899-бапқа түсініктеме. Әкімшілік құқық бұзушылық жасау құралы не нысанасы болған затты, сол сияқты Қазақстан Республикасының Әкімшілік құқық бұзушылық туралы Кодексінің Әкімшілік құқық бұзушылық жасау салдарынан алынған мүлікті тәркілеу туралы қаулыны орындау  

     1. Судьяның әкімшілік құқық бұзушылық жасау құралы не нысанасы болып табылған затты, сондай-ақ Әкімшілік құқық бұзушылық жасау салдарынан алынған мүлікті, оның ішінде кірістерді (дивидендтерді), ақшаны және бағалы қағаздарды тәркілеу туралы қаулысы заңнамада, сот орындаушысында көзделген тәртіппен, ал қаруды, оқ-дәрілерді, арнайы техникалық құралдарды тәркілеу туралы арнайы жедел-іздестіру іс - шаралары және ақпаратты және есірткі құралдарын криптографиялық қорғау құралдары-Ішкі істер органы.

     2. Әкімшілік құқық бұзушылық жасау құралы не нысанасы болған тәркіленген затты өткізу немесе одан әрі пайдалану Қазақстан Республикасының Үкіметі белгілеген тәртіппен жүргізіледі.

     Тәркілеу тек қосымша әкімшілік жазаның шарасы болып табылады және әкімшілік құқық бұзушылық жасау құралын не нысанасын, сондай-ақ Әкімшілік құқық бұзушылық жасау салдарынан алынған мүлікті заңнамада белгіленген тәртіппен мемлекеттің меншігіне мәжбүрлеп өтеусіз өтініш жасаудан тұрады. Тәркілеу түріндегі әкімшілік жазаны тек сот қолдана алады.  

     ӘҚБтК-нің 45-бабының негізінде Әкімшілік құқық бұзушылық жасаған адамды оның меншік иесіне қайтаруға жататын не айналымнан алынған затты заңсыз иеленуден алып қою тәркілеу болып табылмайды. Айналымнан алынған зат мемлекет меншігіне айналуға немесе жойылуға жатады. Егер Кодекстің Ерекше бөлігінде өзгеше көзделмесе, бұзушының меншігі болып табылатын зат қана тәркіленуге жатады.

     "Әкімшілік құқық бұзушылық туралы іс бойынша сот қаулысы туралы" ҚР Жоғарғы Сотының 2018 жылғы 20 сәуірдегі № 5 нормативтік қаулысының 27-тармағы тәркілеудің құқық бұзушыдан мүлікті заңсыз иеленуден алудан айырмашылығын түсіндіреді. Әкімшілік құқық бұзушылық жасаған адамды, айналымнан алынған және мемлекет кірісіне айналдыруға немесе жоюға жататын әкімшілік құқық бұзушылық заттарын заңсыз иеленуден алып қою тәркілеу болып табылмайды. Сот әкімшілік құқық бұзушылық туралы іс бойынша қаулы шығарған кезде адамды әкімшілік жауаптылыққа тартуға қарамастан, оның ішінде іс бойынша іс жүргізуді тоқтату туралы қаулы шығарған кезде осы объектілердің тағдыры туралы мәселені шешуге тиіс.

     Мүлікті тәркілеу түрінде қосымша өндіріп алу шарасын тағайындай отырып, сот қаулының қарар бөлігінде тәркіленуге жататын мүліктің көлемін көрсетеді және тәркіленуге жататын заттарды аударады.

     Түсініктеме берілген баптың 1-бөлігі тәркілеу түрінде әкімшілік жазаны орындауға құқығы бар адамдарды анықтайды. Мұндай адамдар:

     1) сот орындаушысы-атқарушылық құжаттарды мәжбүрлеп орындауға бағытталған шараларды қабылдау бойынша оларға заңмен жүктелген функцияларды орындайтын мемлекеттік сот орындаушысы және жеке сот орындаушысы;  

     2) полиция бастығы әкімшілік жазаны орындауды тапсырған ішкі істер органдарының қызметкерлері.

