Жеке еңбек дауларына байланысты талап қою мерзімін қолдану туралы
Талап қоюшы Т. жауапкер «Сулейман Демирел атындағы университет» мекемесіне (бұдан әрі - Университет) жұмысқа қайта орналастыру, лажсыз бос жүрген күндеріне еңбекақысын және моральдық зиян өтемін өндіру туралы талап арызбен сотқа жүгінген. Алматы облысы Қарасай аудандық сотының 2017 жылғы 18 мамырдағы шешімімен талап арыз қанағаттандырусыз қалдырылған. Алматы облыстық сотының азаматтық істер жөніндегі сот алқасының 2017 жылғы 14 қыркүйектегі қаулысымен бірінші сатыдағы соттың шешімі өзгертіліп, талап арызды ішінара қанағаттандыру туралы жаңа шешім қабылдаған. Сот қаулысымен Т. өзінің жұмыс орнына қайта орналастырылып, лажсыз бос жүрген күндеріне 684 000 теңге өндірілген. Университет мекемесінен Т.-ның пайдасына 200 000 теңге моральдық зиян өтемі және 32 769 теңге сот шығындары өндіріліп, шешімнің қалған бөлігі өзгеріссіз қалдырылған. Өтінішхатта жауапкердің өкілі апелляциалық сот қаулысымен келіспей, оның күшін жойып, бірінші сатыдағы соттың шешімін күшінде қалдыруды сұраған және талап қоюшыны жұмыстан өз еркімен шығару кезінде жұмыс беруші тарапынан қолданыстағы еңбек заңнамасының талаптары толық сақталып, келісім комиссиясы шешімінің шарттары орындалғанын көрсеткен. Сонымен қатар, өтінішхатта талап қоюшы өкілінің комиссия шешімін алғаннан кейін уақтылы сотқа жүгінбеуіне байланысты сотқа талап қою мерзімінің өтіп кеткеніне назар аударылған. Қазақстан Республикасы Азаматтық процестік кодексінің (бұдан әрі - АПК) 438-бабының 5-бөлігіне сәйкес, заңсыз сот актiсiн шығаруға әкеп соққан материалдық және процестік құқық нормаларының елеулi түрде бұзылуы заңды күшіне енген сот актілерін кассациялық тәртіппен қайта қарауға негiз болады.
Жеке еңбек дауларына байланысты талап қою мерзімін қолдану туралы
Іс бойынша мұндай заң бұзушылықтарға жол берілген. Іс кұжаттарына қарағанда, Т. 2014 жылғы сәуір айынан бастап 2016 жылғы қыркүйек айы аралығында Университетте филология және педагогикалық ғылымдар факультетінің «Қазақ филологиясы» кафедрасының ассистент профессоры лауазымында қызмет атқарған. Университеттің 2016 жылғы 8 қыркүйектегі әкімшілік кеңесінде профессорлық-оқытушылық құрамның оқу-педагогикалық жүктемесі кафедрасы факультетінің құзыретінде болуына байланысты, аталған факультеттің ұсынысы негізінде «Қазақ филологиясы» кафедрасының оқытушысы ассистент профессор Т.-ны штаттық 0,25 жүктемемен немесе сағаттық төлемақы бойынша жұмысын жалғастыруы туралы шешім қабылданған. Алайда, Т. Университеттің бұл шешімімен келіспейтіндігін айтып, 2016 жылғы 26 қыркүйекте оны жұмыстан өз еркімен босату туралы арыз берген. Ол Университеттің 2016 жылғы 3 қазандағы № 205 бұйрығымен Қазақстан Республикасы Еңбек кодексі (бұдан әрі - Кодекс) 49-бабы 1-тармағының негізінде жұмыстан босатылған. Бірінші сатыдағы сот, жауапкердің талап қою мерзімін қолдану туралы арызының негізінде Т.-ның арызын талап қою мерзімінің өтіп кетуіне байланысты қанағаттандырусыз қалдырылсын деген тұжырымға келген. Апелляциялық сатыдағы сот, бірінші сатыдағы соттың шешімін өзгертіп, жұмыскер жеке еңбек дауларын қарау жөніндегі органдарға жұмысқа қайта алу туралы өтініш беру үшін үш ай мерзім қарастырылғанын, Т.-ның жұмыстан босату туралы 2016 жылғы 3 қазандағы бұйрықпен таныстырылмағанын, ол бұйрықтың көшірмесі талап қоюшыға тиісті түрде табысталмағанын негізге алған. Алайда, апелляциялық сатыдағы соттың бұл тұжырымдары қолданыстағы заң талаптарына қайшы келеді. Аталған Кодекстің 160-бабының талаптарында, жұмысқа қайта алу туралы даулар бойынша – жұмыс берушінің еңбек шартын тоқтату туралы актісінің көшірмесі келісу комиссиясына тапсырылған күннен бастап бір ай, ал сотқа жүгіну үшін – реттелмеген даулар бойынша не еңбек шарты тарапы келісу комиссиясының шешімін орындамағанда жүгінген кезде келісу комиссиясы шешімінің көшірмесі тапсырылған күннен бастап екі ай мерзімі болатындығы көрсетілген. Ал, апелляциялық сатыдағы сот талап қою мерзімін үш ай деп көрсетіп, қате тұжырым жасаған. Сот отырыстарында анықталғандай, талап қоюшы оны жұмыстан өз еркімен босату туралы бұйрықпен 2017 жылғы 3 қазанда танысып, оған қол қойған. Сондықтан, апелляциялық сатыдағы соттың Т.-ның жұмыстан өз еркімен босату туралы бұйрықпен таныспағаны және оның арызды қайтып алу құқығы бұзылғаны туралы тұжырымдары негізсіз болып табылады. Сонымен қатар бірінші сатыдағы соттың талап қою мерзімін қолдану туралы тұжырымы заң талаптарына сәйкес келеді. Себебі талап қоюшының өкілі келісім комиссиясы шешімінің көшірмесін 2017 жылғы 12 қаңтарда алып, сотқа 2 ай 22 күн өткеннен кейін ғана талап арызбен жүгінген. Осыған орай, кассациялық сот алқасы, бірінші сатыдағы соттың талап арызды қанағаттандырудан бас тарту туралы тұжырымын негізді деп санайды. Жоғарыда аталғандардың негізінде, Қазақстан Республикасы Жоғарғы сотының азаматтық істер жөніндегі сот алқасы апелляциялық сатыдағы сот қаулысының күшін жойып, бірінші сатыдағы соттың шешімін күшінде қалдырды. «Сулейман Демирел атындағы университет» мекемесінің өтінішхаты қанағаттандырылды.
Назар аударыңыз!
«Заң және Құқық» адвокаттық кеңсесі, бұл құжаттың жалпылама екендігіне және нақты сіздің жағдайыңыздың талаптарына сәйкес келмеуі мүмкіндігіне көңіл бөлуіңізді сұрайды. Біздің заңгерлер сіздің нақты жағдайыңызға сәйкес келетін кез келген құқықтық құжатты әзірлеп көмектесуге дайын.
Қосымша ақпарат алу үшін Заңгер/Адвокат телефонына хабарласуыңызға болады: +7 (708) 971-78-58; +7 (700) 978 5755, +7 (700) 978 5085.
Адвокат Алматы Заңгер Қорғаушы Заң қызметі Құқық қорғау Құқықтық қөмек Заңгерлік кеңсе Азаматтық істері Қылмыстық істері Әкімшілік істері Арбитраж даулары Заңгерлік кеңес Заңгер Адвокаттық кеңсе Қазақстан Қорғаушы Заң компаниясы
