678-бапқа түсініктеме. Заңды тұлғалардың Қазақстан Республикасының Әкімшілік құқық бұзушылық туралы Кодексіне заңсыз материалдық сыйақы беруі  

     1. Заңды тұлғалардың мемлекеттік функцияларды орындауға уәкілеттік берілген адамдарға немесе оларға теңестірілген адамдарға заңсыз материалдық сыйақы, сыйлықтар, жеңілдіктер не қызметтер көрсетуі, егер бұл әрекеттерде қылмыстық жазаланатын іс-әрекет белгілері болмаса, -

     жеті жүз елу айлық есептік көрсеткіш мөлшерінде айыппұл салуға әкеп соғады.

     2. Осы баптың бірінші бөлігінде көзделген, әкімшілік жаза қолданылғаннан кейін бір жыл ішінде қайталап жасалған іс-әрекеттер, -

     мың бес жүз айлық есептік көрсеткіш мөлшерінде айыппұл салуға әкеп соғады.

     Осы құқық бұзушылықтың жалпы объектісі мемлекеттік функцияларды орындауға уәкілеттік берілген адамдардың немесе оларға теңестірілген адамдардың заңды жария қызметінің қалыпты жұмыс істеуін қамтамасыз ету саласындағы қоғамдық қатынастар болып табылады.  

     Мемлекеттік функцияларды орындауға уәкілеттік берілген адамдарға және оларға теңестірілген адамдарға заңды тұлғалар тарапынан материалдық сыйақы беру процесінде туындайтын қоғамдық қатынастар рулық объект болып табылады.

     Қаралып отырған құқық бұзушылықтың мәні кез келген мүлік, оның ішінде - ақша, бағалы қағаздар (облигациялар, вексельдер, чектер және т. б.), материалдық құндылықтар, мүлікке құқық, мүліктік сипаттағы қызметтерді заңсыз көрсету, сондай-ақ мүліктік міндеттемелерден ішінара немесе толық босату, жеңілдіктер беру (жалдау төлемдерін азайту, кезектен тыс тұрғын үй алу, Тұрғын үй алу) болып табылады. жеңілдікті несие), төленетін ақысыз қызметтерді ұсыну (жөндеу жұмыстары, туристік жолдамалар, сауықтыру санаторийлеріне жолдамалар, жол жүру билеттері, несиелер және т. б.п.).

     Қарастырылып отырған Әкімшілік құқық бұзушылықтың мәні ақша бірлігінде көрсетілген құндылығы жоқ немесе оны жүзеге асыру мүмкіндігі жоқ материалдық заттар бола алмайтындығын атап өткен жөн. Демек, зат тек туысы немесе жақын адамы үшін құнды заттар емес (жақын адамдардың фотосуреттері, хаттар, олардың тұрмыстық заттары және т.б.), олар ақшалай бағаланбайтын тарихи маңызы жоқ.

     Объективті тарап мемлекеттік функцияларды орындауға уәкілеттік берілген адамдардың немесе оларға теңестірілген адамдардың қалыпты, заңмен регламенттелген қызметін бұзатын, заңды тұлғалардың мемлекеттік функцияларды орындауға уәкілеттік берілген адамдарға немесе оларға теңестірілген адамдарға заңсыз материалдық сыйақы, сыйлықтар, жеңілдіктер не қызметтер беруінен тұратын құқыққа қайшы әрекеттер жасаудан тұрады.  

     Іс – әрекеттің саралануы үшін материалдық құндылықтар (қызметтер) мемлекеттік функцияларды орындауға уәкілеттік берілген тұлғаға немесе оған теңестірілген тұлғаға-заңды тұлғаның мүддесі үшін іс-әрекеттер жасағанға дейін, оның барысында немесе одан кейін берілгені (көрсетілгені) маңызды емес.  