     Сот орындаушылары судьяның әкімшілік құқық бұзушылық жасау құралы не нысанасы болған затты, сондай-ақ Әкімшілік құқық бұзушылық жасау салдарынан алынған мүлікті, оның ішінде кірістерді (дивидендтерді), ақшаны және бағалы қағаздарды тәркілеу туралы қаулыларын орындайды. Бірақ "атқарушылық іс жүргізу және сот орындаушыларының мәртебесі туралы" 2010 жылғы 2 сәуірдегі ҚР Заңының 138-бабының 5-тармағына сәйкес жеке сот орындаушысы мүлікті тәркілеу не мүлікті мемлекетке беру туралы атқарушылық құжаттарды өндіріске қабылдамайды. Осыған байланысты судьяның тәркілеу туралы қаулысын орындауға тек мемлекеттік сот орындаушылары мен ІІО қызметкерлері ғана құқылы.

     "Атқарушылық іс жүргізу және сот орындаушыларының мәртебесі туралы" 2010 жылғы 2 сәуірдегі ҚР Заңының 37-бабы негізінде сот орындаушысы сот қаулысының негізінде атқарушылық іс жүргізуді қозғайды.

     Тәркіленген заттай дәлелдемелер мен әкімшілік құқық бұзушылық туралы істер бойынша құжаттарды есепке алу, сақтау, беру және жою тетігі ҚР Әділет Министрінің 1998 жылғы 12 қарашадағы бірлескен бұйрығымен реттелген. № 121, ҚР Бас Прокуроры 1998 жылғы 1 желтоқсандағы № 1043ца, ҚР Ұлттық қауіпсіздік комитетінің Төрағасы 1998 жылғы 8 желтоқсандағы № 73, ҚР Қаржы министрі 1998 жылғы 22 желтоқсандағы № 598, ҚР Ішкі істер министрі 1998 жылғы 2 желтоқсандағы № 429, ҚР Мемлекеттік кіріс Министрі 1998 жылғы 28 желтоқсандағы № 111"соттың, прокуратура, алдын ала тергеу, анықтау және сот сараптамасы органдарының заттай дәлелдемелерді, қылмыстық істер, азаматтық істер және әкімшілік құқық бұзушылық туралы істер жөніндегі құжаттарды алып қою, есепке алу, сақтау, беру және жою тәртібі туралы".

     Мекемелерде, ұйымдарда және т.б. сақтауда тұрған сот тәркілеген заттай дәлелдемелерді іске асыру бөлігінде үкімді, шешімді, қаулыны орындауға жүгіну үшін атқару парағы жазылады, оны сот орындаушысы аумақтылығы бойынша орындау үшін жібереді, ілеспе хаттың көшірмесі іске тігіледі. Заттай дәлелдемелерді есепке алу журналында атқару парағы кімге және қашан жіберілгені белгіленеді.

     Сот орындаушысы тәркілеген мүліктің одан әрі тағдырын "жекелеген негіздер бойынша мемлекет меншігіне айналдырылған (түскен) мүлікті есепке алудың, сақтаудың, бағалаудың және одан әрі пайдаланудың кейбір мәселелері"Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2002 жылғы 26 шілдедегі № 8333 қаулысымен реттеді. Республикалық меншікке айналдырылған (түскен) тәркіленген мүлікті есепке алуды, сақтауды, бағалауды және одан әрі пайдалануды ҚР Қаржы министрлігінің Мемлекеттік мүлік және жекешелендіру комитеті және оның аумақтық органдары айқындайды. Коммуналдық меншікке айналдырылған (түскен) тәркіленген мүліктің айналымын бақылау аудандардың, облыстық маңызы бар қалалардың жергілікті атқарушы органдарына жүктеледі.

     Атқарушылық іс жүргізуді тоқтатудың негізі мен салдары "атқарушылық іс жүргізу және сот орындаушыларының мәртебесі туралы"2010 жылғы 2 сәуірдегі ҚР Заңының 47-бабында көзделген. Біздің жағдайда бұл қашан:

     1) атқарушылық құжатты өндіріп алу немесе өзге де талап ету толық көлемде орындалған;

     2) тиісті органның шешімі жойылып, оның негізінде атқарушылық құжат берілді;

     3) мүлікті тәркілеу туралы атқарушылық құжатты орындау барысында борышкердің мүлкі, оның ішінде сот орындаушысы қабылдаған ақшасы, бағалы қағаздары немесе кірістері жоқ, оның мүлкін немесе кірістерін анықтау жөніндегі заңда көзделген барлық шаралар нәтижесіз болып табылды.

