Қаржыландыруды ұлғайту жөніндегі мердігерлік жұмыстарды мемлекеттік сатып алу туралы шартқа жобалау-сметалық құжаттаманы қайта қарау міндетін жүктеу
Сот ЖШС-нің талабын қанағаттандыра отырып, Заңнаманың басты қағидаттарының бірі – АК-нің 380-бабының 1-тармағында бекітілген ерік білдіру еркіндігін бұзды, соған сәйкес шарт жасасуға мәжбүрлеуге жол берілмейді.
"А" ЖШС (бұдан әрі – ЖШС) сотқа "Қазақстан Республикасы Көлік және коммуникациялар министрлігі Автомобиль жолдары комитетінің Ақмола облыстық департаменті" ММ (бұдан әрі – Департамент) км учаскесін күрделі жөндеуге мердігерлік жұмыстарды мемлекеттік сатып алу туралы 2012 жылғы 1 ақпандағы шартқа жобалау-сметалық құжаттаманы қайта қарау міндетін жүктеу туралы талап арызбен жүгінді. "Астана-Қостанай-Челябинск" автомобиль жолының "РФ шекарасы (Екатеринбург – Алматы)" Республикалық маңызы бар автомобиль жолының 856-913 және бюджет заңнамасында көзделген қаржыландыруды ұлғайту жөніндегі рәсімдерді жүзеге асыру. Ақмола облысының мамандандырылған ауданаралық экономикалық сотының 2013 жылғы 20 наурыздағы шешімімен ЖШС талабы қанағаттандырылды. Департаментке 2012 жылғы 1 ақпандағы шартқа жобалық-сметалық құжаттаманы қайта қарау және қаржыландыруды ұлғайту бойынша бюджет заңнамасында көзделген рәсімдерді жүзеге асыру міндеті жүктелген.Бұл шешім апелляциялық тәртіппен қайта қаралмады, 2013 жылғы 5 сәуірде заңды күшіне енді. Ақмола облыстық сотының кассациялық сот алқасының 2014 жылғы 6 ақпандағы ұйғарымымен кассациялық наразылық мерзімін қалпына келтіруден бас тартылды, прокурордың кассациялық наразылығы қайтарылды. Наразылықта Бас Прокурор бірінші сатыдағы соттың шешімін өзгертуді сұрады, оны талап қоюдан бас тарту туралы жаңа шешім шығара отырып, талап қоюды қанағаттандыру бөлігінде күшін жойды, бұл материалдық және іс жүргізу құқығының нормаларын дұрыс қолданбағанын және бұзғанын көрсетті. Іс материалдарынан Департамент пен ЖШС арасында Мемлекеттік сатып алу конкурсының қорытындысы бойынша 2008 жылғы 4 тамызда км учаскесін күрделі жөндеуге мердігерлік жұмыстардың шарты жасалғаны шығады. 2011 жылғы 31 желтоқсанға дейінгі мерзімге 4 205 350 210 теңге сомасына "РФ шекарасы (Екатеринбург-Алматы)" Республикалық маңызы бар автомобиль жолының 856-913 "Астана-Қостанайчелябинск" автомобиль жолының. Мердігерлік жұмыстар 2001 жылы "Қаздорпроект "жобалау-зерттеу институты" ЖШС әзірлеген, 2007 жылғы бағамен түзетілген жоба негізінде жүзеге асырылды. 2008 жылы ЖШС 84 383 110 теңгені игерді. 2009 жылдан 2010 жылға дейінгі кезеңде қаржыландырудың болмауына байланысты жобаны іске асыру кейінге қалдырылды. 2011 жылғы 4 қарашада тараптар 2011 жылғы 31 желтоқсанға дейінгі мерзімге жұмысты жалғастыру туралы шарт жасасты. Осы шарт негізінде ЖШС 399 800 000 теңге сомасында жұмыстар орындалды, бұл тиісті актілермен расталды. 2012 жылғы 1 ақпанда ЖШС мен Департамент арасында 2014 жылғы 31 желтоқсанға дейінгі мерзімге 3 721 167 100 теңге сомасында жұмыстарды орындауға шарт жасалды.