     Объективті Тараптың дизайны бойынша қарастырылып отырған құқық бұзушылықтың формальды құрамы бар. Құқық бұзушылық алушы берілетін игіліктердің кем дегенде бір бөлігін қабылдаған сәттен бастап аяқталды деп есептеледі.  

     Егер алушы мемлекеттік функцияларды орындауға уәкілеттік берілген тұлға немесе оған теңестірілген тұлға болып табылмаса, заңсыз материалдық сыйақы беру жөніндегі іс-қимылды әкімшілік құқық бұзушылық деп тануға болмайды.  

     Материалдық сыйақы беру, егер:

     1) бұл заңды тұлғаның пайдасына іс-әрекеттер (әрекетсіздіктер) жасаудың шарты болып табылады;

     2) ол уәкілетті тұлғаның күтілетін іс-әрекеттерімен (әрекетсіздігімен), ол орындайтын басқару функцияларының сипатымен байланысты болады.  

     А. М. Субботин дұрыс атап өткендей, осы фактілер бойынша Әкімшілік құқық бұзушылық туралы істі қарау шеңберінде лауазымды адамға тиісті мүлікті беруден немесе уәде беруден не мүліктік сипаттағы қызметтер көрсетуден тұратын заңсыз әрекеттер орын алды ма, заңды тұлғаның мүддесі үшін оның мүліктік құқықтар беруі, әрекеттері (әрекетсіздігі) туралы мәселе міндетті түрде анықталуға жатады) осы лауазымды тұлғаның атқаратын қызметтік жағдайына байланысты.

     Мысалы, дәрілік заттарды өндіру, қайта өңдеу және сақтау жөніндегі фармацевтикалық қызметті жүзеге асыратын заңды тұлға заңда көзделген тексерулерді жүргізбей, тиісті лицензия бергені үшін есірткі құралдарының, психотроптық заттар мен прекурсорлардың айналымы саласында мемлекеттік бақылау мен қадағалауды жүзеге асыруға уәкілетті тұлғаға ақшалай сыйақы береді.  

     Қарастырылып отырған әкімшілік әрекеттің субъектісі меншік нысанына қарамастан заңды тұлғалар болып табылады.  

     "Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл туралы" 2015 жылғы 18 қарашадағы № 410-V ҚР Заңының қолданылу аясы жеке және заңды тұлғаларға бірдей қолданылады.

     АК-нің 27.12.1994 жылғы 33-бабының ережелеріне сәйкес меншік, шаруашылық жүргізу немесе жедел басқару құқығында оқшауланған мүлкі бар және осы мүлікпен өз міндеттемелері бойынша жауап беретін, өз атынан мүліктік және жеке мүліктік емес құқықтар мен міндеттерді иеленіп, жүзеге асыра алатын, сотта талапкер және жауапкер бола алатын ұйым заңды тұлға болып танылады. Заңды тұлғаның дербес балансы немесе сметасы болуы керек.

     Қазақстан Республикасында 2001 жылғы 30 қаңтардағы бұрын қолданыста болған редакцияда Қазақстан Республикасының Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодексі заңды күшіне енген сәттен бастап заңды тұлғалар алғаш рет әкімшілік жауапкершілік субъектісі ретінде танылғанын атап өткен жөн.

     Б. А. Жетпісбаев атап өткендей, соңғы жылдардағы құқық қолдану қызметінің тәжірибесі заңды тұлғаларды міндетті түрде әкімшілік құқық бұзушылық субъектілері, демек, әкімшілік жауапкершілік субъектілері тануы тиіс екенін көрсетеді, өйткені заңды тұлғалардың Қазақстан Республикасы үшін негізгі тауар өндірушілер ретіндегі рөлі мемлекет өмірінің барлық салаларында: әлеуметтік және экономикалық,  елдің мәдени және саяси өмірінде.

     ӘҚБтК-нің 33-бабына сәйкес заңды тұлға ӘҚБтК-нің Ерекше бөлігінде тікелей көзделген жағдайларда Әкімшілік құқық бұзушылықтар үшін әкімшілік жауаптылыққа жатады.  