     Атқарушылық іс жүргізу тоқтатылған жағдайларда сот орындаушысы бұл туралы бір тәулік ішінде қаулы шығарады. Атқарушылық құжатты не оның тиісті белгісі бар көшірмесін сот орындаушысы сотқа жібереді. Атқарушылық іс жүргізуді тоқтатумен бір мезгілде мәжбүрлеп орындау шаралары жойылуға тиіс.  

     2014 жылғы 23 сәуірдегі "Ішкі істер органдары туралы" ҚР Заңының 4-бабы 1-тармағының 4) тармақшасына сәйкес ішкі істер органдары қызметінің міндеттерінің бірі қылмыстық жазалар мен әкімшілік жазаларды орындау болып табылады.

     Әкімшілік құқық бұзушылық туралы істер бойынша ішкі істер органдары тәркілеу туралы сот қаулыларын орындайды:

     1) қару;  

     2) жауынгерлік керек-жарақтар;

     3) арнайы жедел-іздестіру іс-шараларын жүргізуге арналған арнайы техникалық құралдар;

     4) ақпаратты қорғаудың криптографиялық құралдары;

     5) есірткі құралдары.

     "Қарудың жекелеген түрлерінің айналымын мемлекеттік бақылау туралы" 1998 жылғы 30 желтоқсандағы ҚР Заңының 20-бабында тәркіленген қару мен оның патрондарын айналысқа шығару тәртібі көзделген. Техникалық пайдалануға жарамды тәркіленген азаматтық және қызметтік қару мен оның патрондары Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес кәдеге жаратылуға не Азаматтық және қызметтік қару саудасына лицензиясы бар заңды тұлғалар арқылы өткізілуге тиіс.

     Қару мен оқ-дәрі айналымы саласындағы қаулылардың орындалуы қызметі ҚР Ішкі істер министрінің 2016 жылғы 29 наурыздағы № 313 бұйрығымен регламенттелген азаматтық және қызметтік қару айналымы саласындағы бақылау жөніндегі ішкі істер органдарының мамандандырылған бөлімшелеріне жүктелді. Тәркіленген қаруды, оқ-дәрілерді және жарылғыш материалдарды қабылдау, есепке алу, сақтау және ішкі істер органдарында сақталуын қамтамасыз ету ҚР Ішкі істер министрінің 2015 жылғы 24 ақпандағы № 150 бұйрығының талаптары ескеріле отырып жүзеге асырылады.

     ӘҚБтК 795-бабының 6-бөлігі негізінде алынған атыс және өзге де қару, сондай-ақ жауынгерлік керек-жарақтар, арнайы жедел-іздестіру іс-шараларын жүргізуге арналған арнайы техникалық құралдар және ақпаратты қорғаудың криптографиялық құралдары Қазақстан Республикасының Ішкі істер министрлігі айқындайтын тәртіппен сақталады немесе жойылады.

Соттың, прокуратура, қылмыстық қудалау және сот сараптамасы органдарының қылмыстық істер бойынша заттай дәлелдемелерді, алынған құжаттарды, ұлттық және шетел валютасындағы ақшаны, есірткі құралдарын, психотроптық заттарды алып қою, есепке алу, сақтау, беру және жою тәртібі Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2014 жылғы 9 желтоқсандағы № 1291 қаулысымен реттеледі. Егер сатылуға жататын заттай дәлелдемелер шешім шығарған сотта болса, сот отырысының хатшысы ілеспе хатпен атқару парағын сот орындаушысына жібереді. Ілеспе хат іске тігіледі және оның кезекті парағымен нөмірленеді. Журналда атқару парағы кімге және қашан жіберілгені жазылады. Заттай дәлелдемелерді сот орындаушысына бергеннен кейін журналға заттай дәлелдемелерді сот орындаушысына беру туралы тиісті жазба енгізіледі.

     2-бөлім бланкеттік болып табылады және әкімшілік құқық бұзушылық жасау құралы не нысанасы болып табылған тәркіленген затты сату немесе одан әрі пайдалану "жекелеген негіздер бойынша мемлекет меншігіне айналдырылған (түскен) мүлікті есепке алудың, сақтаудың, бағалаудың және одан әрі пайдаланудың кейбір мәселелері"Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2002 жылғы 26 шілдедегі қаулысында белгіленген тәртіппен жүргізілетінін айтады. Осы құқықтық актімен жекелеген негіздер бойынша мемлекет меншігіне айналдырылған (түскен) мүлікті есепке алу, сақтау, бағалау және одан әрі пайдалану қағидалары бекітілді. Осы Қағидалардың күші сот шешімімен республикалық меншікке түсті деп танылған иесіз қауіпті қалдықтарға қолданылмайды.

