Мүлкі тәркіленіп бас бостандығынан айыру
Маңғыстау облысының қылмыстық істер жөніндегі мамандандырылған ауданаралық сотының 2013 жылғы 29 қазандағы үкімімен: бұрын сотталмаған адам Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодексінің (бұдан әрі – ҚК) 259-бабы 3-бөлігінің "а, в" тармақтары бойынша мүлкі тәркіленіп, қатаң режимдегі түзеу колониясында жазасын өтей отырып, 13 жылға бас бостандығынан айырылды. Жаза мерзімі 2013 жылғы 26 сәуірден бастап есептелген. ҚК-нің 88-бабы 1-бөлігінің "г" тармағына сәйкес жазасын өтеу орны бойынша нашақорлықтан мәжбүрлеп емдеу тағайындалды. Б., бұрын сотталған: 1) 2003 жылғы 28 қаңтарда ҚК-нің 257-бабы 2-бөлігінің "а" тармағы бойынша ҚК-нің 63-бабын қолдана отырып, 2 жылға бас бостандығынан айыру шартты түрде, 1 жылға сынақ мерзімімен. Соттың 2003 жылғы 16 қыркүйектегі қаулысымен Іс қосымша тергеу жүргізу үшін жіберілді; 2) 2004 жылғы 16 қаңтарда 103-баптың 3-бөлігі бойынша, 257-баптың 2-бөлігінің "а" тармағы бойынша, ҚК-нің 58-бабының 3-бөлігі бойынша 7 жылға бас бостандығынан айыру; 3) 2007 жылғы 12 наурызда ҚК-нің 360-бабы бойынша біреуіне бас бостандығынан айыру жылы, ҚК 60-бабының негізінде 2004 жылғы 16 қаңтардағы үкім бойынша жазаның өтелмеген бөлігі қосылды; өтеуге түпкілікті 3 жыл 8 ай бас бостандығынан айыру тағайындалды, - қатаң режимдегі түзеу колониясында жазасын өтей отырып, мүлкі тәркіленіп, ҚК-нің 259-бабы 3-бөлігінің "а, в" тармақтары бойынша 12 жылға бас бостандығынан айырылды.
Мүлкі тәркіленіп бас бостандығынан айыру
Б. жаза мерзімі 2013 жылғы 21 сәуірден бастап есептелді. Осы үкіммен М. сотталды, оған қатысты сот актілерін қайта қарау туралы өтініш берілмеді. Маңғыстау облыстық сотының қылмыстық істер жөніндегі апелляциялық сот алқасының 2013 жылғы 19 желтоқсандағы қаулысымен г., Б., М. қатысты сот үкімі өзгеріссіз қалдырылды. Маңғыстау облыстық сотының кассациялық сот алқасының 2014 жылғы 5 наурыздағы қаулысымен қалаға қатысты сот актілері өзгеріссіз қалдырылды. Ұсыныста Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының Төрағасы сотталған Г. - ға жазаны дұрыс тағайындамауға әкеп соққан қылмыстық заңның дұрыс қолданылмауына байланысты сот актілері өзгертілуге жататынын көрсетеді, сот жаза тағайындау кезінде сотталған адамның жауапкершілігін жеңілдететін және ауырлататын мән-жайларды белгілемегені туралы өз дәлелдерін дәлелдейді; бұл ретте, 2012 жылғы 29 маусымда К. - ның жас қызының асырауында болуы жазаны жеңілдететін мән-жайлар ретінде ескерілмеді. Осы негіздер бойынша ҚК-нің 55-бабы 2-бөлігінің 3-тармағы негізінде жазаның төмендеуімен қалаға қатысты сот актілері өзгертілуге жатады деп есептейді. Б.қатысты сот алқасы істі Қазақстан Республикасы қылмыстық іс жүргізу кодексінің (бұдан әрі-ҚІЖК) 494 – бабының 18-бөлігі тәртібімен қарайды. ҚІЖК-нің 494-бабының 18-бөлігіне сәйкес Қазақстан Республикасы Жоғарғы Соты Төрағасының ұсынуы бойынша кассациялық саты істе бар және тараптар қосымша ұсынған материалдар бойынша істің нақты мән-жайларын белгілеудің және қылмыстық заңды қолданудың дұрыстығын, іс бойынша іс жүргізуді жүзеге асыру кезінде қылмыстық-процестік заң нормаларының сақталуын, бірінші сот үкімінің немесе қаулысының заңдылығы мен негізділігін толық көлемде тексереді, апелляциялық, кассациялық инстанциялар. Үкімде баяндалған мән-жайлар кезінде сотталғандардың айыпталған іс-әрекетте кінәсінің дәлелденгені туралы соттың қорытындылары сот отырысында жан-жақты, толық және объективті зерттелген дәлелдемелерге негізделген және істің нақты мән-жайларына сәйкес келеді.
