ҚҚС-ты қайтарудың міндетті шарты-салық сомаларының дұрыстығы, яғни бюджетке нақты түсім. Салық төлеушіге бюджеттен қайтаруға есепке жатқызылатын ҚҚС сомасы есептелген салық сомасынан асып түсуге жатады.
"Қ" Ұлттық компаниясы " АҚ (бұдан әрі – компания, ҚТЖ) "Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі Мемлекеттік кірістер комитетінің Астана қаласы бойынша Мемлекеттік кірістер департаменті" РММ-не (бұдан әрі-Департамент, салық органы) салықтық тексеру нәтижелері туралы хабарламаға дау айту туралы өтініш туралы сотқа жүгінді. Астана қаласының мамандандырылған ауданаралық экономикалық сотының 2015 жылғы 23 қаңтардағы шешімімен өтінішті қанағаттандырудан бас тартылды. Астана қаласы сотының азаматтық және әкімшілік істер жөніндегі апелляциялық сот алқасының 2015 жылғы 30 сәуірдегі қаулысымен Астана қаласы Мамандандырылған ауданаралық экономикалық сотының 2015 жылғы 23 қаңтардағы шешімі өзгеріссіз қалды. Астана қаласы сотының кассациялық сот алқасының 2015 жылғы 26 тамыздағы қаулысымен Астана қаласы Мамандандырылған ауданаралық экономикалық сотының 2015 жылғы 23 қаңтардағы шешімі және Астана қаласы сотының азаматтық және әкімшілік істер жөніндегі апелляциялық сот алқасының 2015 жылғы 30 сәуірдегі қаулысы қосылған құн салығының асып кету сомасы туралы хабарламаның күшін жою туралы өтінішті қанағаттандырудан бас тарту бөлігінде өзгертілді бюджеттен қайтарылған және қайтаруға расталмаған ҚҚС (бұдан әрі – ҚҚС) осы бөлімде өтінішті қанағаттандыру туралы жаңа шешім шығарыла отырып жойылды. 3 997 417 606 теңге мөлшерінде ҚҚС және 2 882 247 612 теңге мөлшерінде өсімпұл есептеу бөлігінде 2014 жылғы 27 маусымдағы № 343 салықтық тексеру нәтижелері туралы хабарлама заңсыз деп танылды және жойылды. Салық органына компанияның құқықтары мен заңмен қорғалатын мүдделерінің жол берілген бұзушылықтарын жою міндеті жүктелген. Қалған бөлігінде сот актілері өзгеріссіз қалды Жоғарғы Соттың азаматтық істер жөніндегі сот алқасы наразылық білдіру мерзімін ұзартты; осы іс бойынша кассациялық сот алқасының қаулысын өзгертті; "к" АҚ-ның бюджеттен қайтарылған және қайтаруға расталмаған ҚҚС асып кету сомасы туралы хабарламаның күшін жою туралы 583 405 355 теңге мөлшеріндегі өтінішін қанағаттандыру және тиісті өсімпұлды қосымша есептеу бөлігінде сот актісінің күшін жойды. Істің көрсетілген бөлігінде бірінші және апелляциялық сатыдағы соттардың сот актілері күшінде қалды. Қалған бөлігінде кассациялық сот алқасының қаулысы мынадай негіздер бойынша өзгеріссіз қалдырылды. Іс материалдарымен 2009 жылғы 13 мамыр, 15 тамыз, 13 Қараша және 2010 жылғы 14 ақпан аралығында ҚТЖ Департаментке 2009 жылғы 1 қаңтар мен 31 желтоқсан аралығында жалпы сомасы 14 052 016 429 теңгеге ҚҚС асып кетуін қайтару туралы, оның ішінде 2009 жылғы 2 тоқсан үшін қосымша декларациялар бергені анықталды - 3 997 417 606 теңге. Көрсетілген сома салық кодексінің 274-бабына сәйкес салық тексеруін алдын ала жүргізбей, оңайлатылған тәртіппен мемлекеттік бюджеттен салық төлеушіге қайтарылды.
ҚҚС-ты қайтарудың міндетті шарты-салық сомаларының дұрыстығы, яғни бюджетке нақты түсім. Салық төлеушіге бюджеттен қайтаруға есепке жатқызылатын ҚҚС сомасы есептелген салық сомасынан асып түсуге жатады.
