Түсініктеме 356-бапқа судья мен қылмыстық процеске қатысушыларға қатысты қолданылатын қауіпсіздік шаралары туралы мәліметтерді жария ету Қазақстан Республикасы Қылмыстық Кодексінің
1. Судьяға, сот приставына, сот орындаушысына, жәбірленушіге, куәға, қылмыстық процестің басқа да қатысушыларына қатысты, сол сияқты олардың жақындарына қатысты қолданылатын қауіпсіздік шаралары туралы мәліметтерді, егер бұл әрекетті көрсетілген мәліметтер оның қызметтік қызметіне байланысты сеніп тапсырылған немесе белгілі болған адам жасаса, жария ету, — екі жүзден төрт жүзге дейінгі айлық есептік көрсеткіш мөлшерінде немесе сотталған адамның екі айдан төрт айға дейінгі кезеңдегі жалақысы немесе өзге де табысы мөлшерінде айыппұл салуға не екі жылға дейінгі мерзімге бас бостандығын шектеуге не төрт айға дейінгі мерзімге қамауға алуға жазаланады. 2. Ауыр зардаптарға әкеп соққан дәл осындай әрекет — бес жылға дейінгі мерзімге бас бостандығынан айыруға жазаланады.
Бұл қылмыстың қоғамдық қауіптілігі қылмыстық процеске қатысушыларға қатысты сот қабылдайтын қауіпсіздік шараларын бұзудан, жеке басына қол сұғылмаушылық туралы ҚР Конституциясы қағидатын бұзудан, заң мен сот алдында барлығының теңдігінен тұрады.
Бұл қылмыстың объектісі сот органдарының сот төрелігін жүзеге асыру жөніндегі қалыпты жұмысы, сондай-ақ қылмыстық процеске қатысушылар мен олардың жақындарының қауіпсіздігі болып табылады. Осылайша, бұл қылмыс екі нысанды болып табылады. Қаралып отырған қылмыстың объективті жағы судьяға және қылмыстық процеске қатысушыларға, сондай-ақ олардың жақындарына қатысты қолданылатын қауіпсіздік шаралары туралы мәліметтерді жария етуден тұрады.
Жария ету деп судьяға, сот приставына, сот орындаушысына, жәбірленушіге, куәға, қылмыстық процестің басқа да қатысушыларына қатысты, сондай-ақ олардың жақындарына қатысты құқық қорғау органдары қабылдап жатқан қауіпсіздік шаралары туралы мәліметтерді жария етуге құқыққа қайшы беру түсініледі. Өзіне қатысты қауіпсіздік шаралары қолданылуы мүмкін қылмыстық процестің басқа қатысушыларына қылмыстық іс жүргізу заңнамасы прокурорды (мемлекеттік айыптаушыны), тергеушіні, анықтаушыны, күдіктіні, айыпталушыны, олардың заңды өкілдерін, қорғаушыны, азаматтық жауапкерді, оның заңды өкілі мен өкілін, жеке айыптаушыны, азаматтық талапкерді, олардың заңды өкілдері мен өкілдерін қамтиды, сот отырысының хатшысы, аудармашы, түсінуші, сарапшы, маман (ҚІЖК-нің 7-бабы). Аталған адамдардың заңды өкілдері олардың ата-аналары, асырап алушылары, қорғаншылары, қамқоршылары болып танылады (ҚІЖК-нің 7-бабы).
Қарастырылып отырған қылмыстың объективті жағына қауіпсіздік шаралары туралы мәліметтерді тек аталған адамдарға ғана емес, олардың жақындарына да жария ету жатады. Жақындарына жақын туыстары мен басқа да жақын адамдары жатады. Ата-аналар, балалар, асырап алушылар, асырап алынған, ата-анасы бір және ата-анасы бөлек аға-інілері мен апа-сіңлілері, атасы, әжесі, немерелері жақын туыстары болып саналады (ҚІЖК-нің 7-бабы). Басқа жақын адамдарға күйеуі (әйелі), күйеуі (қалыңдығы), жақын досы кіруі керек. Қауіпсіздік шаралары туралы мәліметтерге қабылданатын қауіпсіздік шараларының сипаты туралы мәліметтер, сауалнама деректері, тұрғылықты жері, жұмыс орны, қауіпсіздік шаралары қолданылатын адамның тұрған жері, туыстары мен жақындары туралы, сыртқы түрін өзгерткен дәрігер туралы мәліметтер және т. б.