Сотталғандардың кінәсін растайтын дәлелдемелер қылмыстық іс жүргізу заңында белгіленген тәртіппен алынды, анық, жол берілетін және жиынтығында қылмыстық істі шешу үшін жеткілікті болып табылады. Үкімде оларға тиісті баға берілді. Іс-әрекетке заңды баға дұрыс берілген. Сонымен қатар, іс материалдарынан сот заң талаптарын бұза отырып, сотталған Г.және Б. - ға жаза олардың жауапкершілігін жеңілдететін мән-жайдың болуын есепке алмай тағайындағаны шығады. Сонымен, жаза тағайындау кезінде сот қылмыстың осы түрінің қоғамдық қауіптілігін жалпы бағалаудан ғана емес, сонымен бірге сотталушының жеке басын, оның отбасының өмір сүру жағдайларын зерттеуге міндетті. Әрбір сотталушыға жазаның түрі мен мөлшерін айқындау үшін олардың елеулі маңызын ескере отырып, жан-жақты, толық және объективті түрде зерттелуі тиіс, жазаны жеңілдететін және ауырлататын белгіленген мән-жайларды ескере отырып, сараланған тәсіл қолданылуы тиіс. Үкімнен көрініп тұрғандай, сот жазаны тағайындау кезінде Г., Б. сотталғандардың жазасы мен жауапкершілігін жеңілдететін және ауырлататын мән-жайларды қарастырған жоқ. Сонымен қатар, іс материалдарынан көрініп тұрғандай, 2012 жылы 29 маусымда К. - ның жас қызы Г. - ның асырауында. Сотталған Б. - ның да жас қызы Қ. бар., 23 желтоқсан 2011 жылы туған. Мәліметтер құжатталған. ҚК-нің 53-бабы 1-бөлігінің 4-тармағына сәйкес кінәліде жас балалардың болуы қылмыстық жауаптылық пен жазаны жеңілдететін мән-жай болып табылады. Алайда сот жаза тағайындау туралы мәселені талқылап, г. және Б... ҚК-нің 53 - бабының талаптарына қайшы, жауапкершілікті және жазаны жеңілдететін мән-жайлардың болуын негізсіз қараған жоқ. ҚК-нің 259-бабы 3-бөлігінің "а, в" тармақтарында көзделген сотталғандар жасаған қылмыстық құқық бұзушылық аса ауыр қылмыстар санатына жатады. Қолданыстағы қылмыстық заңның 55-бабы 2-бөлігінің 3-тармағына сәйкес, жасалған қылмыстың белгісі ретінде көзделмеген жеңілдететін мән-жай болған және ауырлататын мән-жайлар болмаған кезде, аса ауыр қылмыс жасалған кезде жазаның мерзімі немесе мөлшері ҚК-нің Ерекше бөлігінің тиісті бабында көзделген жазаның неғұрлым қатаң түрінің ең жоғары мерзімінің немесе мөлшерінің төрттен үшінен аспауға тиіс. ҚК-нің 259-бабының 3-бөлігінің санкциясымен мүлкі тәркіленіп, 15 жылға дейінгі мерзімге бас бостандығынан айыру түріндегі жаза көзделген. Осы мерзімнің төрттен үш бөлігі 11 жыл 3 ай бас бостандығынан айыру. Бірінші сатыдағы сот сотталған Г. - ға 13 жыл бас бостандығынан айыру, Б. - 12 жыл бас бостандығынан айыру түрінде жаза тағайындады, бұл осы баптың санкциясында көзделген ең жоғары мерзімнің төрттен үшінен асады. Осыған байланысты сот алқасы г.және Б. - ның жауапкершілігі мен жазасын жеңілдететін мән - жайлардың бар екенін мойындай отырып және жазаны дараландыру қағидатын негізге ала отырып, сотталғандарға тағайындалған жазаны: Г. - 11 жылға дейін 3 айға бас бостандығынан айыруды, Б. - 11 жылға дейін бас бостандығынан айыруды қажет деп тапты.
Жоғарыда айтылғандардың негізінде Жоғарғы Соттың қылмыстық істер жөніндегі сот алқасы ч. - ға қатысты жергілікті соттардың сот актілерін өзгертті және Г. мен Б. - ның жауапкершілігі мен жазасын жеңілдететін жағдай ретінде сотталғандардың әрқайсысында жас баланың болуын мойындады. ҚК - нің 55 – бабы 2-бөлігінің 3-тармағының талаптарына сәйкес ҚК-нің 259-бабы 3-бөлігінің "а, в" тармақтары бойынша тағайындалған г.және Б. бас бостандығынан айыру түріндегі жаза: Г. - 11 жылға дейін 3 айға бас бостандығынан айыру; Б. - 11 жылға дейін бас бостандығынан айыру азайтылды. Қалған бөлігінде сот актілері өзгеріссіз қалады. Қазақстан Республикасы Жоғарғы Соты Төрағасының ұсынысы қанағаттандырылды.
Назар аударыңыз!
«Заң және Құқық» адвокаттық кеңсесі, бұл құжаттың жалпылама екендігіне және нақты сіздің жағдайыңыздың талаптарына сәйкес келмеуі мүмкіндігіне көңіл бөлуіңізді сұрайды. Біздің заңгерлер сіздің нақты жағдайыңызға сәйкес келетін кез келген құқықтық құжатты әзірлеп көмектесуге дайын.
Қосымша ақпарат алу үшін Заңгер/Адвокат телефонына хабарласуыңызға болады: +7 (708) 971-78-58; +7 (700) 978 5755, +7 (700) 978 5085.
Адвокат Алматы Заңгер Қорғаушы Заң қызметі Құқық қорғау Құқықтық қөмек Заңгерлік кеңсе Азаматтық істері Қылмыстық істері Әкімшілік істері Арбитраж даулары Заңгерлік кеңес Заңгер Адвокаттық кеңсе Қазақстан Қорғаушы Заң компаниясы
