Қызметтік тұрғын үйден шығаруға болмайды
"Тұрғын үй қатынастары туралы" Қазақстан Республикасының 1997 жылғы 16 сәуірдегі № 94 Заңының 120 - бабының 5-тармағына сәйкес қызметтік тұрғын үй берген кәсіпорында немесе мекемеде кемінде 10 жыл жұмыс істеген адамдар осы Заң қолданысқа енгізілгенге дейін берілген қызметтік тұрғын үйден тұруға жарамды басқа тұрғын үй берілмей-ақ шығарыла алмайды Талапкер тұрғын үйлері-Ақмола облысы білім басқармасының "Есіл қаласының жетім және ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балаларға арналған № 2 Балалар үйі" коммуналдық мемлекеттік мекемесі (бұдан әрі – "№2 Балалар үйі" КММ) 2006 жылғы 15 желтоқсандағы № 881 заңдастыру туралы шешім негізінде Ақмола облысы, Әуезов көшесі, 21 үй, Есіл қаласы мекенжайында орналасқан мүліктің меншік иесі болып табылатынын көрсете отырып, оны пәтерден шығару туралы С. - ға талап арызбен сотқа жүгінді. С. 1991 жылғы 3 қыркүйектегі шарт негізінде орыс тілі мұғалімі ретінде жұмысқа қабылданды және оған қызметкер ретінде № 8 пәтер берілді. Тұрғын үйді жалдау шарты жасалмады, жауапкердің тұрғылықты жері әкімшіліктің ауызша рұқсатымен болды. 2016 жылғы ақпанда жауапкермен еңбек шарты бұзылды, бірақ тұрғын үйді босату ерікті түрде жүзеге асырылмады, осыған байланысты "№ 2 Балалар үйі" КММ жауапкерді басқа тұрғын үй бермей шығаруды сұрады. Ақмола облысы Есіл аудандық сотының 2016 жылғы 20 қыркүйектегі шешімімен талап қанағаттандырылды.
Қызметтік тұрғын үйден шығаруға болмайды
Ақмола облысы Есіл қаласы, Әуезов көшесі бойындағы № 8 пәтерден, № 21 үйден басқа тұрғын үй берілмей көшіру туралы қаулы шығарылды. Ақмола облыстық сотының азаматтық істер жөніндегі сот алқасының 2016 жылғы 14 желтоқсандағы қаулысымен сот шешімі өзгеріссіз қалды. Жоғарғы Соттың азаматтық істер жөніндегі сот алқасы жергілікті соттардың сот актілерінің күшін жойды, іс бойынша "№ 2 Балалар үйі" КММ-нің талаптарын қанағаттандырудан бас тарту туралы жаңа шешім қабылдады. Азаматтық іс материалдарымен жауапкер С. жұмыс берушінің 1991 жылғы 30 тамыздағы № 25 бұйрығы негізінде Ақмола облысының Есіл қаласында орналасқан № 2 Балалар үйіне орыс тілі мен әдебиеті мұғалімі болып жұмысқа қабылданды. 2009 жылғы 1 қыркүйектегі № 78, 2010 жылғы 1 қыркүйектегі № 53 және 2014 жылғы 29 тамыздағы № 78 шарттар негізінде жауапкердің жұмыс берушімен еңбек құқықтық қатынастары ұзартылды. "Балалар үйі" КММ директорының 2016 жылғы 10 ақпандағы № 23 бұйрығына сәйкес С.еңбек шарты қызметкердің бастамасы бойынша Қазақстан Республикасы Еңбек кодексінің 49-бабы 5-тармағының негізінде бұзылды. 2006 жылғы 15 желтоқсандағы № 881 заңдастыру туралы шешімнің негізінде талапкер Әуезов көшесі, 21-үй Есіл қаласы мекенжайындағы мұғалімдер үйінің иесі болып табылады. Жауапкер С. 1991 жылы жұмысқа қабылдануына байланысты балалар үйінің аумағында орналасқан жатын корпусында тұрғын үй берілді, ал 2006 жылы келісім бойынша ол осы мекеменің қызметкері ретінде заңдастыру туралы шешім негізінде талапкерге меншік құқығымен тиесілі екі қабатты тұрғын үйдің № 8 пәтеріне тегін көшірілді. Талап-арыздар жауапкермен жасалған еңбек шарты соңғысының бастамасымен бұзылғандығына негізделген және осы жағдайларға байланысты ол қызметтік тұрғын үйді босатуға міндетті. Жергілікті соттар талапкердің аталған талаптарын заңды, негізделген деп таныды және талапты қанағаттандыруға негіз болды. Соттар осы тұрғын үй дауын қарау және шешу кезінде материалдық құқық нормаларын қолдануда қателіктер жіберді.