2014 жылғы 4 сәуірдегі № 343 Нұсқама негізінде департамент 2009 жылғы 2 тоқсанда қайтаруға ұсынылған ҚҚС сомаларының дұрыстығын растау мәселелері бойынша жоспардан тыс тақырыптық салықтық тексеру тағайындады. Салық органы халықаралық тасымалдау қызметтері үшін ҚҚС нөлдік ставкасы бойынша салық салынатын айналымды растаған жоқ– 3 997 417 606 және ҚҚС – 583 405 355 теңгені есепке жатқызу кезінде бұзушылықтарды анықтады. 2014 жылғы 27 маусымда салықтық тексеру актісі шығарылды, салық төлеушіге қайтаруға расталмаған 3 997 417 606 теңге мөлшерінде ҚҚС сомасы, 54 897 теңге сомасында ҚҚС қосымша есептеу, 2 882 247 612 теңге сомасында өсімпұл туралы хабарлама жіберілді. Кассациялық сатыдағы сот салық органы 2009 жылғы 2 тоқсанда салық Заңында көзделмеген ресми негіздер бойынша 3 997 417 606 теңге сомасына ҚҚС қайтаруды растамады, өйткені жүктерді теміржол көлігімен тасымалдау халықаралық болып саналады деген қорытындыға келді. Кассациялық сатыдағы соттың көрсетілген қорытындылары істің мән-жайларына сәйкес келмейді және материалдық құқық нормаларына қайшы келеді. АІЖК - нің 66-бабының 2-бөлігіне сәйкес істі дұрыс шешу үшін маңызы бар мән-жайларды сот материалдық және іс жүргізу құқығының қолданылуға жататын нормаларын ескере отырып, іске қатысушы тараптардың, басқа да адамдардың талаптары мен қарсылықтары негізінде айқындайды, бұл соттың істемегені. ҚҚС-ты қайтарудың міндетті шарты салық сомаларының дұрыстығы болып табылады, яғни оның бюджетке нақты түсуі. "Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы "кодексті (Салық кодексі) қолданысқа енгізу туралы" Қазақстан Республикасы Заңының 42-бабы 1) тармақшасына сәйкес салық төлеушіге бюджеттен қайтаруға есепке жатқызылатын ҚҚС сомасы есептелген салық сомасынан асып кетуге жатады. Осылайша, есепке жатқызылған ҚҚС-тан есептелген ҚҚС сомасын шегеру керек. Алынған асып кету салық төлеушіге қайтарылуға жатады. ҚТЖ салық органына 300.00 нысанындағы декларацияны ұсынды, оған сәйкес ҚҚС-ты рұқсат етілген есепке алу сомасы 9 169 423 976 теңгені құрайды (Б. 300.00.022), барлығы есептелген - 5 172 006 370 теңге (300.00.011-бет), қайтарылуға жатады - 3 997 417 606 теңге (9 169 423 9 76 - 5 172 006 370). Салық тексерісі декларацияда көрсетілген есепке жатқызылған ҚҚС сомасы шынайылық өлшемдеріне сәйкес келмейтінін анықтады. Салық кодексінің 256, 266-баптарының мағынасынан тауарларды алушы оны жеткізуші бюджетке енгізген сомаға төлеуге жататын ҚҚС мөлшерін азайтуға құқылы (есепке жатқызуға). 5-тармаққа сәйкес
ҚҚС-ты қайтарудың міндетті шарты-салық сомаларының дұрыстығы, яғни бюджетке нақты түсім. Салық төлеушіге бюджеттен қайтаруға есепке жатқызылатын ҚҚС сомасы есептелген салық сомасынан асып түсуге жатады.
Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2011 жылғы 30 желтоқсандағы № 1707 Қаулысымен бекітілген ҚҚС асып кетуін қайтару қағидаларын (бұдан әрі – қағидалар) қайтаруға ұсынылған ҚҚС сомаларының дұрыстығын, сондай-ақ бюджеттен қайтарудың оңайлатылған тәртібі қолданылған салық төлеушіге қайтарылған ҚҚС сомаларының дұрыстығын растау бойынша салықтық тексеру жүргізу кезінде салық органы ҚҚС бойынша ақпараттық жүйені қолдана отырып, тексерілетін салық төлеушіге жеткізушілер мен сатып алушылар бойынша талдамалық есеп. Жеткізушілерді қарсы тексеру барысында 162 660 483 теңге сомасына ҚҚС төленгені расталмады. 420 744 872 теңгеге салық төлеуді заңды мекенжайы бойынша өнім берушілердің болмауына не олардың қызметінің тоқтатылуына байланысты тексеру мүмкін болмады. Өнім берушілердің 583 405 355 теңге сомасына салық міндеттемелерін орындағаны туралы дәлелдер болмаған жағдайда(162 660 483 + 420 744 872), көрсетілген соманы ҚТЖ есепке жатқызу заңсыз болып табылады. Сынақ бөлігінің өзгеруі 9 169 423 976 теңгеден 8 586 018 621 теңгеге дейін (9169 423 976 - 583 405 355) есепке жатқызылған ҚҚС пен есептелген салық сомасы арасындағы айырманың өзгеруіне әкеп соғады және соның салдарынан салық төлеушінің қайтаруға жататын асып кету сомасының азаюына әкеп соғады, осылайша қайтаруға 3 997 417 606 теңге емес, ал 3 414 012 251 теңге (8 586 018 621 - 5 172 006 370). Көрсетілген жағдайларда 583 405 355 теңгені қайтаруды негізді деп тану, егер өнім берушімен өзара есеп айырысулардың дұрыстығын растау үшін қарсы тексерулер жүргізуге сұрау салуларға жауаптар алынбаса және қосылған құн салығы сомаларының дұрыстығы расталмаса, Салық кодексінің 635-бабы 9-тармағының ҚҚС қайтарудан бас тартуды тікелей көздейтін императивті талаптарына қайшы келеді. Осылайша, осы істі кассациялық сатыдағы сот қараған кезде ұсынылған дәлелдемелерге біржақты баға берілді, материалдық және іс жүргізу құқығының нормалары бұзылды, соттың қорытындылары істің мән-жайларына сәйкес келмейді. Кассациялық сатыдағы сот жол берген заңның жоғарыда көрсетілген елеулі бұзушылықтары даудың дұрыс шешілмеуіне әкеп соқтырды, бұл АІЖК-нің 438-бабының 5-бөлігіне және Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының 2003 жылғы 20 наурыздағы № 2 нормативтік қаулысының 30-тармағына сәйкес
ҚҚС-ты қайтарудың міндетті шарты-салық сомаларының дұрыстығы, яғни бюджетке нақты түсім. Салық төлеушіге бюджеттен қайтаруға есепке жатқызылатын ҚҚС сомасы есептелген салық сомасынан асып түсуге жатады.
"Соттардың азаматтық іс жүргізу заңнамасының кейбір нормаларын қолдануы туралы" заңды күшіне енген сот актілерін қайта қарау үшін негіз болды. Іс бойынша дәлелдемелерді жинау және қосымша тексеру талап етілмейтінін ескере отырып, даудың мән-жайлары толық анықталған, алайда кассациялық сатыдағы сот дәлелдемелерді бағалауда, материалдық құқық нормаларын түсіндіруде және қолдануда қателік жіберген, сот алқасы кассациялық сатыдағы соттың қаулысын ҚТЖ-ның заңсыз деп тану және ҚҚС асып кету сомасы туралы хабарламаның күшін жою туралы өтінішін қанағаттандыру бөлігінде оның күшін жойып, өзгертті бюджеттен қайтарылған және қайтаруға расталмаған 583 405 355 теңге мөлшерінде, және істің көрсетілген бөлігінде бірінші және апелляциялық сатылардағы соттардың сот актілері күшінде қалдырыла отырып, тиісті өсімпұлды қосымша есептеу.
Назар аударыңыз!
«Заң және Құқық» адвокаттық кеңсесі, бұл құжаттың жалпылама екендігіне және нақты сіздің жағдайыңыздың талаптарына сәйкес келмеуі мүмкіндігіне көңіл бөлуіңізді сұрайды. Біздің заңгерлер сіздің нақты жағдайыңызға сәйкес келетін кез келген құқықтық құжатты әзірлеп көмектесуге дайын.
Қосымша ақпарат алу үшін Заңгер/Адвокат телефонына хабарласуыңызға болады: +7 (708) 971-78-58; +7 (700) 978 5755, +7 (700) 978 5085.
Адвокат Алматы Заңгер Қорғаушы Заң қызметі Құқық қорғау Құқықтық қөмек Заңгерлік кеңсе Азаматтық істері Қылмыстық істері Әкімшілік істері Арбитраж даулары Заңгерлік кеңес Заңгер Адвокаттық кеңсе Қазақстан Қорғаушы Заң компаниясы