     Түсініктеме берілген құрамның субъективті жағы тікелей ниетпен сипатталады. Алайда, кінә принципі әкімшілік заңнама жүйесінде негіз болғанына қарамастан, заңды тұлғаның әкімшілік құқықтағы кінәсін анықтау үшін белгілі бір тәсіл бар.  

     ӘҚБтК-нің 33-бабына сәйкес, егер ӘҚБтК-нің Ерекше бөлігінде көзделген іс-әрекетті (әрекетті не әрекетсіздікті) заңды тұлғаны басқару функцияларын жүзеге асыратын орган, тұлға немесе ұйымдық-өкімдік немесе әкімшілік-шаруашылық функцияларды орындайтын заңды тұлғаның қызметкері жасаған, санкциялаған, мақұлдаған болса, заңды тұлғалар Әкімшілік құқық бұзушылық үшін әкімшілік жауаптылыққа жатады.

     Осылайша, заңды тұлғалардың кінәсі оларды білдіретін жеке тұлғалардың кінәсі арқылы қарастырылады, яғни субъективті критерий қолданылады. С. Д. Шаталов дұрыс атап өткендей, ұйым ешқашан өз бетінше әрекет ете алмайды және оның барлық әрекеттері делдал болып, заңға, құрылтай құжаттарына, басқа да осындай құжаттарға байланысты немесе арнайы ресімделген өкілеттіктерге байланысты осы ұйымды үшінші тұлғалармен қарым-қатынаста ұсынатын және оның атынан әрекет ететін адамдардың іс-әрекеттерінде көрінеді, шешімдер қабылдайды және (немесе) басқаруды жүзеге асырады.

     Осыған ұқсас көзқарасты ұстана отырып, Ж. О. Омрали заңды тұлғаның іс-әрекеттері тек лауазымды тұлғалардың іс-әрекеттері және жекелеген жағдайларда оның қызметкерлерінің іс-әрекеттері деп танылуы мүмкін екенін атап өтті. Бұл ретте лауазымды адамның іс-әрекеті оның лауазымдық функцияларына байланысты болады.

     Қарастырылып отырған құқық бұзушылық үшін заңды тұлғаның жауапкершілігі жеке тұлғаның кінәсін мойындауына қарамастан, құқыққа қайшы әрекеттер соңғы болып жасалғанына қарамастан туындайтынына назар аударған жөн. Өз кезегінде, жеке тұлғаның мұндай әрекеттері Медиация белгілеріне жатпайды.  

     Сондай-ақ, Әкімшілік құқық бұзушылықтың бұл құрамы коммерциялық (корпоративтік) мақсаттарға қол жеткізудің сыбайлас жемқорлық тәсілдерін пайдалануды экономикалық тиімсіз және шығынды етуге бағытталған. Әкімшілік-құқықтық ықпал ету әдістерін қолдану сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл саласындағы қылмыстық-құқықтық саясатқа қисынды қосымша болып табылады.

     ӘҚБтК-нің 684-бабының 1-бөлігі негізінде аталған құқық бұзушылық түріндегі істер мамандандырылған аудандық және оларға теңестірілген әкімшілік соттардың судьяларының қарауына жатады.

     ӘҚБтК-нің 804-бабы 1-бөлігінің 60-тармағына сәйкес осы құқық бұзушылық бойынша хаттаманы Мемлекеттік қызмет істері және сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл жөніндегі уәкілетті органдар жасайды. Қазақстан Республикасы Президентінің 2016 жылғы 5 қазандағы № 349 Жарлығының 16-бөлігінің 60-тармағына сәйкес әкімшілік хаттама жасау Қазақстан Республикасы Мемлекеттік қызмет істері және сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігінің орталық аппаратының функциясы болып табылады.

