Тергеу судьясының қылмыстық процестің сотқа дейінгі кезеңдерінде өзге де процестік әрекеттерді санкциялау туралы өтінішхаттарды және шешімдерді қарауы
ҚІЖК жобасының 55-бабында қылмыстық процестің сотқа дейінгі кезеңдерінде санкциялау туралы тергеу судьясы қарайтын іс-қимылдар мен шешімдердің, қолдаухаттардың барлық түрлері тізімделгенін тағы да еске түсірейік. Бұл тізімді толық деп тануға болады, өйткені нормада судьяның санкциясы тізімделгендерді қоспағанда, басқа жағдайларда да берілуі мүмкін екендігі көрсетілмеген. Алайда, ҚІЖК жобасының басқа нормаларында тергеу судьясының өзге де іс жүргізу әрекеттері мен шешімдерін санкциялау жағдайлары көзделген. Атап айтқанда: 1) мүлікті соттың санкциясымен ғана тыйым салуға жол беріледі. Алайда, ҚІЖК жобасының 161-бабының 9-бөлігіне сәйкес, тыйым салуға жататын мүлік жасырылуы немесе жоғалуы мүмкін деп пайымдауға негіз болған жағдайларда, сотқа дейінгі тергеп-тексеруді жүзеге асыратын адам мүлікпен мәмілелер мен өзге де операциялар жасауды тоқтата тұру туралы қаулы шығаруға құқылы не ол прокурорға хабарлай отырып, соттың санкциясын алғанға дейін алып қойылуы мүмкін және жиырма төрт сағат ішінде кемелер. Осыған байланысты прокурор мен тергеу судьясы тергеушінің осы хабарламасын алғаннан кейін қандай әрекеттер жасауы керек деген сұрақ туындайды. ҚІЖК жобасында бұл туралы көрсетілмейді.
Осыған байланысты тергеу судьясының мүлікке тыйым салуды санкциялау тәртібін сақтай отырып, судья көрсетілген жағдайларда сол тәртіппен әрекет етеді. 2) тергеу судьясына ҚІЖК жобасының 192-бабының сегізінші бөлігінде шағым жасалуы мүмкін мәселелердің тізбесіне қосымша күдікті, жәбірленуші тергеп-тексеруді негізсіз созуға шағымдануға және қылмыстық қудалауды жүзеге асыратын адамға істі толық көлемде тергеп-тексеруді аяқтау не қылмыстық қудалауды жүзеге асыратын адамға тергеп-тексеруді толық көлемде аяқтау қажет болатын белгілі бір мерзімді белгілеу туралы прокурорға өтінішхат мәлімдеуге құқылы деп көзделген; сот осы Кодексте көзделген тәртіппен.
Тергеу судьясының қылмыстық процестің сотқа дейінгі кезеңдерінде өзге де процестік әрекеттерді санкциялау туралы өтінішхаттарды және шешімдерді қарауы
3) ҚІЖК жобасына сәйкес прокурор процеске қатысушының өтініші бойынша жаңадан ашылған мән-жайлар бойынша сот актісін қайта қарау үшін негіздердің бар-жоғын тексеруге құқылы. ҚІЖК-нің 505-бабының екінші бөлігінде, егер прокурор жаңадан ашылған мән-жайларға байланысты іс жүргізуді қозғауға негіздемелерді көрмеген болса, онда өзінің дәлелді қаулысымен одан бас тартады, қаулының көшірмесін өтініш берушіге осы Кодекстің 105 және 106-баптарында көзделген тәртіппен қаулыға жоғары тұрған прокурорға және сотқа шағымдану құқығын түсіндіре отырып, үш тәулік ішінде жібереді (т.Е. тергеу судьясына). 4) ҚІЖК жобасының 240-бабының төртінші бөлігі ОӨЖ-нің тіркелмеген материалдарымен танысқаннан кейін адам оларды қылмыстық іс материалдарына қосу туралы өтінішхат бере алатынын көздейді.
Өтінішті прокурор қарайды. Егер прокурор өтінішті қанағаттандырудан бас тартса, онда жалпы ереже бойынша оның бас тартуына тергеу судьясына шағым жасалуы мүмкін 5) ҚІЖК жобасының 261-бабының төртінші бөлігіне сәйкес ұсынылған затты немесе құжатты заттай дәлел ретінде іске қоса беру туралы сотқа дейінгі тергеп-тексеруді жүзеге асыратын адам қаулы шығарады, оған жалпы ереже бойынша да шағым жасалуы мүмкін тергеу судьясына. 6) ҚІЖК жобасының 268-бабының үшінші бөлігі заңда көзделген жағдайларда жәбірленушіден, куәдан, сондай-ақ өтініш берушіден және өтініш беруші қылмыс жасаған адам ретінде тікелей көрсететін адамнан үлгілерді мәжбүрлеп алуды көздейді, бірақ бұған прокурордың санкциясымен немесе сот шешімі бойынша ғана жол беріледі. 7)ҚІЖК жобасының 279-бабының бесінші бөлігіне сәйкес өзіне қатысты сот-медициналық немесе сот-психиатриялық сараптама жүргізілетін адамның медициналық ұйымда болуының жалпы мерзімі отыз тәулікке тең. Сот-сараптамалық зерттеулерді аяқтау мүмкін болмаған жағдайда, көрсетілген мерзім осы Кодекстің 14-бабы екінші бөлігінің талаптарына сәйкес сарапшының (сарапшылар комиссиясының) дәлелді өтінішхаты бойынша, яғни тергеу судьясының отыз тәулікке ұзартылуы мүмкін. Өтінішхат сараптама жүргізу мерзімі аяқталғанға дейін үш тәуліктен кешіктірілмей сотқа ұсынылуға және алынған күннен бастап үш тәулік ішінде рұқсат етілуге тиіс.
