Инвесторлар өтініште даудың соттылығын егжей-тегжейлі уәждеуге, шарттық міндеттемелер туындайтын инвестициялық шарттың талаптарын баяндауға, өзінің мәртебесін растау мақсатында Қазақстан экономикасына салынған инвестициялардың мөлшерін көрсетуге тиіс
Жоғарғы Сотқа не Астана қаласының сотына жүгінген кезде өтініш беруші - инвесторлар өтініште даудың соттылығын егжей-тегжейлі уәждеуге, шарттық міндеттемелер туындайтын инвестициялық шарттың талаптарын баяндауға, өзінің мәртебесін растау мақсатында Қазақстан экономикасына салынған инвестициялардың мөлшерін көрсетуге тиіс. Сот белгілеген талаптар дұрыс жәнеанными болып табылады, өйткені істі сот талқылауына дайындаудың, істі мәні бойынша қараудың қысқартылған мерзімдері, талап қоюды қозғалыссыз қалдыру сияқты кезеңнің болмауы инвестордың мәртебесін және даудың соттылығын растау үшін қосымша дәлелдемелерді талап етуге уақыт жұмсауға мүмкіндік бермейді және осылайша әбігерлікті тудырады. Инвестор тарапынан жазбаша дәлелдемелер беру проблемасы сондай-ақ мұндай құжаттар (келісімшарттар, есептер және т.б.), әдетте, компанияның Қазақстан Республикасынан тыс жерлердегі бас кеңселерінде сақталатындығымен және тиісінше істі қарауға бөлінген уақыт оларды ұсыну үшін өте жеткіліксіз екендігімен ұштасады. Сондықтан, инвестор талап қою алдында барлық қажетті құжаттарды жинап, олардың құқықтары мен заңды мүдделерін тиісті түрде қорғауды қамтамасыз ету үшін оларды талап арызға қосуы керек. Мысалы, " Ж " ЖШС Жоғарғы Сотқа "Батыс Қазақстан облысы бойынша Мемлекеттік кірістер департаменті" РММ-не салықтық тексеру нәтижелері туралы хабарламаны заңсыз деп тану және күшін жою туралы өтінішпен жүгінді.
Инвестор өзінің мәртебесін растау үшін өтінішке Қазақстан Республикасының Инвестициялар жөніндегі мемлекеттік комитетімен жасалған жер қойнауын пайдалануға арналған келісімшарт, инвестициялардың салынған сомалары егжей – тегжейлі көрсетілген инвестициялық қызметті жүзеге асырудың барлық кезеңі үшін жұмыс бағдарламалары мен келісімшарттық шарттардың орындалуы туралы есептер (№2-ЛКУ нысаны) қоса берілді. Салықтарды және бюджетке төленетін өзге де міндетті төлемдерді қосымша есептеу кезінде уәкілетті мемлекеттік орган бұзған жер қойнауын пайдалануға арналған келісімшарттың ерекше талаптарына (тармағына) сілтеме келтірілген. Өтініштің мазмұнына және оған қоса берілген материалдарға сүйене отырып, Жоғарғы Сот бұл дауды инвестициялық деп танып, бірінші сатыдағы соттың ережелері бойынша мәні бойынша қарады. 2. "М" ақ Жоғарғы Сотқа "Алматы облысы бойынша Табиғи монополияларды реттеу және бәсекелестікті қорғау комитетінің департаменті" РММ-ге жоспардан тыс тексеру нәтижелері туралы актіні, нұсқамаларды заңсыз деп тану және күшін жою туралы өтінішпен жүгінді. Ірі инвестордың мәртебесін растаудың дәлелі Қазақстан Республикасының Индустрия және жаңа технологиялар Министрлігімен және ҚР Табиғи монополияларды реттеу Агенттігінің Алматы облысы бойынша департаментімен жасалған, онда салынатын инвестициялардың мөлшері көрсетілген үшжақты инвестициялық шарт болды. Осыған байланысты бұл дау инвестициялық деп танылып, Жоғарғы Сот тарапынан қаралды. Алайда, өтініш берушілердің (инвесторлардың, уәкілетті органдардың) бірінші сатыдағы сотқа талап қою сатысында жоғарыда айтылған талаптарды сақтамау фактілері орын алды, бұл Жоғарғы Соттың мамандандырылған сот алқасының істің сотталмағандығы туралы Астана қаласы сотының үш ұйғарымының күшін жоюға әкеп соқтырды. 1. "Батыс Қазақстан облысы бойынша экология департаменті" РММ 1 264 189 637 теңге және 1 646 440 693 теңге мөлшерінде қоршаған ортаға келтірілген залалды өтеу туралы "К" ААЖТ-ға талап арызбен жүгінді. Астана қаласы сотының 2016 жылғы 22 қыркүйектегі ұйғарымдарымен талап арыздар істердің сотталмауына байланысты қайтарылды. Талапкер мемлекеттік органмен келісімшарттар және инвестордың инвестициялық қызметін растайтын өзге де дәлелдемелер ұсынбаған. Сот жоғарыда айтылғандардың қажеттілігі туралы талапты ашуландырды.