     Түсініктеме берілген баптың 2-бөлігі, оның бірінші бөлігінен айырмашылығы, әкімшілік жаза қолданылғаннан кейін бір жыл ішінде қайталап жасалған ӘҚБтК-нің 678-бабының бірінші бөлігінде көзделген заңды тұлғаның әрекеттерінен тұратын Әкімшілік құқық бұзушылықтың білікті құрамын көздейді.

Айта кетейік, ҚР Жоғарғы Сотының 2017 жылғы 6 қазандағы № 7 "Қазақстан Республикасы Әкімшілік құқық бұзушылық туралы Кодексінің Ерекше бөлігінің нормаларын соттардың қолдануының кейбір мәселелері туралы" нормативтік қаулысының 30-тармағына сәйкес әкімшілік құқық бұзушылық жасағаны үшін ӘҚБтК-нің 34-тарауының санкцияларымен әкімшілік құқық бұзушылық жасағаны үшін алынған мүлікті тәркілеу көзделмеген. Осындай әкімшілік құқық бұзушылықтар бойынша істерді шешу кезінде соттар заттай дәлелдемелердің тағдырын оларды тиісті мекемелерге беру немесе жою жолымен әкімшілік құқық бұзушылық туралы іс жөніндегі қаулыда (ӘҚБтК 822-бабына сәйкес) осы мән-жайды көрсете отырып, шешуі тиіс.

     ӘҚБтК-нің 62-бабының 2-бөлігіне сәйкес заңды тұлға әкімшілік сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылық жасағаны үшін, ол жасалған күннен бастап үш жыл өткен соң әкімшілік жауаптылыққа тартылуға жатпайды.

     Статистикалық деректерге сәйкес, 2017-2018 жылдары қаралып отырған құқық бұзушылықты жасағаны үшін бірде-бір заңды тұлға әкімшілік жауапкершілікке тартылған жоқ.

Қазақстан Республикасының Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодексіне ғылыми-практикалық түсініктеме (мақала) авторлық ұжымнан:

     Бачурин Сергей Николаевич, з.ғ. к., доцент - 48-тарау (Е. М. Хакимовпен бірлесіп жазған);

     Ғабдуалиев Мереке Трекович, з.ғ. к. – 11, 21, 22, 23-тараулар;

     Жүсіпбекова Айнұр Маратқызы, з.ғ. м. – 13-тарау (а. в. Карпекинмен бірлесіп жазған); 33, 39-тараулар (О. Т. Сейтжановпен бірлесіп жазған);  

     Карпекин Александр Владимирович, з.ғ. к., доцент - 13 тарау (А. М. Жүсіпбековамен бірлесіп жазған);

     Корнейчук Сергей Васильевич-2 тарау; 6 тарау (О. Т. Сейтжановпен, Е. М. Хакимовпен бірлесіп жазған); 8 тарау; 25 тарау (е. м. Хакимовпен бірлесіп жазған); 457-470, 488, 488-1, 491-506 баптар; 28, 30, 52 тараулар;

     Корякин Илья Петрович, з.ғ. д., профессор-49 тарау;

     Кысықова Гүлнара Бауыржанқызы, з.ғ. к. - 20 тарау;

     Омарова Ботагөз Акимгереевна, з.ғ. к. – 17 тарау; 18 тарау (Б. А. Парманқұловамен бірлесіп жазған); 26, 31 тараулар; 32 тарау (Б. А. Парманқұловамен бірлесіп жазған);

     Парманқұлова Баян Асханбайқызы - 18-тарау (Б. А. Омаровамен бірлесіп жазған); 19, 32-тараулар (Б. А. Омаровамен бірлесіп жазған); 43-тарау (А. С. Тукиевпен бірлесіп жазған);  

     Подопригора Роман Анатольевич, з.ғ. д., профессор-24 тарау, 489, 489-1, 490 баптар;

     Порохов Евгений Викторович, з.ғ. д. - 14, 15, 16, 29-тараулар, 471-475-баптар;

