767-бапқа түсініктеме. Өзіне қатысты әкімшілік құқық бұзушылық туралы іс бойынша іс жүргізіліп жатқан адамның түсіндірмелері, жәбірленушінің және Қазақстан Республикасының Әкімшілік құқық бұзушылық туралы Кодексінің куәгерінің айғақтары  

     1. Іс бойынша іс жүргізу жүргізіліп жатқан адамның түсініктемелері, жәбірленуші мен куәның айғақтары аталған адамдар ауызша немесе жазбаша нысанда хабарлаған іске қатысы бар мәліметтерді білдіреді.

     Қажет болған жағдайда Әкімшілік құқық бұзушылық туралы іс жүргізу барысында бейнеконференцбайланыс режимінде ғылыми-техникалық құралдар пайдаланылуы мүмкін.

     Бейнеконференцбайланыс құралдарын мұндай қолдану тәртібін осы Кодекстің талаптарын ескере отырып, соттардың қызметін ұйымдастырушылық және материалдық-техникалық қамтамасыз етуді жүзеге асыратын орган айқындайды.

     2. Іс бойынша іс жүргізіліп жатқан адамның түсіндірмелері, жәбірленуші мен куәның айғақтары әкімшілік құқық бұзушылық туралы немесе іс бойынша іс жүргізуді қамтамасыз ету шарасын қолдану туралы хаттамада көрсетіледі, ал қажет болған жағдайда – сұрау салу хаттамасымен ресімделеді және іске қоса тіркеледі.

     3. Өзіне қатысты әкімшілік құқық бұзушылық туралы іс бойынша іс жүргізіліп жатқан адамның түсініктемелері, куәгерлердің айғақтары әкімшілік құқық бұзушылық туралы хаттамаға ол толық толтырылғаннан және аталған адамдарға осы Кодексте көзделген құқықтары мен міндеттерін түсіндіргеннен кейін ғана енгізіледі.

     4. Осы баптың үшінші бөлігінде көзделген талаптар сақталмаған кезде әкімшілік құқық бұзушылық туралы іс бойынша іс жүргізу жүргізіліп жатқан адамның түсіндірмелері, куәның айғақтары дәлелдемелердің күші жоқ деп есептеледі және дәлелдемелер ретінде таныла алмайды.

     1 бөлім. Түсініктеме деп іске қатысы бар, қандай да бір оқиғаларға, әрекеттерге, адамдарға, заттарға қатысты сұрақтарына жауап ретінде жеке тұлға немесе заңды тұлғаның өкілі іс жүргізуінде әкімшілік құқық бұзушылық туралы іс жатқан лауазымды адамға хабарлайтын, растайтын, теріске шығаратын, түсіндіретін, нақтылайтын, ақтайтын, мойындайтын сипаттағы мәліметтерді түсіну керек, мемлекеттер және т. б..

     Әкімшілік құқық бұзушылық туралы іс бойынша іс жүргізіліп жатқан адамның түсіндірмелері, жәбірленушінің, куәның айғақтары әкімшілік құқық бұзушылық туралы іс бойынша дәлелдемелер болып табылады. Бұл дәлелдемелер аталған адамдар хабарлаған іске қатысы бар мәліметтерді білдіреді.  

     Өзіне қатысты әкімшілік құқық бұзушылық бойынша іс жүргізіліп жатқан адам түсініктеме (түсініктеме) беруге құқылы және бұл оның міндеті болып табылмайды. Конституцияның 77-бабының 7-тармағына сәйкес "ешкім өзіне, жұбайына (зайыбына) және шеңбері заңмен айқындалатын жақын туыстарына қарсы айғақтар беруге міндетті емес".  

     Сондай-ақ, Әкімшілік құқық бұзушылық бойынша іс жүргізіліп жатқан адам айғақтар беруден бас тартқаны және көрінеу жалған айғақтар бергені үшін жауап бермейді. Ол мұны әкімшілік іс бойынша іс жүргізудің кез келген сатысында жасай алады.  

     Әкімшілік процестің осы қатысушысының айғақтар беруден бас тартуы, сондай-ақ оның кінәсіздігінің дәлелді деректерін түсіндіруде хабарламау оның кінәсінің дәлелі бола алмайтындығын ескеру қажет.  

     ӘҚБтК-нің 745-бабының 2-бөлігіне сәйкес жәбірленушілерге айғақтар беру міндет емес, құқық болып табылады. Алайда, осы баптың 4-бөлімінде ӘҚБтК-нің 754-бабы бойынша міндет ретінде қарастырылған. Егер, әрине, бұл өзін-өзі тану және т.б. туралы болмаса (2-бөлім).  

