Адамдар тобының алдын ала сөз байласуымен бірнеше рет жәбірленушілердің өмірі мен денсаулығына қауіпті күш қолдану қатерін төндірумен ұласқан шабуыл жасағаны үшін кінәлі деп танылған
Шымкент қаласының кәмелетке толмағандардың істері жөніндегі мамандандырылған ауданаралық сотының 2019 жылғы 11 маусымдағы үкімімен: Е. бұрын 2018 жылғы 18 сәуірдегі Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодексінің (бұдан әрі – ҚК) 191-бабы екінші бөлігінің 1), 2), 3) тармақтарымен 1 жылға бас бостандығын шектеуге сотталған, - ҚК-нің 192-бабы екінші бөлігінің 1), 2) тармақтарымен кінәлі деп танылып, мүлкін тәркілеусіз 5 жылға бас бостандығын айыруға сотталған. Қызылорда облысы Қызылорда қаласының № 2 сотының 1 жылға бас бостандығын шектеу жазасын өтеуден Е.-ні мерзімнен бұрын шартты түрде босату туралы 2018 жылғы 27 қарашадағы қаулысының күші жойылып, оның өтелмеген 6 ай 23 күн мерзімі бас бостандығынан айыру жазасына ауыстырылған. ҚК-нің 60-бабының бірініші, төртінші бөліктеріне сәйкес үкімдердің жиынтығы бойынша жазаларды ішінара қосу арқылы түпкілікті 5 жыл 2 айға бас бостандығынан айыру жазасы тағайындалып, жазасын кәмелетке толмағандарды ұстауға арналған қылмыстық-атқару жүйесінің орташа қауіпсіз мекемесінде өтеу белгіленген. Сотталған Е.-нің заңды өкілі Д.-дан мемлекет пайдасына сот сараптамасын жүргізуге жұмсалған 4 081 теңге және Жәбірленушілерге өтемақы өндіру қорына 48 100 тенге өндірілген. Сот үкімімен Е. адамдар тобының алдын ала сөз байласуымен бірнеше рет жәбірленушілердің өмірі мен денсаулығына қауіпті күш қолдану қатерін төндірумен ұласқан шабуыл жасағаны үшін кінәлі деп танылған.
Адамдар тобының алдын ала сөз байласуымен бірнеше рет жәбірленушілердің өмірі мен денсаулығына қауіпті күш қолдану қатерін төндірумен ұласқан шабуыл жасағаны үшін кінәлі деп танылған
Атап айтқанда, сотталған Е. қылмыстық сыбайласы Ж.-мен алдын ала сөз байласу арқылы 2018 жылғы 23 қазанда таңғы сағат 07:30 – 08:30 аралығында гараждың маңында кәмелет жасына толмаған А.-ны кездестіріп, оған Ж. пышақ көрсетіп, ұрып-соғып, «Осы пышақпен өлтіреміз»-деп қорқытып, денсаулығына және өміріне қауіпті күш қолдану қатерін төндірумен, шабуыл жасап ашық түрде құны 5 000 теңге тұратын маркасы «Samsung DUOS» ұялы телефонын тартып алып, оқиға орнынан бой тасалап қашып кеткен. Әрі қарай Е. мен Ж. бұл қылмыстық әрекетпен шектелмей, бірнеше рет және «Нұрсұлтан» есімді азамат үшеуі алдын ала сөз байласу арқылы 2018 жылғы 23 қазан сағат 12:00-де «Шымкент Плаза» сауда үйінің екінші қабатында кәмелет жасына толмаған Ә.-ні кездестіріп, Е. оған пышақты көрсетіп, «Ұялы телефоныңды қалдырмасаң, құның бір пышақ болады» - деп қорқытып, денсаулығына және өміріне қауіпті күш қолдану қатерін төндірумен, шабуыл жасап, ашық түрде құны 130 000 теңге тұратын «Iphone 5S» ұялы телефонын тартып алып, оқиға орнынан бой тасалап қашып кеткен. Сонымен қатар Е. мен Ж. алдын ала сөз байласу арқылы 2018 жылғы 23 қазандағы сағат 16:00-де кафенің манында кәмелет жасына толмаған Д.-ны кездестіріп, Ж. оған пышақты көрсетіп, «енді телефон біздікі» деп қорқытып, денсаулығына және өміріне қауіпті күш қолдану қатерін төндірумен, шабуыл жасап, ашық түрде құны 35 000 теңге маркасы «LG K8» ұялы телефонын тартып алып, оқиға орнынан бой тасалап қашып кеткен. Шымкент қалалық сотының қылмыстық істер жөніндегі сот алқасының 2019 жылғы 2 тамыздағы қаулысымен сот үкімі өзгеріссіз қалдырылған. Адвокат М. өтінішхатында сотталған Е.-нің кінәсінің дәлелденуіне күмән келтірмей, сот үкімімен оның қылмыстық іс-әрекеттері дұрыс сараланбағанын, қарақшылық жасауға ниеті болмағанын, жәбірленушілерден ұялы телефондарын алдау арқылы алып, олардың өмірі мен денсаулығына қауіпті емес күш қолдану қатерін төндіріп алғанын, сондықтан ҚК-нің 191-бабы екінші бөлігінің 1), 2), 3) тармақтарына қайта саралап, сотталғанның жәбірленушілермен татуласуына, материалдық шығынды өтеуіне байланысты, оған бас бостандығынан айырмайтын жаза тағайындауды сұраған. Қылмыстық істегі дәлелдемелерді жан-жақты тексеріп, адвокат М.-ның, сотталғанның заңды өкілі Д.-ның өтінішхатта көрсетілген уәждерді қолдаған сөздерін, прокурор С.-ның сотталған Е.-ге қатысты сот актілерінің заңды және негізді болғандықтан, оларды өзеріссіз, ал өтінішхатты қанағаттандырусыз қалдыруды сұраған пікірін тыңдап, өтінішхаттың уәждерін талқылап, сотталған Е.-ге қатысты сот актілері төмендегі мәнжайлардың негізінде өзгеріссіз қалдырылуға жатады деп есептейді. Сотталған Е.-нің үкімде баяндалған мән-жайларда қылмыстық құқық бұзушылықтарды жасағаны туралы кінәсі, сотқа дейінгі тергеп-тексеру кезінде жинақталған, басты сот талқылауында жан-жақты зерттелген, дәйектілігі жағынан ешбір күмән келтірмейтін, объективті бағаланған дәлелдемелермен бекітілген және оның мүддесін қорғаған адвокат тарапынан оған дау келтірілмеген. Сотталған Е.-ге қатысты сот актілері қылмыстық және қылмыстықпроцестік заңнамалардың нормаларына сәйкес қабылданған.