Қаржыландыруды ұлғайту жөніндегі мердігерлік жұмыстарды мемлекеттік сатып алу туралы шартқа жобалау-сметалық құжаттаманы қайта қарау міндетін жүктеу
Осы Шартта және 2012 жылғы 13 қыркүйектегі қосымша келісімде Тараптар 2012 жылға арналған жұмыстардың құны 2013 жылға 149 490 000 теңгені құрайтынын көздеді– 1 848 810 000 теңге, 2014 жылға– 1 722 867 100 теңге. ЖШС талаптары ҚНжЕ сәйкес " сәулет, қала құрылысы және құрылыс саласындағы мемлекеттік нормативтер. Құрылысқа арналған жобалық құжаттаманы әзірлеу, келісу, бекіту тәртібі және құрамы" жобалық құжаттама бекітілген күннен бастап үш жыл бойы жарамды. Жобалау-сметалық құжаттаманың қолданылу мерзімінің аяқталуына және жұмыс құнының өсуіне сілтеме жасай отырып, ЖШС жоғарыда аталған талап-арызбен сотқа жүгінді. АІЖК-нің 66-бабының екінші бөлігіне байланысты істі дұрыс шешу үшін маңызы бар мән-жайларды сот тараптардың, іске қатысатын басқа да адамдардың талаптары мен қарсылықтары негізінде, қолдануға жататын материалдық және процестік құқық нормаларын ескере отырып айқындайды, бұл жағдайда сот жасамаған. ЖШС талаптарын негізді деп тани отырып, сот талапкер ұсынған 2012 жылы жасалған "К "жобалау-зерттеу институты" ЖШС алдын ала жобасына сүйенді, оның ішінде жұмыстардың құны 6 379 170 830 теңгені құрайды. Осыған байланысты сот АК-нің 655-бабының 3-тармағына сәйкес мердігерге сметаны қайта қарауды талап етуге құқық беретін жұмыс құнының екі есеге жуық (2 658 003 730 теңгеге) артуы туралы қорытындыға келді. Соттың аталған тұжырымдары істің нақты мән-жайларына сәйкес келмейді және материалдық құқық нормаларына қайшы келеді. Азаматтық Кодекстің (бұдан әрі – АК) 621-бабының 5-тармағына, 655-бабының 3-тармағына сәйкес белгіленген бағаны (сметаны) ұлғайтуды талап ету құқығы мердігерде шарт жасалғаннан кейін материалдар мен жабдықтардың нарықтық құны жалпы өскен кезде ғана туындайды. Шарт жасалған кезде жобалау-сметалық құжаттаманың мерзімі аяқталды, осыған қарамастан, ЖШС мәміленің бағасы туралы шарттармен келісе отырып, жұмыстарды орындау туралы шарт жасасты.
Қаржыландыру көздеріне қарамастан құрылысқа арналған жобалау алдындағы (техникалық-экономикалық негіздемелерге) және жобалау (жобалау-сметалық) құжаттамасына сараптама жүргізу, сондай-ақ Үкіметтің 2002 жылғы 19 тамыздағы № 918 қаулысымен бекітілген мемлекеттік инвестициялар есебінен салынып жатқан жобаларды бекіту Қағидаларының 41-тармағымен бұрын бекітілген жобалау (жобалау-сметалық) құжаттамасы қайта өңделуі мүмкін, егер жобаны іске асыру басталғанға дейін немесе белгіленген объектіні салу барысында оған объектінің конструктивтік схемасына, оның көлемдік-жоспарлау, инженерлік-техникалық немесе технологиялық жобалау шешімдеріне, сондай-ақ құндық және басқа да бекітілген техникалық-экономикалық көрсеткіштерге әсер ететін өзге де объективті факторларға әсер ететін принциптік сипаттағы өзгерістер және (немесе) толықтырулар енгізудің негізді қажеттілігі туындаса. Талапкер АІЖК-нің 65-бабын бұза отырып, талап қою талаптарының негізділігін растайтын дәйектілікпен дәлелдемелер ұсынбаған. 2012 жылға қарай "жобалау-зерттеу институты "ЖШС-нің өз шешімін негіздеу үшін сотпен жүктелген жұмыс жобасына сараптама жүргізілмегенін ескерсек, ол жол берілетін дәлел бола алмайды. Сонымен қатар, АК-нің 652-бабының 3-тармағына байланысты жұмыстардың кездейсоқ қымбаттау қаупін мердігер көтереді. Жоғарыда келтірілген норманы сөзбе-сөз түсіндіруден мердігердің қатты сметаны ұлғайтуды талап ету құқығы Тапсырыс берушінің оған ұлғаю жағына өзгерістер енгізудің сөзсіз міндетіне әкеп соқпайтындығы шығады. Заң шығарушы Тапсырыс берушіге Шарт талаптарын мұндай өзгертуден бас тартуға мүмкіндік берді, бұл өз кезегінде мердігерге шартты бұзуды талап ету құқығын береді. Жоғарыда айтылғандар жұмыстардың құны асып кеткен жағдайда ЖШС бағаны ұлғайту туралы талаппен бағдарлама әкімшісіне жүгінуге, ал бас тартқан жағдайда – Шартты бұзуға құқылы екендігін куәландырады. Департаментті жобалау-сметалық құжаттаманы қайта қарауды және қаржыландыруды ұлғайту бойынша бюджет заңнамасында көзделген рәсімдерді заңсыз орындауды міндеттеу талабы. ЖШС талап-арызын қанағаттандыра отырып, сот азаматтық заңнаманың басты қағидаттарының бірі – АК-нің 380-бабының 1-тармағында бекітілген ерік білдіру еркіндігін бұзды, оған сәйкес шарт жасасуға мәжбүрлеуге жол берілмейді. Сот шешім шығарған кезде өткізілген Мемлекеттік сатып алу шарттарының мазмұнын және өнім берушіні таңдау үшін негіз болған ұсынысты өзгерте алатын шартқа өзгерістер енгізуге тыйым салуды белгілейтін "мемлекеттік сатып алу туралы" Заңның 39-бабының ережелерін назарға алған жоқ.