     Жәбірленушінің айғақтарының әкімшілік құқық бұзушылық туралы іс бойынша іс жүргізу жүргізіліп жатқан адамның түсіндірмелерімен бірдей дәлелді күші болады. Осыған байланысты, дәлелдемелерді бағалау кезінде жәбірленушінің айғақтары іс бойынша жиналған басқа дәлелдемелермен салыстырылуы керек. Жәбірленуші мен куәға қатысты Конституцияның 77-бабы 7-тармағының нормасы да қолданылады.

     Әкімшілік құқықтағы "түсіндіру" және "айғақтар" ұғымдарының ұқсастығы мен айырмашылығы ғалымдар арнайы (жеке) зерттеуге ұшыраған жоқ. Практикалық қызметте бұл ұғымдар бірдей деп танылады және іс жүргізу, мазмұндық бөлігінде айырмашылықтар болмайды. Бұл ретте Түсіндірменің дұрыстығына жауапкершілікпен кепілдік берілмейтіні, ал жәбірленуші мен куәның айғақтарына ӘҚБтК-нің 659-бабына сәйкес жалған айғақтар бергені үшін жауаптылықпен кепілдік берілгені байқалады.

     Әкімшілік құқық бұзушылық бойынша іс жүргізіліп жатқан адамға, жәбірленуші мен куәның айғақтарына қатысты сауалнаманың мәні ӘҚБтК-нің 766-бабында көрсетілген мән-жайлар болуы мүмкін.  

     Әкімшілік процеске қатысушылардың нақты деректері ауызша немесе жазбаша хабарлануы мүмкін.

     Егер жазбаша түрде түсініктеме алу қажет болса, онда азамат оны өз қолымен жаза алады немесе бұл туралы полиция қызметкерінен сұрай алады. Егер түсініктемені полиция қызметкерлері азаматтың сөзінен жазса, онда оны азаматқа оқуға немесе оны дауыстап оқуға рұқсат беру керек. Түсініктемеге респондент, сондай-ақ оны таңдаған адам қол қояды.

     2 бөлім. Іс бойынша іс жүргізіліп жатқан адамның түсіндірмелері, жәбірленуші мен куәның айғақтары әкімшілік құқық бұзушылық туралы немесе іс бойынша іс жүргізуді қамтамасыз ету шарасын қолдану туралы хаттамада көрсетіледі, ал қажет болған жағдайда – сұрау салу хаттамасымен ресімделеді және іске қоса тіркеледі.

     Көп жағдайда түсініктемелер оқиға орнында стандартты, алдын-ала дайындалған түсініктеме бланкісіне таңдалады, бірақ түсініктеме жазбасы бос қағазға еркін түрде, бірақ барлық қажетті мәліметтерді көрсете отырып жазылуы мүмкін.

     Түсіндірмені рәсімдеу кезінде онда: түсіндірмені ресімдеу орны (елді мекен); күні; түсініктеме алған адамның лауазымы, атағы, тегі және аты-жөні; жауап алынушының Тегі, Аты, Әкесінің Аты, туған күні мен орны; мекенжайы және оның жұмыс (оқу) орны, лауазымы; үй және қызметтік телефон нөмірлері; паспорттың (серия, нөмір, қашан және кім берді) немесе Сұрау салынатын адамның жеке басын куәландыратын басқа құжаттың деректері.

     Түсініктеме "маған қойылған сұрақтардың негізінде мынаны көрсете аламын (түсіндіре аламын)"деп басталуы керек.

     Түсініктеме мәтіні әрқашан бірінші адамнан жазылады, мысалы: "Мен көрдім", "мен айттым", "Мен келдім".

     Түсініктеме алған кезде оны сұхбаттасушы қолданатын сөздер мен сөз тіркестерімен, балағат сөздерді қоспағанда жазу керек.  

     Түсініктеме сұхбат алушының оқиғалар мен фактілерді еркін баяндауы түрінде, полиция қызметкері қойған сұрақтар мен жауап алушының жауаптары түрінде, сондай-ақ оқиғалар мен фактілердің еркін баяндалуы полиция қызметкерінің нақтылау сұрақтарымен үзілген кезде аралас нысанда жазылуы мүмкін.

     Сауалнамаға қатысушы мәтіннің әр бетіне қол қоюы керек. Түзетулер, сызылған сөздер сұралушының қолымен түсіндірменің жанында немесе соңында расталады.

     Түсініктеменің соңында, респондентке қол қоймас бұрын, "менің сөздерімнен дұрыс жазылған, Мен оқыдым, ескертулер мен толықтырулар жоқ"деп жазу керек.

     Егер сұралушы қандай да бір себептермен түсініктеменің мәтінін өзі оқи алмаса, онда қорытынды жазбаны мынадай нысанда баяндау қажет:"Менің сөздерімнен дұрыс жазылған және полиция қызметкері дауыстап оқыған, ескертулер мен толықтырулар жоқ".