Сот алқасы сотталған Е.-нің іс әрекеттерін ҚК-нің 192-бабы екінші бөлігінің 1), 2) тармақтарынан ҚК-нің 191-бабы екінші бөлігінің 1), 2), 3) тармақтарына қайта саралауды сұраған адвокат М.-ның өтінішхатын қанағаттандыруға негіз жоқ деп санайды. Сотқа дейінгі тергеп-тексеру кезінде және басты сот талқылауында Е. үш қылмыстық көрініс бойынша да өзіне тағылған айыпты толық мойындап, дау келтірмеген және қылмыс барысында пышақ болмағанын жоққа шығармаған. Сонымен қатар әрбір қылмыстық көрініс бойынша жәбірленушілердің мүлкін тартып алу мақсатында, сотталған Е.-мен оның қылмыстық сыбайластары, адам өміріне немесе денсаулығына қауіпті күш қолдану қатерін төндірумен ұласқан шабуыл жасаған, яғни олар тергеу барысында анықталмаған пышақты қолдану қатерін төндірген, осы пышақпен пышақтап өлтіреміз деп жәбірленушілерді қорқытқан. «Бөтеннің мүлкін заңсыз иемдену жөніндегі істер бойынша сот тәжірибесі туралы» Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының 2003 жылғы 11 шілдедегі № 8 нормативтік қаулысының 27-тармағының түсіндірмелеріне сәйкес бөтеннің мүлкін иемдену мақсатында жасалған шабуыл деп жәбірленуші үшін кенеттен жасалған және адам өмірі мен денсаулығына қауіпті зорлық-зомбылыққа немесе осындай зорлық-зомбылықты тікелей қолданамын деп қорқытумен ұласқан кінәлінің өктемдік сипаттағы әрекеттерін түсіну керек. Денсаулыққа зиян келтірмесе де қолдану сәтінде жәбірленушінің өмірі мен денсаулығына нақты қауіп төндірген, мүлікті иемдену мақсатында жасалған шабуылға байланысты кінәлінің әрекеттерін, қылмыстық құқықтық бұзушылықты ауырлататын мән-жайлар болмаған жағдайда, ҚК-нің 192-бабының бірінші бөлігі бойынша саралау қажет.
Яғни, жәбірленушілер өз ұялы телефондарын кері қайтарып беруін талап ете бастаған кезде сотталған Е. және оның сыбайласы Ж. кенеттен өздерінде болған тергеу барысында анықталмаған сұр түсті темір металлдан жасалған пышағын шығарып, оны тікелей қолданамыз деп қорқытумен ұласқан әрекеттер жасаған. Осыған байланысты сот Е.-нің қылмыстық құқық бұзушылық әрекетін ҚК-нің 192-бабы екінші бөлігінің 1), 2) тармақтарымен дұрыс саралаған және осы баппен дұрыс құқықтық баға берген. Сотталған Е.-ге тағайындалған жаза, оның жасаған қылмысына сәйкес оның ішінде қылмыстық жауаптылық пен жазаны жеңілдететін мәнжайларды ескере отырып, заң шеңберінде дұрыс жаза тағайындалған. Сондықтан Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының қылмыстық істер жөніндегі сот алқасы сотталған Е.-ге қатысты жергілікті соттардың сот актілерін өзгеріссіз, адвокат М.-ның өтінішхаты қанағаттандырусыз қалдырды.
Назар аударыңыз!
«Заң және Құқық» адвокаттық кеңсесі, бұл құжаттың жалпылама екендігіне және нақты сіздің жағдайыңыздың талаптарына сәйкес келмеуі мүмкіндігіне көңіл бөлуіңізді сұрайды. Біздің заңгерлер сіздің нақты жағдайыңызға сәйкес келетін кез келген құқықтық құжатты әзірлеп көмектесуге дайын.
Қосымша ақпарат алу үшін Заңгер/Адвокат телефонына хабарласуыңызға болады: +7 (708) 971-78-58; +7 (700) 978 5755, +7 (700) 978 5085.
Адвокат Алматы Заңгер Қорғаушы Заң қызметі Құқық қорғау Құқықтық қөмек Заңгерлік кеңсе Азаматтық істері Қылмыстық істері Әкімшілік істері Арбитраж даулары Заңгерлік кеңес Заңгер Адвокаттық кеңсе Қазақстан Қорғаушы Заң компаниясы
