Жеке еңбек дауларын қарау бойынша сотқа жүгіну мерзімдері
Еңбек кодексінің 172-бабына сәйкес жеке еңбек дауларын қарау жөніндегі органдарға жүгіну үшін мынадай мерзімдер белгіленеді: жұмысқа қайта қабылдау туралы даулар бойынша — жұмыс берушінің еңбек шартын бұзу туралы актісінің көшірмесі тапсырылған күннен бастап үш ай; басқа еңбек даулары бойынша-Жұмыскер немесе жұмыс беруші бұзушылық туралы білген немесе білуге тиіс болған күннен бастап бір жыл оның құқығы.
Жеке еңбек дауларын қарау бойынша сотқа жүгіну мерзімдері
Соттар заңның жалпы ережелерін де ескеруі керек, бұл туралы Жоғарғы Соттың нормативтік қаулысында түсіндірілген Тараптың дау-дамайдағы өтініші бойынша ғана ескіру мерзімі қолданылуы мүмкін. Шешім шығарылғанға дейін мұндай арыз болмаған кезде даудың мәні бойынша шешіледі, ал оны өткізуді сот талқыламайды. "Соттардың еңбек дауларын шешу кезінде заңнаманы қолданудың кейбір мәселелері туралы" Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының 2003 жылғы 19 желтоқсандағы №9 нормативтік қаулысының 5-тармағында (кейінгі өзгерістермен) Еңбек кодексінің 172-бабында көзделген мерзімдер дәлелді себеппен өткізілгені анықталған жағдайда, сот шешімінің қарар бөлігінде бұл туралы көрсетеді және дауды мәні бойынша шешеді. Егер сот талапкердің еңбек құқықтарының бұзылғанын, бірақ олар дәлелсіз себептермен Еңбек кодексінде көзделген өтініш беру мерзімін өткізіп алғанын анықтаса, онда сот шешімнің дәлелді бөлігінде осы құқықтардың бұзылғанын көрсетеді және өтініш беру мерзімін өткізіп алуға байланысты талап қоюдан бас тартады. Сонымен қатар, құқық қолдану практикасында талап қою мерзімін өткізіп алудың дәлелді себептерін анықтау маңызды мәселе болып табылатынын атап өткен жөн. Еңбек кодексі еңбек дауларына қатысты сотқа жүгіну мерзімін өткізіп алудың дәлелді себептерінің түсінігі мен тізбесін анықтаған жоқ. Сондықтан, Азаматтық кодекске қатысты соттар талапкердің жеке басына байланысты мән-жайларды (ауыр сырқат, дәрменсіз жағдай, сауатсыздық және т.б.), осы мән-жайлар АК-нің 185-бабында көзделген мерзімдерді және дәлелді дәлелдермен дәлелденетін өзге де дәлелді себептерді ескеруге тиіс. Еңбек даулары бойынша талапкерлер сотқа жүгінгенге дейін прокуратура органдарына немесе еңбекті қорғау жөніндегі уәкілетті органдарға жүгінетін, содан кейін өтініш беру мерзімін өткізіп алып, сотқа талап-арыз беретін жағдайлар болады. Айта кету керек, республика соттары өтініш беру мерзімін өткізіп алудың мұндай себептерін әрдайым дәлелді деп таныған жоқ. Сонымен қатар, егер бұл органдар өз құзыреті шегінде еңбек жанжалын шешу бойынша құқықтық шараларды тікелей қабылдаса, бірақ олар жанжалды шешуге әкеп соқпаса, онда сот мұндай жағдайларда мерзімді өткізіп алу себебін дәлелді деп тануға құқылы. Еңбек заңнамасында дәлелді себептер ұғымын және олардың шамамен тізімін қарастырған жөн болар еді. Сот практикасын жалпылау еңбек дауларын қарауға жүгіну мерзімі туралы Заңның ережелерін негізінен соттар жекелеген жағдайларды қоспағанда сақтайтындығын көрсетеді. Шығыс Қазақстан облысы Өскемен қалалық сотының шешімімен б. К. "Н" ЖШС-нің жұмысқа қайта орналасу, мәжбүрлі сабаққа келмегені үшін жалақыны өндіріп алу және моральдық зиянды өтеу туралы талабынан бас тартылды. Сотқа жүгіну мерзімін өткізіп алу бас тартуға негіз болды. Алайда, сот шешімінде еңбек дауының мәні туралы қорытынды жоқ. Сот тек мән-жайларды анықтаумен және бағалаумен, талапкердің сотқа жүгіну мерзімін өткізіп алуымен шектелді.
Назар аударыңыз!
«Заң және Құқық» адвокаттық кеңсесі, бұл құжаттың жалпылама екендігіне және нақты сіздің жағдайыңыздың талаптарына сәйкес келмеуі мүмкіндігіне көңіл бөлуіңізді сұрайды. Біздің заңгерлер сіздің нақты жағдайыңызға сәйкес келетін кез келген құқықтық құжатты әзірлеп көмектесуге дайын.
Қосымша ақпарат алу үшін Заңгер/Адвокат телефонына хабарласуыңызға болады: +7 (708) 971-78-58; +7 (700) 978 5755, +7 (700) 978 5085.
Адвокат Алматы Заңгер Қорғаушы Заң қызметі Құқық қорғау Құқықтық қөмек Заңгерлік кеңсе Азаматтық істері Қылмыстық істері Әкімшілік істері Арбитраж даулары Заңгерлік кеңес Заңгер Адвокаттық кеңсе Қазақстан Қорғаушы Заң компаниясы