     Кейбір жағдайларда респондент түсініктеме жазуға ниет білдіреді, содан кейін ол жазбамен аяқталуы керек: "өз қолымен жазылған".

     Респонденттің өзі түсініктемеге қол қоя алмайтын кездер болады, мысалы, қолдар сынған кезде. Содан кейін полиция қызметкері екі куәгерді шақырып, келесі жазбаны жазуы керек:"менің сөздерімнен дұрыс жазылған және Мен оқыдым, ол куәгерлермен расталады":

     1) Сұлтанов Сұлтан Сұлтанұлы, 2000 жылы туған, тұратын: Нұр-сұлтан қаласы, Ш. Қалдаяқов көшесі, 2/1 үй, 8 пәтер. Қолы.

     2) Петров Петр Петрович, 1987 жылы туған, тұратын: Нұр-сұлтан Қ., Бараев к-сі, 5 үй, 89 пәтер. Қолы.

     Қорытындылай келе, түсініктемеге оны таңдаған полиция қызметкері қол қояды.

     Қажет болған жағдайда Әкімшілік құқық бұзушылық туралы іс жүргізу барысында бейнеконференцбайланыс режимінде ғылыми-техникалық құралдар пайдаланылуы мүмкін.  

     Бейнебайланыс режимінде ғылыми-техникалық құралдарды пайдалана отырып жүргізілген сауалнама-бұл аудио - және бейнеақпарат алмасу мүмкін болатын бейнебайланыс режимінде ғылыми-техникалық құралдар арқылы сауалнамаға қатысушы адамның қашықтықтан қатысуымен нақты уақыт режимінде жүргізілетін сауалнама түрі. Негізгі мақсат-әкімшілік құқық бұзушылық туралы іс бойынша іс жүргізу орнынан алыс орналасқан әкімшілік процеске қатысушылардың айғақтарын қысқа мерзімде және айтарлықтай материалдық шығындарсыз алу.  

     Бейнеконференцбайланыс құралдарын мұндай қолдану тәртібін ӘҚБтК-нің 778-бабында бекітілген ғылыми-техникалық құралдарға қойылатын талаптар сақталған кезде соттардың қызметін ұйымдастырушылық және материалдық-техникалық қамтамасыз етуді жүзеге асыратын орган айқындайды.

     Осы баптың 3-бөлігінің нормасы ӘҚБтК 765-бабының 3-бөлігіне сәйкес әкімшілік процеске қатысушылардың айғақтарын бұрмалау, бұрмалау, сондай-ақ олардың құқықтары мен міндеттерін түсіндірмеу, толық емес немесе дұрыс түсіндірмеу жағдайларын болдырмауға бағытталған. Мұндай редакция 2014 жылғы ӘҚБтК-нің жаңашылдығына айналды және түсініктеме беру аталған адамдардың өз құқықтарын іске асыруының саналы және заңды салдары болатынына, ал уәкілетті орган (лауазымды адам) өзіне қатысты әкімшілік құқық бұзушылық туралы іс бойынша іс жүргізу жүргізіліп жатқан адамның заңда көзделген өзінің іс жүргізу құқықтарының куәгері болып табылмайтынына кепілдік беруге арналған.

4 бөлім. Бұл норма ӘҚБтК-нің 765-бабының 3-бөлігінде және 767-бабының 3-бөлігінде бекітілген талаптарға тағы да назар аударады, оған сәйкес заң нормаларын бұза отырып дәлелдемелер алу фактісі анықталған кезде дәлелдемелер заңды күші жоқ деп танылады және іс бойынша шешімнің негізіне алынбайды, сондай-ақ іс бойынша кез келген мән-жайды дәлелдеу кезінде пайдаланылуы мүмкін.

Қазақстан Республикасының Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодексіне ғылыми-практикалық түсініктеме (мақала) авторлық ұжымнан:

     Бачурин Сергей Николаевич, з.ғ. к., доцент - 48-тарау (Е. М. Хакимовпен бірлесіп жазған);

     Ғабдуалиев Мереке Трекович, з.ғ. к. – 11, 21, 22, 23-тараулар;

     Жүсіпбекова Айнұр Маратқызы, з.ғ. м. – 13-тарау (а. в. Карпекинмен бірлесіп жазған); 33, 39-тараулар (О. Т. Сейтжановпен бірлесіп жазған);  

     Карпекин Александр Владимирович, з.ғ. к., доцент - 13 тарау (А. М. Жүсіпбековамен бірлесіп жазған);

     Корнейчук Сергей Васильевич-2 тарау; 6 тарау (О. Т. Сейтжановпен, Е. М. Хакимовпен бірлесіп жазған); 8 тарау; 25 тарау (е. м. Хакимовпен бірлесіп жазған); 457-470, 488, 488-1, 491-506 баптар; 28, 30, 52 тараулар;

     Корякин Илья Петрович, з.ғ. д., профессор-49 тарау;

