Кепілге өндіріп алу туралы даулар, кепіл ұстаушының (кредитордың) талаптарын қанағаттандыру үшін кепілге салынған мүлікке өндіріп алу борышкер өзі жауап беретін кепілмен қамтамасыз етілген міндеттемені орындамаған немесе тиісінше орындамаған жағдайда қолданылуы мүмкін
"Н" АҚ (бұдан әрі – Банк) Алматы қаласы Алмалы ауданы № 2 сотының 2014 жылғы 12 қыркүйектегі "К" ЖШС-нен өндіріп алу туралы банктің талап-арызы бойынша шешімін орындау тәсілі мен тәртібін өзгерту туралы арызбен сотқа жүгінді. Алматы қаласы, Каблуков көшесі, 181 – үй мекенжайы бойынша орналасқан меншік құқығындағы жер учаскесі бар, жалпы ауданы 578,1 ш. м. тұрғын үй түріндегі кепіл нысанасына өндіріп алу жолымен 179 231 067 теңге мөлшеріндегі берешек пен сот шығыстары (бұдан әрі-даулы мүлік) ортақ болып табылады. сот актісін ұзақ уақыт орындамауға түрткі бола отырып, Б. - ның меншік құқығына негізделеді. Алматы қаласы Алмалы ауданының № 2 аудандық сотының 2018 жылғы 20 наурыздағы ұйғарымымен өтінішті қанағаттандырудан бас тартылды. Алматы қалалық сотының азаматтық істер жөніндегі сот алқасының 2018 жылғы 31 мамырдағы ұйғарымымен соттың ұйғарымы өзгеріссіз қалды. Жоғарғы Соттың азаматтық істер жөніндегі сот алқасы жергілікті соттардың сот актілерінің күшін жойып, "Н" АҚ-ның сот шешімдерін орындау тәсілі мен тәртібін келесі негіздер бойынша өзгерту туралы талабын қанағаттандыру туралы жаңа шешім шығарды. Іс материалдарынан көрініп тұрғандай, 2012 жылғы 5 наурыздағы № 91/12-01 банктік қарыз шарты бойынша Банк Қарыз алушыға "К" ЖШС-на 12 ай мерзімге 140 000 000 теңге мөлшерінде қарыз берді. Қарыз алушының қарызды қайтару жөніндегі міндеттемелері компания басшысының б.жеке кепілдігімен, сондай-ақ оған тиесілі жоғарыда аталған даулы мүліктің кепілімен қамтамасыз етілген.
Кепілге өндіріп алу туралы даулар, кепіл ұстаушының (кредитордың) талаптарын қанағаттандыру үшін кепілге салынған мүлікке өндіріп алу борышкер өзі жауап беретін кепілмен қамтамасыз етілген міндеттемені орындамаған немесе тиісінше орындамаған жағдайда қолданылуы мүмкін
Алматы қаласы Алмалы ауданы № 2 аудандық сотының 2014 жылғы 12 қыркүйектегі заңды күшіне енген шешімімен "К" ЖШС және Б.Банктің пайдасына заем шарты бойынша 5 642 439 теңге мөлшерінде берешек және үлестік тәртіппен әрқайсысынан 2 688 466 теңге сомасында мемлекеттік баж төлеу бойынша шығыстар өндірілді. 2016 жылғы 23 ақпанда атқару парағы жеке сот орындаушысы А. (бұдан әрі – сот орындаушысы) орындауға берілді. Атқарушылық іс жүргізу шеңберінде "К" ЖШС борышкерінде жылжымалы және жылжымайтын мүлік тіркелмегені, банк шоттарында ақша қаражаты жоқ екені анықталды. "Атқарушылық іс жүргізу және сот орындаушыларының мәртебесі туралы" Қазақстан Республикасы Заңының (бұдан әрі – заң) 40-бабына сәйкес атқарушылық іс-әрекеттер жасауды қиындататын немесе мүмкін болмайтын мән-жайлар болған кезде сот орындаушысы, өндіріп алушы немесе борышкер істі қараған соттың алдына немесе орындау орны бойынша сот алдына әдісті өзгерту туралы мәселе қоюға құқылы. орындау тәртібі. Қазақстан Республикасы Азаматтық іс жүргізу кодексінің 246-бабының 1-бөлігіне сәйкес (бұдан әрі – АІЖК) іс бойынша шешім немесе сот бұйрығын шығарған сот, сондай-ақ Шешімді орындау орны бойынша Сот өндіріп алушы мемлекет болып табылатын атқарушылық іс жүргізу бойынша мемлекеттік сот орындаушысының өтінішхаты бойынша және (немесе) атқарушылық іс жүргізудегі тараптардың өтініші бойынша оны орындау тәсілін немесе тәртібін өзгерте алады, атқарушылық іс жүргізудегі тараптардың өтініші бойынша оны кейінге қалдыруы немесе егер атқарушылық әрекеттерді жасауды қиындататын немесе мүмкін болмайтын мән-жайлар туындаса, сот шешімінің орындалуын кейінге қалдыру. Бірінші сатыдағы сот Банктің өтінішін қанағаттандырудан бас тартуды "К" ЖШС – де жылжымалы мүліктің болуына, борышкерлердің екеуінде де дебиторлық берешектің болуына, сондай-ақ кепіл мүлкін сату кезінде кепіл берушінің бұрынғы жұбайының-М.құқықтарының бұзылуына түрткі болды. Апелляциялық сатыдағы сот бірінші сатыдағы соттың қорытындыларын негізді деп таныды.
