Зейнетақы, жәрдемақы мен өтемақыларды өндіру туралы даулар
Зейнетақымен қамсыздандыру - заңмен белгіленген зейнеткерлік жасқа толған, сонымен қатар, қандай-да бір себептермен еңбек қабілеттілігінен айырылған, әлеуметтік қорғауды қажет ететін тұлға - азаматтардың белгілі бір категорияларын ақшалай формада әлеуметтік қамсыздандырудың бір түрі болып табылады.
Жиі зейнетақы төлемдері аталған тұлғалардың жалғыз өмір сүру көзі болып табылады. Осындай категориялы азаматтардың өмір сүру сапасы зейнетақы мөлшеріне байланысты.
Зейнетақыны тағайындау мен төлеуге байланысты мәселелер әлеуметтік қамсыздандырудың өзекті мәселесі болып табылады, өйткені бұл қазір іс-әрекет етіп жатқан зейнеткерлер мен әзірге зейнеткерлік жасқа толмаған тұлғалардың өте көбіне қатысты.
Зейнеткерлік және басқа да әлеуметтік құқықтарға байланысты істің маңыздылығы, дауларды уақытында және дұрыс шешу бойынша сотқа қосымша жауапкершілік жүктейді.
Нормативті құқықтық база
Соттар қорытындыланатын категориялар бойынша дауларды шешу кезінде басшылыққа алатын заңнамалық актілерге қазіргі уақытта қолданылатын:
- Қазақстан Республикасы Конституциясы;
- Қазақстан Республикасының 2013 жылғы 21 маусымдағы № 105-V «Қазақстан Республикасының зейнетақымен қамсыздандыру туралы» Заңы (бұдан әрі Заң);
- Зейнетақымен қамсыздандыру саласындағы ынтымақтастық туралы халықаралық шарт концепциясы (2014 жылғы 12 қарашадағы №103 Евразия экономикалық комиссия кеңесі шешімімен бекітілген);
- Бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қорының зейнетақы ережелері (Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2013 жылғы 18 қыркүйектегі № 984 қаулысымен бекітілген);
- Бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қорына міндетті зейнетақы жарналарын, міндетті кәсіби зейнетақы жарналарын есептеу, ұстау (санау) және аудару ережелері мен мерзімдері (Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2013 жылғы 18 қазандағы № 1116 қаулысымен бекітілген)
- Бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қорынанміндетті зейнетақы жарналары, міндетті кәсіби зейнетақы жарналары есебінен құралған зейнетақы жинағынан зейнетақы төлемдерін төлеуді іске асыру ережелері (Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2013 жылғы 2 қазандағы № 1042қаулысымен бекітілген)
- Зейнетақы төлемдерін төлеу мөлшерін есептеуді іске асыру әдістемесі (Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2013 жылғы 2 қазандағы № 1042 қаулысымен бекітілген);
- Міндетті кәсіби зейнетақы жарналары жинақшыларының пайдасына өз қаражаты есебінен міндетті кәсіби зейнетақы жарналары, міндетті кәсіби зейнетақы жарналары іске асырылатын зиянды (аса зиянды) еңбек жағдайларындағы жұмыстарда істейтін қызметкерлердің кәсіптері, өндірістер, жұмыстар тізбесі (Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2013 жылғы31 желтоқсандағы № 1562 қаулысымен бекітілген);
- Міндетті кәсіби зейнетақы жарналарын іске асыру ережелері (Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2014 жылғы 26 наурыздағы № 255 қаулысымен бекітілген); - Әлеуметтік жеке коды және (не) салық төлеушінің тіркеу нөмірі және (не) жинақтаушы зейнетақы қорларымен зейнетақымен қамсыздандыру туралы шарт бойынша 2005 жылғы 1 қаңтардағы жағдай бойынша жоқ болуына байланысты, тұрған жері белгісіз бұрынғы қызметкерлердің табыстарынан ұсталынған және агенттер аудармаған міндетті зейнетақы жарналарын аудару ережелері (Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2013 жылғы 5 қазандағы № 1058 қаулысымен бекітілген)
Қылмыстылық. Мемлекеттік баж. Талап арызды қайтару. Істі жүргізуді тоқтату. Талап арызды қараусыз қалдыру.
Қазақстан Республикасы азаматтық процессуалдық кодексінің еңбек зейнетақысы бойынша азаматтың құқығын іске асырумен байланысты даудың қылмыстылығы туралы мәселені шешу кезінде зейнетақы құқық қатынастарынан келіп шығатын даулар бойынша сипат алған қылмыстылық істерді анықтау туралы ережелерден тұрмайтынын ескере отырып,Қазақстан Республикасы азаматтық процессуалдық кодексінің 31, 32-бабында көзделген жалпы ережелерді басшылыққа алу қажет.
Қазақстан Республикасы азаматтық процессуалдық кодексінің 31-бабына сәйкес талап арызы жауап берушінің тұратын орны бойынша ұсынылады. Заңды тұлғаға талап арыз заңды тұлға органының тұратын орны бойынша ұсынылады.
Арыздардың қозғалыссыз қалдырылуының негізгі себебі оның Қазақстан Республикасы азаматтық процессуалдық кодексінің 150-бабы мен 151-бабының 1)-3) тармақшасы талаптарына сәйкес келмеуі болып табылады.
Мысалы, Батыс Қазақстан облысы соттарында 5 талап арыздың қайтарылу негіздемесі талап арыздарын қозғалыссыз қалдыру туралы соттардың ұйғарымдарын орындамау болып табылады.
Бұның бәрі жұмыстан айырылған жағдайда әлеуметтік төлемдердің заңсыз алған сомасын өндіру туралы «Әлеуметтік сақтандыру мемлекеттік қоры» акционерлік қоғамының талап арыздары.
Егер талапкер талап арызынан бас тартса, сот істі жүргізуді тоқтатады және сот бас тартуды қабылдайды (Қазақстан Республикасы азаматтық процессуалдық кодексінің 247-бабы 3-тармақшасы).
Назар аударыңыз!
«Заң және Құқық» адвокаттық кеңсесі, бұл құжаттың жалпылама екендігіне және нақты сіздің жағдайыңыздың талаптарына сәйкес келмеуі мүмкендігіне көңіл бөлуіңізді сұрайды.
Біздің заңгерлер сіздің нақты жағдайыңызға сәйкес келетін кез келген құқықтық құжатты әзірлеп көмектесуге дайын.
Қосымша ақпарат алу үшін Заңгер/Адвокат телефонына хабарласуыңызға болады: +7 (708) 971-78-58; +7 (700) 978 5755, +7 (700) 978 5085.
Адвокат Алматы Заңгер Қорғаушы Заң қызметі Құқық қорғау Құқықтық қөмек Заңгерлік кеңсе Азаматтық істері Қылмыстық істері Әкімшілік істері Арбитраж даулары Заңгерлік кеңес Заңгер Адвокаттық кеңсе Қазақстан Қорғаушы Заң компаниясы