Қылмыс ресми құрамды қамтиды және бұл ақпарат кем дегенде бір бөгде адамға белгілі болған сәттен бастап аяқталды деп саналады. Кез келген адамды, оның ішінде отбасы мүшесін, досын, қарастырылып отырған қылмыс субъектісінің туысын немесе өзіне қатысты қауіпсіздік шаралары қолданылатын адамды бөгде адам деп санаған жөн.
Орындалатын жұмыстың немесе қызметтік міндеттерінің сипаты бойынша қауіпсіздік шаралары туралы мәліметтерге қатысы жоқ әріптес те бөгде адам деп танылады. Демек, осы кәсіпорында, мекемеде бірлесіп жұмыс істеу фактісі, егер ол өз міндеттерінің сипаты бойынша осы мәліметтерге жіберілмесе, адамды бөгде деп тануды жоққа шығармайды.
Субъективті жағынан бұл қылмыс қасақана санаттарға жатады және тікелей де, жанама да ниетпен жасалуы мүмкін. Судьяға және процеске қатысушыларға қатысты қолданылатын қауіпсіздік шаралары туралы мәліметтерді жария еткен адам өз іс-әрекетінің қоғамдық қауіптілігін мойындайды.
Қарастырылып отырған қылмыстың субъектісі тиісті мәліметтер сеніп тапсырылған немесе оның қызметтік қызметіне байланысты белгілі болған адам ғана бола алады. Осы мәліметтерге сенетін адамдарға судья мен процеске қатысушыларға қатысты қауіпсіздік шараларын қабылдау қажеттілігі туралы тікелей шешім қабылдайтындар жатады. 2-бөлімге сәйкес. ҚІЖК-нің 99-ы қылмыстық процесті жүргізетін орган жәбірленушінің, куәнің, айыпталушының, қылмыстық процеске қатысатын басқа да адамдардың, сондай-ақ олардың отбасы мүшелері мен жақын туыстарының ауызша (жазбаша) өтініші негізінде немесе өз бастамасы бойынша қауіпсіздігін қамтамасыз ететін шаралар қабылдайды, бұл туралы тиісті қаулы шығарады. ҚІЖК-нің 7-бабы 10-тармағының бірінші бөлігі қылмыстық процесті жүргізетін органдарға сот, прокурор, тергеуші, анықтау органы және анықтаушы жатады. Осылайша, қауіпсіздік шараларын қабылдау туралы шешімді судья, прокурор, тергеуші, анықтаушы қабылдай алады.
Аталған лауазымды адамдардан басқа, қауіпсіздік шаралары туралы мәліметтер сеніп тапсырылған адамдарға қауіпсіздік шаралары туралы қаулының орындалуын қамтамасыз ететін адамдар жатады. ҚІЖК-нің 101-бабының 6-бөлігі қылмыстық қудалау органдарынан басқа, сот талқылауына қатысушылардың қауіпсіздігін қамтамасыз ету туралы сот қаулысын орындау міндетін сот приставына жүктейді. Аталған барлық лауазымды адамдар процеске қатысушылардың қауіпсіздік шаралары туралы мәліметтер сеніп тапсырылған адамдар ретінде қаралатын қылмыстың субъектісі бола алады.
Қарастырылып отырған қылмыстың арнайы субъектілерінің тағы бір санаты – бұл процеске қатысушылардың қауіпсіздік шаралары туралы ақпарат жұмыс немесе қызметке байланысты белгілі болған адамдар. Мұндай тұлға аталған мәліметтерді пайдалану үшін ұсынылмаған, бірақ өзінің қызметтік міндеттерін орындау кезінде олармен танысқан қызметкер болып саналуы мүмкін.
Оларға кездейсоқ жағдайларға байланысты судья мен процеске қатысушыларға қатысты қолданылатын қауіпсіздік шаралары туралы ақпарат белгілі болған қызметкерлер жатады. Мысалы, тазалаушы үй-жайды тазалап жатқанда, қылмыстық іс бойынша маңызды куәгерге қатысты қауіпсіздік шаралары туралы ақпарат болған үстелдегі құжатты оқыды. Мұндай ақпараттың ағуы осы мәліметтерге сеніп тапсырылған адамдар тарапынан өзінің қызметтік міндеттеріне жосықсыз қарауына байланысты мүмкін болады.