     ӘҚБтК-нің Ерекше бөлігі әкімшілік жаза түрі ретінде тәркілеуді орындаудың кейбір ерекшеліктерін қарастырады. Мәселен, ӘҚБтК-нің 436-бабына ескертпеде " осы Кодекстің 436 және 482-баптарына сәйкес тәркіленген, одан әрі пайдалануға жарамсыз, сондай-ақ Қазақстан Республикасының аумағында азаматтық және қызметтік қару ретінде айналымға тыйым салынған қару осы Кодекстің 795-бабында көзделген тәртіппен жойылуға жатады "делінген.

     Осыған ұқсас ерекшеліктер ӘҚБтК-нің 158-бабына ескертпеде қамтылған. Тәркіленген контрафактілік тауарлар ӘҚБтК-нің 795-бабында көзделген тәртіппен жойылуға жатады, мұндай тауарларды айналымға енгізу қоғамдық мүдде үшін қажет болған және Қазақстан Республикасының Тұтынушылардың құқықтарын қорғау туралы заңнамасының талаптарын бұзбаған жағдайларды қоспағанда (тауардан және оның қаптамасынан заңсыз пайдаланылатын тауар белгісін немесе оған ұқсас белгіні белгіні араластыру дәрежесіне дейін алып тастаған жағдайда). Себебі әкімшілік құқық бұзушылық туралы іс бойынша іс қозғау керек. ӘҚБтК-нің 158-прав Мемлекеттік кірістер органдары мен әділет органдарына құқық берілген, тәркіленген контрафактілік тауарды жоюды олар сот қаулысы заңды күшіне енгеннен кейін жүзеге асыра алады.  

     Тәркіленген мүлікті және жекелеген негіздер бойынша мемлекет меншігіне түскен мүлікті есепке алу және одан әрі пайдалану қағидаларын бұзу ӘҚБтК-нің 472-бабы бойынша әкімшілік жауаптылыққа әкеп соғатынын атап өткен жөн. Баптың диспозициясында: "егер бұл әрекеттерде қылмыстық жазаланатын іс-әрекет белгілері болмаса" деген сөздер бар, бәсекелес норма ҚК 425-бабының 2-бөлігі болады. Яғни қылмыстық жауапкершілік үш біліктілік белгісі бойынша туындайды:

     1) соттың үкімі немесе қаулысы бойынша тәркіленуге жататын мүлікті жасыру;

     2) соттың үкімі немесе қаулысы бойынша тәркіленуге жататын мүлікті беру;

     3) мүлікті тәркілеуді тағайындау туралы заңды күшіне енген сот үкімін немесе қаулысын орындаудан өзге де жалтару.  

Қазақстан Республикасының Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодексіне ғылыми-практикалық түсініктеме (мақала) авторлық ұжымнан:

     Бачурин Сергей Николаевич, з.ғ. к., доцент - 48-тарау (Е. М. Хакимовпен бірлесіп жазған);

     Ғабдуалиев Мереке Трекович, з.ғ. к. – 11, 21, 22, 23-тараулар;

     Жүсіпбекова Айнұр Маратқызы, з.ғ. м. – 13-тарау (а. в. Карпекинмен бірлесіп жазған); 33, 39-тараулар (О. Т. Сейтжановпен бірлесіп жазған);  

     Карпекин Александр Владимирович, з.ғ. к., доцент - 13 тарау (А. М. Жүсіпбековамен бірлесіп жазған);

     Корнейчук Сергей Васильевич-2 тарау; 6 тарау (О. Т. Сейтжановпен, Е. М. Хакимовпен бірлесіп жазған); 8 тарау; 25 тарау (е. м. Хакимовпен бірлесіп жазған); 457-470, 488, 488-1, 491-506 баптар; 28, 30, 52 тараулар;

     Корякин Илья Петрович, з.ғ. д., профессор-49 тарау;

     Кысықова Гүлнара Бауыржанқызы, з.ғ. к. - 20 тарау;

     Омарова Ботагөз Акимгереевна, з.ғ. к. – 17 тарау; 18 тарау (Б. А. Парманқұловамен бірлесіп жазған); 26, 31 тараулар; 32 тарау (Б. А. Парманқұловамен бірлесіп жазған);

