттарда пайдалануға құқылы.
9-бап. Жеңілдіктер, артықшылықтар мен иммунитеттер
- Тараптар Орталыққа (Ұйымға), уәкілетті өкілдерге, лауазымды адамдарға Орталықтың (Ұйымның) мәртебесі мен жарғылық міндеттеріне сәйкес оның (оның) қызметін қамтамасыз ету үшін қажетті жеңілдіктер, артықшылықтар мен иммунитеттер береді. Нақты жеңілдіктер, артықшылықтар мен иммунитеттер Орталықтың (Ұйымның) орналасқан мемлекетпен оның (оның) болу шарттары туралы келісімінде айқындалады.
Бұл ретте Орталықтың (Ұйымның) орналасқан мемлекетінің аумағында жеңілдіктер, артықшылықтар мен иммунитеттер орналасқан мемлекеттің азаматы болып табылмайтын (немесе оның аумағында тұрақты тұрмайтын) адамдарға қолданылады.
- Артықшылықтар мен иммунитеттер Орталыққа (Ұйымға), уәкілетті өкілдерге және лауазымды адамдарға жекелеген тұлғалардың жеке пайдасы үшін емес, олардың Орталықтың (Ұйымның) жұмысына байланысты өз функцияларын тиімді және тәуелсіз орындауын қамтамасыз ету үшін беріледі.
10-бап. Орталықтың (Ұйымның) жоғары органы
- Жоғары орган болып мыналар табылады:
Орталықта – Орталыққа мүше мемлекеттердің уәкілетті өкілдерінің кеңесі;
Ұйымда – Ұйымға мүше мемлекеттердің уәкілетті өкілдерінің комитеті.
Уәкілетті өкілдер Келісімге қол қою кезінде тағайындалады.
Жоғары органның жұмысына Орталықтың (Ұйымның) қауымдастырылған мүшелерінің уәкілетті өкілдері, сондай-ақ байқаушылар қатыса алады.
- Жоғары орган Орталықтың (Ұйымның) бюджетін және оның орындалуы туралы есепті бекітеді; Орталықтың (Ұйымның) атқарушы, ғылыми, консультативтік және қаржылық-бақылау органдарын қалыптастырады.
- Жоғары орган Орталықтың (Ұйымның) ғылыми-зерттеу және ұйымдастырушылық қызметінің бағдарламасын бекітеді.
- Жоғары органның шешімдері Орталықтың (Ұйымның) қызметіне қатысатын барлық ұйымдар үшін міндетті сипатта болады.
11-бап. Қорытынды ережелер
- Осы Конвенция Тараптар қатысушылары болып табылатын басқа халықаралық шарттардың ережелерін қозғамайды.
- Осы Конвенция оған қол қойған Тараптардың Конвенцияның күшіне енуі үшін қажетті барлық мемлекетішілік рәсімдерді орындағаны туралы үшінші хабарламаны депозитарийге сақтауға тапсырған күнінен бастап күшіне енеді.
Қажетті рәсімдерді кейінірек орындаған Тараптар үшін ол тиісті хабарламаларды депозитарийге сақтауға тапсырған күнінен бастап күшіне енеді.
- Осы Конвенцияға Тараптардың ортақ келісімімен өзгерістер мен толықтырулар енгізілуі мүмкін. Өзгерістер мен толықтырулар жеке хаттамалармен ресімделеді.
- Осы Конвенцияны қолдануға немесе түсіндіруге байланысты даулы мәселелер мүдделі Тараптардың консультациялары мен келіссөздері арқылы шешіледі.
Даулы мәселелерді келіссөздер арқылы реттеу мүмкін болмаған жағдайда Тараптар Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығының Экономикалық Сотына немесе өзге де халықаралық сот органдарына жүгінеді.
- Осы Конвенция ол күшіне енген күннен бастап 5 жыл бойы қолданылады. Осы мерзім өткеннен кейін, егер Тараптар өзгеше шешім қабылдамаса, Конвенция әр жолы 5 жылдық кезеңге автоматты түрде ұзартылады.
- Әрбір Тарап депозитарийге шығу туралы жазбаша хабарлама жіберу арқылы Конвенциядан шыға алады. Мұндай хабарлама шығуға дейін кемінде 6 ай бұрын жіберілуге тиіс.
- Осы Конвенция оның мақсаттары мен қағидаттарын бөлісетін басқа мемлекеттердің депозитарийге қосылу туралы құжаттарын тапсыруы арқылы қосылуы үшін ашық.
1998 жылғы 25 қарашада Мәскеу қаласында орыс тілінде бір түпнұсқа данада жасалды. Түпнұсқа данасы Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығының Атқарушы хатшылығында сақталады, ол осы Конвенцияға қол қойған әрбір мемлекетке оның куәландырылған көшірмесін жібереді.
Конституция Заң Кодекс Нормативтік қаулы Жарлық Бұйрық Шешім Қаулы Адвокат Алматы Заңгері Заңгерлік қызмет Заңгерлік кеңес Азаматтық Қылмыстық Әкімшілік істер мен даулар Қорғау Төрелік Қазақстанның заң компаниясы Адвокаттық кеңсе Сот істері Декларация Жарлық Бұйрық Қаулы Шешім Баяндама Қорытынды Өтініш Қорытынды Конвенция Шарт Меморандум Әдістеме Нормалар Нота Қағидалар Бағдарлама Жарғы Хартия Бап Түсініктеме Резолюция Регламент Хаттама Жоба Бағдарлама Қағидалар Жолдаулар