Егер аталған мәліметтерді лауазымды адам сыйақы үшін біреуге берген жағдайда, жауапкершілік ҚК-нің 356 және 311-баптарында көзделген қылмыстардың жиынтығы бойынша туындайды (пара алу).
Егер көрсетілген мәліметтер оның қызметтік қызметіне байланысты сеніп тапсырылмаған және белгілі болмаған адамға судьяға немесе процеске қатысушыларға қатысты қабылданып жатқан қауіпсіздік шаралары туралы мәліметтер белгілі болса (телефон арқылы сөйлесуді естідім, осы мәліметтерді жеткізушіден естідім, көрсетілген мәліметтері бар құжаттарды кездейсоқ таптым және т. б.) және ол бұл мәліметтерді жария етті, содан кейін қарастырылып отырған қылмыстың құрамы оның әрекеттерінде болмайды, өйткені оны осы қылмыстың субъектісі деп тану мүмкін емес.
ҚК талданатын бабының екінші бөлігінде біліктілік белгісі ретінде ауыр зардаптардың басталуы көрсетіледі. Оларға кісі өлтіру, қауіпсіздік шаралары қабылданған адамның денсаулығына ауыр зиян келтіру сияқты салдарларды жатқызуға болады. Бұл қылмыстың ауыр салдары судьяға немесе процеске қатысушыларға қатысты қабылданған қауіпсіздік шаралары туралы ақпараттың істің нәтижесіне мүдделі адамдарға келіп түсуі деп танылуы мүмкін, олар кейінірек бұл ақпаратты тергеу процесіне немесе істі сотта қарау процесіне қарсы тұру үшін пайдаланды.
Қазақстан Республикасының Еңбек сіңірген қайраткері, заң ғылымдарының докторы, профессор, Қазақстан Ұлттық Жаратылыстану ғылымдары академиясының академигі И. Ш. БОРЧАШВИЛИДІҢ Қазақстан Республикасының Қылмыстық Кодексіне 2007 жылғы түсініктемесі
Актінің өзгертілген күні: 02.08.2007 актінің қабылданған күні: 02.08.2007 қабылданған орны: жоқ актіні қабылдаған Орган: 180000000000 әрекет аймағы: 100000000000 норма шығарушы орган берген НҚА тіркеу нөмірі: 167 акт мәртебесі: new құқықтық қатынастар саласы: 028000000000 акт нысаны: COMM Заң күші: 1900 акт тілі: rus
Қылмыстық кодекс, Қылмыстық кодекске түсініктемелер, Жоғарғы Соттың нормативтік қаулысы, қылмыстық заңнама, Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілері
Назар аударыңыз!
«Заң және Құқық» адвокаттық кеңсесі, бұл құжаттың жалпылама екендігіне және нақты сіздің жағдайыңыздың талаптарына сәйкес келмеуі мүмкіндігіне көңіл бөлуіңізді сұрайды. Біздің заңгерлер сіздің нақты жағдайыңызға сәйкес келетін кез келген құқықтық құжатты әзірлеп көмектесуге дайын.
Қосымша ақпарат алу үшін Заңгер/Адвокат телефонына хабарласуыңызға болады: +7 (708) 971-78-58; +7 (700) 978 5755, +7 (700) 978 5085.
Конституция Заң Кодекс Норматив Жарлық Бұйрық Шешім Қаулы Адвокат Алматы Заңгер орғаушы Заң қызметі Құқық қорғау Құқықтық қөмек Заңгерлік кеңсе Азаматтық істері Қылмыстық істері Әкімшілік істері Арбитраж даулары Заңгерлік кеңес Заңгер Адвокаттық кеңсе Қазақстан Қорғаушы Заң компаниясы Декларация Жарлық Бұйрық Қаулы Шешім Баяндама Қорытынды Өтініш Конвенция Келісімшарт Меморандум Әдістеме Нормалар Нота Ережелер Бағдарлама Жарғы Мақала Түсініктеме Қарар Регламент Хаттама Жоба Жолдау