Сот мерзімін ұзартудан бас тартқан жағдайда, адам медициналық ұйымнан шығарылуға тиіс. Мәлімделген өтінішхат және оны сотпен қарау нәтижелері туралы медициналық ұйымның басшысы өзіне қатысты сараптама жүргізілетін адамға, оның қорғаушысына, заңды өкіліне, өкіліне, сондай-ақ қылмыстық процесті жүргізетін органға хабарлайды. Медициналық ұйымда өзіне қатысты сот сараптамасы жүргізілетін адам, оның қорғаушысы, заңды өкілі, өкілі тергеу судьясының оны жүргізу мерзімін ҚІЖК көздеген тәртіппен ұзарту туралы қаулысына шағымдануға құқылы. 8) ҚІЖК жобасының 515-бабының бірінші бөлігіне сәйкес бұлтартпау шарасы ретінде бұрын қамауда ұстау қолданылған адамның психикалық ауруы фактісі анықталған кезде, науқастарды қатаң оқшаулау жағдайында ұстауға бейімделген психиатриялық көмек көрсететін арнайы медициналық ұйымға ауыстыруды жобаның 55-бабына сәйкес тергеу судьясы жүзеге асырады ҚІЖК. 9) ҚІЖК жобасының 542-бабында өмір сүру және тәрбиелеу жағдайлары бойынша күдікті кәмелетке толмаған адамды бұрынғы тұрғылықты жерінде қалдыру мүмкін болмаған жағдайларда, ол сот қаулысы бойынша арнаулы мекемеге орналастырылуы мүмкін деп көзделеді. Осы баптың бірінші бөлігінде көрсетілген кәмелетке толмағандар арнаулы мекемеде отыз тәуліктен аспайтын мерзімде бола алады. Ерекше жағдайларда сот мерзімді үш айға дейін ұзарта алады. 10) ҚІЖК жобасының 579-бабы сұрау салушы Тараптың сұрау салуы бойынша халықаралық құқықтық көмек көрсету кезінде табылған мүлік осы Кодекстің 573-бабының талаптарын сақтай отырып (яғни соттың санкциясы бойынша) тыйым салынуы және Сұрау салушы Тараптың құзыретті органына қылмыстық іс жүргізу бойынша дәлел ретінде немесе иесіне қайтару үшін берілуі мүмкін екенін көздейді. 11) ҚІЖК жобасының 590-бабы шет мемлекет халықаралық іздеуге жариялаған адамды уақытша қамауда ұстауды көздейді. Ол үшін прокурор осы адамды ұстаудың жетпіс екі сағаттық мерзімі өткенге дейін он екі сағат бұрын аудандық және оған теңестірілген сотқа ұсталған кезден бастап қырық тәулік мерзімге немесе Қазақстан Республикасының тиісті халықаралық шартында белгіленген өзге де мерзімге оны ұстап беру туралы сұрау салу келіп түскенге дейін уақытша қамауда ұстауды қолдану туралы өтінішхат енгізеді. Аудандық және оған теңестірілген соттың тергеу судьясы адамды ұстаған сәттен бастап дереу, бірақ жетпіс екі сағаттан кешіктірмей өтінішхатты қарайды және уақытша қамауда ұстау не уақытша қамауда ұстаудан бас тарту туралы қаулы шығарады.
Адамды уақытша қамауға алу туралы прокурор ұстап беру туралы өтінішті, экстрадициялық қамауға алу туралы өтінішхатты жіберген немесе жібере алатын шет мемлекеттің мекемесін ұстап беру уақыты мен орны туралы ұсыныспен дереу хабардар етеді. Адамды уақытша қамауда ұстау мерзімі аяқталғанға дейін ұстап беру (экстрадициялау) туралы сұрау салу келіп түскен жағдайда тергеу судьясының уақытша қамауда ұстау туралы қаулысы тергеу судьясы осы адамға қатысты экстрадициялық қамауды қолдану туралы қаулы шығарған кезден бастап заңды күшін жоғалтады.
Назар аударыңыз!
«Заң және Құқық» адвокаттық кеңсесі, бұл құжаттың жалпылама екендігіне және нақты сіздің жағдайыңыздың талаптарына сәйкес келмеуі мүмкіндігіне көңіл бөлуіңізді сұрайды. Біздің заңгерлер сіздің нақты жағдайыңызға сәйкес келетін кез келген құқықтық құжатты әзірлеп көмектесуге дайын.
Қосымша ақпарат алу үшін Заңгер/Адвокат телефонына хабарласуыңызға болады: +7 (708) 971-78-58; +7 (700) 978 5755, +7 (700) 978 5085.
Адвокат Алматы Заңгер Қорғаушы Заң қызметі Құқық қорғау Құқықтық қөмек Заңгерлік кеңсе Азаматтық істері Қылмыстық істері Әкімшілік істері Арбитраж даулары Заңгерлік кеңес Заңгер Адвокаттық кеңсе Қазақстан Қорғаушы Заң компаниясы