Қаржыландыруды ұлғайту жөніндегі мердігерлік жұмыстарды мемлекеттік сатып алу туралы шартқа жобалау-сметалық құжаттаманы қайта қарау міндетін жүктеу
Аталған бұзушылықтар елеулі болып табылады, өйткені істің дұрыс шешілмеуіне әкеп соқтырды, бұл АІЖК-нің 387-бабының үшінші бөлігіне және "соттардың азаматтық іс жүргізу заңнамасының кейбір нормаларын қолдануы туралы" Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының 2003 жылғы 20 наурыздағы № 2 нормативтік қаулысының 30-тармағына сәйкес заңды күшіне енген сот актілерін қадағалау тәртібімен қайта қарауға негіз болып табылады. АІЖК-нің 384-бабының бірінші және үшінші бөліктеріне байланысты кассациялық тәртіппен шағымданбаған бірінші сатыдағы соттың шешімі, егер қабылданған сот актісі Қазақстан Республикасының экономикасы мен қауіпсіздігі үшін ауыр қайтымсыз салдарға әкеп соғуы мүмкін болса, ерекше жағдайларда Бас Прокурордың наразылығы бойынша сот қадағалауы тәртібімен қайта қаралуы мүмкін. "Қазақстан Республикасының Ұлттық қауіпсіздігі туралы" Заңның 5-бабының 10) тармақшасына сәйкес елдің мүдделеріне қайшы келетін стратегиялық ресурстарды пайдалануды қоса алғанда, мемлекеттің экономикалық қауіпсіздігіне нұқсан келтіру ұлттық қауіпсіздікке төнетін қатерлердің бірі болып табылады. Бюджет-мемлекеттің міндеттері мен функцияларын іске асыруды қаржылық қамтамасыз етуге арналған орталықтандырылған ақша қоры, яғни оны пайдалану елдің мүдделеріне қайшы Қазақстан Республикасының ұлттық қауіпсіздігіне қатер төндіруі мүмкін стратегиялық ресурс. ЖШС талаптарын қанағаттандыра отырып, сот Бюджет кодексінің нормативтік құқықтық актілер және бюджет жобасына белгілі бір түсімдер мен шығыстарды енгізу қажеттілігін және олардың көлемдерінің негізділігін айқындайтын басқа да құжаттар негізінде бюджетті жоспарлауды айқындайтын бабында көзделген Қазақстан Республикасының бюджет жүйесінің негізділігі қағидатын бұзды.
Қаржыландыруды ұлғайту жөніндегі мердігерлік жұмыстарды мемлекеттік сатып алу туралы шартқа жобалау-сметалық құжаттаманы қайта қарау міндетін жүктеу
Назар аударыңыз!
«Заң және Құқық» адвокаттық кеңсесі, бұл құжаттың жалпылама екендігіне және нақты сіздің жағдайыңыздың талаптарына сәйкес келмеуі мүмкіндігіне көңіл бөлуіңізді сұрайды. Біздің заңгерлер сіздің нақты жағдайыңызға сәйкес келетін кез келген құқықтық құжатты әзірлеп көмектесуге дайын.
Қосымша ақпарат алу үшін Заңгер/Адвокат телефонына хабарласуыңызға болады: +7 (708) 971-78-58; +7 (700) 978 5755, +7 (700) 978 5085.
Адвокат Алматы Заңгер Қорғаушы Заң қызметі Құқық қорғау Құқықтық қөмек Заңгерлік кеңсе Азаматтық істері Қылмыстық істері Әкімшілік істері Арбитраж даулары Заңгерлік кеңес Заңгер Адвокаттық кеңсе Қазақстан Қорғаушы Заң компаниясы