Жоғарғы Соттың мамандандырылған сот алқасының 2016 жылғы 4 және 10 қарашадағы ұйғарымдарымен жоғарыда көрсетілген ұйғарымдардың күші жойылды. Талап арыздар мәні бойынша қарау үшін Астана қаласының сотына қайтарылды. 2. "Т" ЖШС сотқа "Атырау облысы бойынша Табиғи монополияларды реттеу және бәсекелестікті қорғау комитетінің департаменті" РММ-ге коммерциялық ақпарат беру туралы талаптар қоюда айтылған әрекеттерді заңсыз деп тану туралы өтінішпен жүгінді. Астана қаласы сотының 2016 жылғы 22 шілдедегі ұйғарымымен іс қаралмауына байланысты Атырау облысының СМЭС-не жіберілді. Жоғарғы Соттың мамандандырылған сот алқасының 2016 жылғы 19 тамыздағы ұйғарымымен инвестордың жеке шағымы бойынша бірінші сатыдағы соттың ұйғарымы жойылды, іс мәні бойынша қарау үшін Астана қаласының сотына қайтарылды. Жоғарғы сот дау инвестордың инвестициялық қызметіне әсер етеді деген қорытындыға келді, өйткені сұрау салуда келтірілген талап етілген құжаттамалар мен мәліметтер тізбесінің сипаты мен көлемі сұрау салудың нақты мақсаты "Т" ЖШС-нің оның жұмыс істеуі үшін қажетті барлық тауарларды сатып алушы-тұтынушы ретіндегі қызметін тексеру болып табылатындығын көрсетеді. 3. "Р" ақ Астана қаласының сотына "Астана қаласы бойынша Мемлекеттік кірістер департаменті" РММ-ге кедендік тексеру актісін, шағымды қарау нәтижелері бойынша шешімді және хабарламаны заңсыз деп тану және күшін жою туралы өтінішпен жүгінді. Астана қаласы сотының 2016 жылғы 30 қыркүйектегі ұйғарымымен арыз істің қараусыз қалуына байланысты қайтарылды. Инвестордың жеке шағымы бойынша 2016 жылғы 1 қарашадағы мамандандырылған сот алқасының ұйғарымымен істі мәні бойынша қарау үшін Астана қаласының сотына жібере отырып, аталған ұйғарымның күші жойылды. ӨК-нің 274-бабының 3-тармағына сәйкес инвестициялық қызмет деп жеке және заңды тұлғалардың коммерциялық ұйымдардың жарғылық капиталына қатысу не кәсіпкерлік қызмет үшін пайдаланылатын тіркелген активтерді құру немесе ұлғайту жөніндегі қызметі түсініледі. Апелляциялық сатыдағы сотта материалдарды қарау барысында "Р" АҚ негізгі акционерлері "К "Ұлттық компаниясы" АҚ (58 %) және "С" Қытай мемлекеттік қоры (11%) екені анықталды. Қоғамның негізгі қызметі көмірсутек шикізатын өндірумен және оны кейіннен сатумен байланысты, ал шағымдану мәні мемлекеттік органның мұнайды декларациялау кезінде міндетті кедендік төлемдер мәселелері бойынша шешімі болды, яғни дау инвестордың инвестициялық қызметімен байланысты. Аталған ұйғарымдардың күшін жоюға талапкерлердің – мемлекеттік органдардың да, инвесторлардың да істің соттылығын негіздеу, Мемлекеттік орган мен инвестор арасындағы Инвестицияларды жүзеге асыруға арналған шарттардың көшірмелерін және инвестициялық қызметті растайтын өзге де дәлелдемелерді талап қою сатысында орындамауы себеп болды. Барлық көрсетілген дәлелдер мен дәлелдемелерді талап қоюшылар жеке шағымдарды қарау барысында апелляциялық сатыдағы сотта ғана ұсынады, бұл тиісінше бастапқы ұйғарымның күшін жоюға (оның ішінде сөзбұйдаға жол бермеу және талап қоюдың ескіру мерзімдерін сақтау үшін) әкеп соғады.
Осыған байланысты аталған күшін жоюды Астана қаласының соты жол берген процестік бұзушылықтар деп бағалауға болмайды. Кейіннен мұндай тәжірибені болдырмау мақсатында мамандандырылған сот алқасы мемлекеттік органдарға даудың соттылығы мен істің санатын, инвестордың мәртебесін растау мақсатында міндеттерін талап арыздарда негіздеу қажеттігі туралы хат-түсініктеме жолдады. Жоғарғы Соттың ресми сайты оған қоса берілетін құжаттардың міндетті тізбесін көрсете отырып, инвестициялық даулар бойынша талап қою тәртібін егжей-тегжейлі түсіндірумен толықтырылды.
Назар аударыңыз!
«Заң және Құқық» адвокаттық кеңсесі, бұл құжаттың жалпылама екендігіне және нақты сіздің жағдайыңыздың талаптарына сәйкес келмеуі мүмкіндігіне көңіл бөлуіңізді сұрайды. Біздің заңгерлер сіздің нақты жағдайыңызға сәйкес келетін кез келген құқықтық құжатты әзірлеп көмектесуге дайын.
Қосымша ақпарат алу үшін Заңгер/Адвокат телефонына хабарласуыңызға болады: +7 (708) 971-78-58; +7 (700) 978 5755, +7 (700) 978 5085.
Адвокат Алматы Заңгер Қорғаушы Заң қызметі Құқық қорғау Құқықтық қөмек Заңгерлік кеңсе Азаматтық істері Қылмыстық істері Әкімшілік істері Арбитраж даулары Заңгерлік кеңес Заңгер Адвокаттық кеңсе Қазақстан Қорғаушы Заң компаниясы