     Кысықова Гүлнара Бауыржанқызы, з.ғ. к. - 20 тарау;

     Омарова Ботагөз Акимгереевна, з.ғ. к. – 17 тарау; 18 тарау (Б. А. Парманқұловамен бірлесіп жазған); 26, 31 тараулар; 32 тарау (Б. А. Парманқұловамен бірлесіп жазған);

     Парманқұлова Баян Асханбайқызы - 18-тарау (Б. А. Омаровамен бірлесіп жазған); 19, 32-тараулар (Б. А. Омаровамен бірлесіп жазған); 43-тарау (А. С. Тукиевпен бірлесіп жазған);  

     Подопригора Роман Анатольевич, з.ғ. д., профессор-24 тарау, 489, 489-1, 490 баптар;

     Порохов Евгений Викторович, з.ғ. д. - 14, 15, 16, 29-тараулар, 471-475-баптар;

     Сейтжанов Олжас Теміржанұлы, з.ғ. к., доцент, – 4-тарау; 5-тарау (Е. М. Хакимовпен бірлесіп жазған); 6-тарау (С. В. Корнейчукпен, Е. М. Хакимовпен бірлесіп жазған); 9-тарау; 10-тарау (В. В. Филин Б. Е. Шаймерденовпен бірлесіп жазған); 33-тарау (А. М. Жүсіпбековамен бірлесіп жазған); 36-тарау (б. е. Шаймерденовпен бірлесіп жазған); 39-тарау (А. М. Жүсіпбековамен бірлесіп жазған);

     Смышляев Александр Сергеевич, PhD докторы. – 38, 40, 42, 43-1-тараулар (А. С. Тукиевпен бірлесіп жазған); 44-тарау;

     Тукиев Аслан Сұлтанұлы – з.ғ. к., доцент-1, 3, 35 тараулар; 38, 40, 42 тараулар (А. С. Смышляевпен бірлесіп жазған); 43 тарау (Б. А. Парманқұловамен бірлесіп жазған); 43-1 тарау (А. С. Смышляевпен бірлесіп жазған); 44-1 тарау (бірге жазған Шипп Д. А.); 45-тарау; 46 (бірге жазған Шипп Д. А.); 47-тарау;  

     Филин Владимир Владимирович, з.ғ. к., доцент - 10 тарау (О. Т. Сейтжановпен, Б. Е. Шаймерденовпен бірлесіп жазған);  

     Хакимов Ержан Маратұлы, м. з. н. - 5-тарау (О. Т. Сейтжановпен бірлесіп жазған); 6-тарау (О. Т. Сейтжановпен бірлесіп жазған, С. В. Корнейчук); 7-тарау; 25-тарау (С. В. Корнейчукпен бірлесіп жазған); 34, 41-тараулар; 48-тарау (бірлесіп жазған С. Н. Бачуринмен); 53-тарау;

     Шаймерденов Болат Ерденұлы, з.ғ. м., – 10-тарау (О. Т. Сейтжановпен, В. В. Филинмен бірлесіп жазған); 12-тарау; 476-487, 507-509-баптар; 36-тарау (О. Т. Сейтжановпен бірлесіп жазған); 37, 50, 51-тараулар.  

     Шипп Денис Алексеевич-44-1, 46 тараулар (А. С. Тукиевпен бірлесіп жазған).

Актінің өзгертілген күні: 01.01.2020 актінің қабылданған күні: 01.01.2020 қабылданған орны: 1000500000000 актіні қабылдаған Орган: 103001000000 қолданылу аймағы: 10000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000: 029000000000 / 028000000000 / 029002000000 / 028004000000 / 029001000000 / 026000000000 / 001000000000 / 001008000000 / 030000000000 акт нысаны: COMM / code заңды күші: 1900 акт тілі: rus  

Назар аударыңыз!  

«Заң және Құқық» адвокаттық кеңсесі, бұл құжаттың жалпылама екендігіне және нақты сіздің жағдайыңыздың талаптарына сәйкес келмеуі мүмкіндігіне көңіл бөлуіңізді сұрайды. Біздің заңгерлер сіздің нақты жағдайыңызға сәйкес келетін кез келген құқықтық құжатты әзірлеп көмектесуге дайын.  

Қосымша ақпарат алу үшін Заңгер/Адвокат телефонына хабарласуыңызға болады: +7 (708) 971-78-58; +7 (700) 978 5755, +7 (700) 978 5085.    

Адвокат Алматы Заңгер Қорғаушы Заң қызметі Құқық қорғау Құқықтық қөмек Заңгерлік кеңсе Азаматтық істері Қылмыстық істері Әкімшілік істері Арбитраж даулары Заңгерлік кеңес Заңгер Адвокаттық кеңсе Қазақстан Қорғаушы  Заң компаниясы