     Парманқұлова Баян Асханбайқызы - 18-тарау (Б. А. Омаровамен бірлесіп жазған); 19, 32-тараулар (Б. А. Омаровамен бірлесіп жазған); 43-тарау (А. С. Тукиевпен бірлесіп жазған);  

     Подопригора Роман Анатольевич, з.ғ. д., профессор-24 тарау, 489, 489-1, 490 баптар;

     Порохов Евгений Викторович, з.ғ. д. - 14, 15, 16, 29-тараулар, 471-475-баптар;

     Сейтжанов Олжас Теміржанұлы, з.ғ. к., доцент, – 4-тарау; 5-тарау (Е. М. Хакимовпен бірлесіп жазған); 6-тарау (С. В. Корнейчукпен, Е. М. Хакимовпен бірлесіп жазған); 9-тарау; 10-тарау (В. В. Филин Б. Е. Шаймерденовпен бірлесіп жазған); 33-тарау (А. М. Жүсіпбековамен бірлесіп жазған); 36-тарау (б. е. Шаймерденовпен бірлесіп жазған); 39-тарау (А. М. Жүсіпбековамен бірлесіп жазған);

     Смышляев Александр Сергеевич, PhD докторы. – 38, 40, 42, 43-1-тараулар (А. С. Тукиевпен бірлесіп жазған); 44-тарау;

     Тукиев Аслан Сұлтанұлы – з.ғ. к., доцент-1, 3, 35 тараулар; 38, 40, 42 тараулар (А. С. Смышляевпен бірлесіп жазған); 43 тарау (Б. А. Парманқұловамен бірлесіп жазған); 43-1 тарау (А. С. Смышляевпен бірлесіп жазған); 44-1 тарау (бірге жазған Шипп Д. А.); 45-тарау; 46 (бірге жазған Шипп Д. А.); 47-тарау;  

     Филин Владимир Владимирович, з.ғ. к., доцент - 10 тарау (О. Т. Сейтжановпен, Б. Е. Шаймерденовпен бірлесіп жазған);  

     Хакимов Ержан Маратұлы, м. з. н. - 5-тарау (О. Т. Сейтжановпен бірлесіп жазған); 6-тарау (О. Т. Сейтжановпен бірлесіп жазған, С. В. Корнейчук); 7-тарау; 25-тарау (С. В. Корнейчукпен бірлесіп жазған); 34, 41-тараулар; 48-тарау (бірлесіп жазған С. Н. Бачуринмен); 53-тарау;

     Шаймерденов Болат Ерденұлы, з.ғ. м., – 10-тарау (О. Т. Сейтжановпен, В. В. Филинмен бірлесіп жазған); 12-тарау; 476-487, 507-509-баптар; 36-тарау (О. Т. Сейтжановпен бірлесіп жазған); 37, 50, 51-тараулар.  

     Шипп Денис Алексеевич-44-1, 46 тараулар (А. С. Тукиевпен бірлесіп жазған).

Актінің өзгертілген күні: 01.01.2020 актінің қабылданған күні: 01.01.2020 қабылданған орны: 1000500000000 актіні қабылдаған Орган: 103001000000 қолданылу аймағы: 10000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000: 029000000000 / 028000000000 / 029002000000 / 028004000000 / 029001000000 / 026000000000 / 001000000000 / 001008000000 / 030000000000 акт нысаны: COMM / code заңды күші: 1900 акт тілі: rus  

Назар аударыңыз!  

«Заң және Құқық» адвокаттық кеңсесі, бұл құжаттың жалпылама екендігіне және нақты сіздің жағдайыңыздың талаптарына сәйкес келмеуі мүмкіндігіне көңіл бөлуіңізді сұрайды. Біздің заңгерлер сіздің нақты жағдайыңызға сәйкес келетін кез келген құқықтық құжатты әзірлеп көмектесуге дайын.  

Қосымша ақпарат алу үшін Заңгер/Адвокат телефонына хабарласуыңызға болады: +7 (708) 971-78-58; +7 (700) 978 5755, +7 (700) 978 5085.    

Адвокат Алматы Заңгер Қорғаушы Заң қызметі Құқық қорғау Құқықтық қөмек Заңгерлік кеңсе Азаматтық істері Қылмыстық істері Әкімшілік істері Арбитраж даулары Заңгерлік кеңес Заңгер Адвокаттық кеңсе Қазақстан Қорғаушы  Заң компаниясы