Сонымен қатар, жергілікті соттардың аталған қорытындылары істің нақты мән-жайларына және қолдануға жататын материалдық құқық нормаларына сәйкес келмейді. Қазақстан Республикасы Азаматтық кодексінің (бұдан әрі – АК) 317-бабы 1-тармағының ережелеріне сәйкес кепіл ұстаушының (кредитордың) талаптарын қанағаттандыру үшін кепілге салынған мүлікке өндіріп алу борышкер өзі жауап беретін кепілмен қамтамасыз етілген міндеттемені орындамаған немесе тиісінше орындамаған жағдайда қолданылуы мүмкін. Іс бойынша сот шешімі заңды күшіне енгеніне қарамастан, борышкерлер АІЖК-нің 21-бабы 4-бөлігінің ережелерін бұза отырып, оны ұзақ уақыт бойы өз еркімен орындамағаны анықталды. Берешекті өтеу барлығы 1 500 000 теңге сомасына жүргізілді. Борышкерлердің кепілмен қамтамасыз етілген міндеттемені бұзуы елеулі болып табылады. Демек, банктің кепіл мүлкінің құнынан қанағаттануға сөзсіз құқығы бар. Бұл ретте банктің бірлескен Борышкер Б. кепілге берген даулы мүлікке өндіріп алу туралы Жеке талап қоюы талап етілмейді, өйткені кепілді мүлікке өндіріп алу туралы мәселені шешу АК-нің 316-319-баптарының нормаларына сәйкес жүргізіледі. Атқарушылық іс-қимылдар барысында "К" ЖШС борышкерінің банк алдында міндеттемелерін орындау үшін ақша қаражаты, жылжымалы және жылжымайтын мүлкі жоқ екені анықталды. Директор О. іздеу жарияланды. "К" ЖШС және Б. алдында дебиторлық берешектің бар екендігі туралы нақты дәлелдер сотқа ұсынылмаған. Сот орындаушысының орындауы барысында "К" ЖШС автокөлік құралдарының орналасқан жерін анықтау мүмкін болмағаны, борышкерді тіркеу мекен-жайы бойынша олар жоқ екендігі туралы өтінішхаттың дәлелдері назар аудартады, бұл тиісті актімен расталады. Сот орындаушысының 2017 жылғы 25 шілдедегі автокөлік құралдарын қамауға алу, ұстау және оларды айыппұл тұрағына қамауға алу туралы қаулысы орындалмады. Сотталған М. мүлкіндегі үлестер Б. - ға берілмеген және оған тіркелмеген, сондықтан борышкердің дебиторлық берешегі бар екенін куәландыра алмайды. Мұндай жағдайларда соттардың Өндіріп алушының өтінішін қанағаттандырудан бас тартуға құқықтық негіздері болған жоқ, өйткені борышкерлердің міндеттемелерді ұзақ уақыт орындамауына байланысты Банк АК-нің 317-бабының нормаларына сәйкес кепіл затының құнынан қанағаттануға құқылы. Даулы сот актілері АІЖК-нің 15-бабында бекітілген тараптардың тең құқықтылығы қағидатын бұзады, банкті бұзылған құқықтар мен заңды мүдделерді барынша толық қалпына келтіру мүмкіндігінен айырады. Кепіл берушінің бұрынғы жұбайының құқықтарын бұзу туралы соттың қорытындылары – М. кепіл мүлкін сату кезінде негізсіз болып табылады. Шартқа сәйкес Б. даулы мүлікті жұбайының 2012 жылғы 2 наурыздағы нотариалды куәландырылған өтініш-келісімімен, оның ішінде Қарыз алушы міндеттемелерін орындамаған жағдайда оны соттан тыс іске асыруға кепілге берді. Демек, М.қарыз алушылардың банк алдындағы міндеттемелерін орындамауының және борышкерлер қамтамасыз етілген міндеттеме бойынша талаптарды орындамаған жағдайда кепіл нысанасын иеліктен шығарудың ықтимал салдары туралы білді. Тиісінше, соттың 2015 жылғы 20 шілдедегі ерлі-зайыптылар арасындағы мүлікті бөлу туралы шешімі, М. Бірлесіп сатып алынған мүліктің, оның ішінде даулы үй құрылысының 1/2 үлесі тұтастай алғанда банктің кепіл мүлкін өткізу құқығына әсер етпейді, өйткені ол кепілдің күшін жоюға әкеп соқпайды.
Назар аударыңыз!
«Заң және Құқық» адвокаттық кеңсесі, бұл құжаттың жалпылама екендігіне және нақты сіздің жағдайыңыздың талаптарына сәйкес келмеуі мүмкіндігіне көңіл бөлуіңізді сұрайды. Біздің заңгерлер сіздің нақты жағдайыңызға сәйкес келетін кез келген құқықтық құжатты әзірлеп көмектесуге дайын.
Қосымша ақпарат алу үшін Заңгер/Адвокат телефонына хабарласуыңызға болады: +7 (708) 971-78-58; +7 (700) 978 5755, +7 (700) 978 5085.
Адвокат Алматы Заңгер Қорғаушы Заң қызметі Құқық қорғау Құқықтық қөмек Заңгерлік кеңсе Азаматтық істері Қылмыстық істері Әкімшілік істері Арбитраж даулары Заңгерлік кеңес Заңгер Адвокаттық кеңсе Қазақстан Қорғаушы Заң компаниясы