     Сейтжанов Олжас Теміржанұлы, з.ғ. к., доцент, – 4-тарау; 5-тарау (Е. М. Хакимовпен бірлесіп жазған); 6-тарау (С. В. Корнейчукпен, Е. М. Хакимовпен бірлесіп жазған); 9-тарау; 10-тарау (В. В. Филин Б. Е. Шаймерденовпен бірлесіп жазған); 33-тарау (А. М. Жүсіпбековамен бірлесіп жазған); 36-тарау (б. е. Шаймерденовпен бірлесіп жазған); 39-тарау (А. М. Жүсіпбековамен бірлесіп жазған);

     Смышляев Александр Сергеевич, PhD докторы. – 38, 40, 42, 43-1-тараулар (А. С. Тукиевпен бірлесіп жазған); 44-тарау;

     Тукиев Аслан Сұлтанұлы – з.ғ. к., доцент-1, 3, 35 тараулар; 38, 40, 42 тараулар (А. С. Смышляевпен бірлесіп жазған); 43 тарау (Б. А. Парманқұловамен бірлесіп жазған); 43-1 тарау (А. С. Смышляевпен бірлесіп жазған); 44-1 тарау (бірге жазған Шипп Д. А.); 45-тарау; 46 (бірге жазған Шипп Д. А.); 47-тарау;  

     Филин Владимир Владимирович, з.ғ. к., доцент - 10 тарау (О. Т. Сейтжановпен, Б. Е. Шаймерденовпен бірлесіп жазған);  

     Хакимов Ержан Маратұлы, м. з. н. - 5-тарау (О. Т. Сейтжановпен бірлесіп жазған); 6-тарау (О. Т. Сейтжановпен бірлесіп жазған, С. В. Корнейчук); 7-тарау; 25-тарау (С. В. Корнейчукпен бірлесіп жазған); 34, 41-тараулар; 48-тарау (бірлесіп жазған С. Н. Бачуринмен); 53-тарау;

     Шаймерденов Болат Ерденұлы, з.ғ. м., – 10-тарау (О. Т. Сейтжановпен, В. В. Филинмен бірлесіп жазған); 12-тарау; 476-487, 507-509-баптар; 36-тарау (О. Т. Сейтжановпен бірлесіп жазған); 37, 50, 51-тараулар.  

     Шипп Денис Алексеевич-44-1, 46 тараулар (А. С. Тукиевпен бірлесіп жазған).

Актінің өзгертілген күні: 01.01.2020 актінің қабылданған күні: 01.01.2020 қабылданған орны: 1000500000000 актіні қабылдаған Орган: 103001000000 қолданылу аймағы: 10000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000: 029000000000 / 028000000000 / 029002000000 / 028004000000 / 029001000000 / 026000000000 / 001000000000 / 001008000000 / 030000000000 акт нысаны: COMM / code заңды күші: 1900 акт тілі: rus  

Назар аударыңыз!  

«Заң және Құқық» адвокаттық кеңсесі, бұл құжаттың жалпылама екендігіне және нақты сіздің жағдайыңыздың талаптарына сәйкес келмеуі мүмкіндігіне көңіл бөлуіңізді сұрайды. Біздің заңгерлер сіздің нақты жағдайыңызға сәйкес келетін кез келген құқықтық құжатты әзірлеп көмектесуге дайын.  

Қосымша ақпарат алу үшін Заңгер/Адвокат телефонына хабарласуыңызға болады: +7 (708) 971-78-58; +7 (700) 978 5755, +7 (700) 978 5085.    

Адвокат Алматы Заңгер Қорғаушы Заң қызметі Құқық қорғау Құқықтық қөмек Заңгерлік кеңсе Азаматтық істері Қылмыстық істері Әкімшілік істері Арбитраж даулары Заңгерлік кеңес Заңгер Адвокаттық кеңсе Қазақстан Қорғаушы  Заң компаниясы