Мемлекеттік баж бұйрықты заңсыз деп тану және күшін жою, бұрынғы лауазымын қалпына келтіру және мәжбүрлі жұмыстан босатылған уақыт үшін жалақыны өндіріп алу, өге де төлемдерді туралы талаптары бойынша мемлекеттік бажды тӛлемейді
Салық кодексінің 616-бабының 1) тармақшасына сәйкес соттарда талапкерлер – еңбекке ақы тӛлеу сомаларын ӛндiрiп алу туралы талап қою және еңбек қызметiне байланысты басқа да талаптар бойынша мемлекеттік баж тӛлеуден босатылады.
Демек, талап қоюшы бұйрықты заңсыз деп тану және күшін жою, бұрынғы лауазымын қалпына келтіру және мәжбүрлі жұмыстан босатылған уақыт үшін жалақыны ӛндіріп алу, ӛзге де тӛлемдерді (тӛленбеген жалақы, пайдаланылмаған демалыс үшін ӛтемақы және т.б.) ӛндіріп алу туралы талаптары бойынша мемлекеттік бажды тӛлемейді.
Бұл ретте еңбек заңнамасында моральдық зиянды ӛтеуді ӛндіріп алу мүмкіндігі кӛзделмегенін ескеру қажет, мұндай талаптар қанағаттандырылған кезде соттар «Соттардың моральдық зиянды ӛтеу туралы заңнаманы қолдануы туралы» Жоғарғы Соттың нормативтік қаулысының 14-тармағына сәйкес ҚР Конституциясының 24-бабын және АКнің 47-тарауының (951, 952-баптар) нормаларын басшылыққа алады. Демек, моральдық зиянды ӛтеуді ӛндіріп алу туралы талапты қамтитын талап арыздардан мемлекеттік баж мүліктік емес сипаттағы талап ретінде айлық есептік кӛрсеткіштің (бұдан әрі – АЕК) 50% мӛлшерінде алынады.
АПК-нің 117-бабына сәйкес талап қоюшы тӛлеуден босатылған мемлекеттік баж, сондай-ақ іс бойынша іс жүргізуге байланысты шығындар сот мемлекет кірісіне шығыстарын тӛлеуден босатылмаған жауапкерден толық немесе талап қоюдың қанағаттандырылған бӛлігіне пропорционалды ӛндіріліп алынады.«Қазақстан Республикасы соттарының азаматтық істер бойынша сот шығыстары туралы заңнаманы қолдануы туралы» Жоғарғы Соттың нормативтік қаулысының 16-тармағына сәйкес ӛтелуге жататын мемлекеттік баж мӛлшерлемесі талапкердің кім - жеке немесе заңды тұлға болуына қатысты анықталады.
Демек, жауапкерден жалақыны ӛндіріп алу туралы талап қою қанағаттандырылған жағдайда талап қою сомасының 1% мӛлшерінде, сондай-ақ мүліктік емес сипаттағы барлық талаптар бойынша АЕК-тен 50% мӛлшерінде мемлекет кірісіне мемлекеттік баж ӛндіріп алуға жатады.АПК-нің 109-бабына сәйкес сот, ӛзінің пайдасына шешім шығарылған тарапқа іс бойынша жұмсалған барлық сот шығыстарын басқа тараптан алып береді.
Заңды тұлғаның қызметкерге материалдық залалды ӛтеу туралы талап қоюы қанағаттандырылған жағдайда, талап қоюшының пайдасына талап қою сомасының 3% мӛлшерінде ӛзі тӛлеген мемлекеттік баж ӛндіріп алуға жатады.Қазақстан Республикасы Конституциялық Сотының 2023 жылғы 22 ақпандағы № 3 нормативтік қаулысымен «Салық және бюджетке тӛленетін басқа да міндетті тӛлемдер туралы» Қазақстан Республикасы Кодексінің (Салық кодексі) 610-бабы 2-тармағының ережелері әркімнің ӛз құқықтары мен бостандықтарын сот арқылы қорғау жӛніндегі конституциялық құқыққа нұқсан келтіруге және оны шектеуге алып келетін «осындай даулар бойынша әкімшілік талап қою, талап арыз (арыз) берілген кезде» деген сӛздер бӛлігінде Қазақстан Республикасы Конституциясының 13-бабының 2-тармағына және 14-бабына сәйкес келмейді деп танылды.
Қазақстан Республикасының 2023 жылғы 20 наурыздағы № 213-VII ҚРЗ Заңымен Салық кодексінің 610-бабына ӛзгерістер енгізіліп, 2-тармақ мынадай редакцияда жазылды: «Тӛрелік шешімдерінің күшін жою және тӛреліктің және шетелдік соттардың шешімдерін мәжбүрлеп орындатуға атқару парақтарын беру мәселелері жӛніндегі ұйғарымдарға, мүліктік емес және мүліктік сипаттағы даулар бойынша соттардың шешімдері мен қаулыларына сот актілерін кассациялық тәртіппен қайта қарау туралы ӛтінішхаттардан мемлекеттік баж жолданым субъектісі үшін осы баптың 1-тармағында белгіленген мемлекеттік баждың тиісті мӛлшерлемесінің 50 пайызы мӛлшерінде алынады.».
Бұдан материалдық залалды ӛтеу туралы сот актілерін қайта қарау туралы кассациялық ӛтінішхат берген кезде жауапкер - қызметкерден жеке тұлғалар үшін мемлекеттік баждың тиісті ставкасынан 50% мӛлшерінде, яғни талап қою сомасынан 3% емес, 1% мемлекеттік баж ӛндіріліп алынуға тиіс.
Назар аударыңыз!
«Заң және Құқық» адвокаттық кеңсесі, Бұл құжаттың жалпылама екендігіне және нақты сіздің жағдайыңыздың талаптарына сәйкес келмеуі мүмкендігіне көңіл бөлуіңізді сұрайды.
Біздің заңгерлер сіздің нақты жағдайыңызға сәйкес келетін кез келген құқықтық кеңесті, құжатты әзірлеп көмектесуге дайын.
Қосымша ақпарат алу үшін Заңгер/Адвокат телефонына хабарласуыңызға болады: +7 (708) 971-78-58; +7 (700) 978 5755, +7 (700) 978 5085.