Мәселен, бірінші сатыдағы сот Қазақстан Республикасы Азаматтық кодексінің 188 және 260-баптарының нормаларына Қате сілтеме жасады, өйткені талапкер өзіне тиесілі жылжымайтын мүліктің меншік құқығына дау айтпайды, сондай-ақ мүлікті басқа біреудің заңсыз иеленуінен талап ету туралы мәселе қойылмайды, ал еңбек құқықтық қатынастарының тоқтатылуына байланысты жауапкерді қызметтік тұрғын үй-жайдан шығару даудың мәні болып табылады. Қызметтік тұрғын үйдің құқықтық ұйғарымы "тұрғын үй қатынастары туралы" Қазақстан Республикасының 1997 жылғы 16 сәуірдегі № 94 Заңының (бұдан әрі – Заң) 2-бабының 20-тармағында берілген. Заңның 109 - бабы 1-тармағының талаптарына сәйкес қызметтік тұрғын үй олардың еңбек қатынастарының сипатына байланысты жұмыс орны бойынша тұруға тиіс Қазақстан Республикасының азаматтарына жалдау шарты бойынша қоныстануға арналған. Осылайша, тұрғын үй заңнамасының белгіленген нормалары сотталушымен қоныстану кезінде қызметтік тұрғын үйді жалдау шарты жасалуы керек екенін көрсетеді, онда тараптар өздерінің құқықтары мен міндеттерін, қоныстанған тұрғын үйдің мәртебесін, негіздерін, тұру тәртібін, көшіру тәртібін және басқа шарттарды көрсетеді. Іс материалдары Тараптар арасында қызметтік тұрғын үйді жалдау шартының жасалмағанын сенімді түрде анықтады. Сот сатылары С. - ның 1991 жылдан бастап, яғни балалар үйіне жұмысқа қабылданған сәттен бастап жұмыс беруші ұсынған даулы тұрғын үй-жайда тұрып, оны осы тұрғын үйге орналастырған кезде тиісті құжаттар, атап айтқанда тұрғын үй комиссиясының шешімі немесе талапкердің кінәсінен қызметтік тұрғын үйді жалдау шарты ресімделмеген мән-жайларды назарға алған жоқ. Жоғарыда айтылғандай, талапкердің даулы тұрғын үй-жайға мүліктік құқықтары жылжымайтын мүлікті жария ету туралы 2006 жылғы 15 желтоқсандағы № 881 шешім және заңда белгіленген тәртіппен 2008 жылғы 11 қаңтарда ғана тіркелген 2007 жылғы 23 қазандағы № 0057511 жер учаскесіне жеке меншік құқығына арналған акт негізінде туындады. Жалға алушының мемлекеттік тұрғын үй қорынан тұрғын үйді жалдау (қосымша жалдау) шартын бұзуы және мемлекеттік тұрғын үй қорынан басқа тұрғын үй бермей көшіру үшін құқықтық негіздер Заңның 14-тарауының нормаларымен регламенттелген. Бұл ретте, жалға алушыны мемлекеттік тұрғын үй қорының тұрғын үйінен шығару жалдау шартын бұзу арқылы ғана мүмкін болады, сондықтан соттар осы іс бойынша шешім қабылдаған кезде Заңның 111-бабының нормаларын дұрыс қолданбаған. Бұдан басқа, Заңның 120-бабының 5-тармағында қызметтік тұрғын үй берген кәсіпорында немесе мекемеде кемінде 10 жыл жұмыс істеген адамдар тұруға жарамды басқа тұрғын үй бермей, осы Заң қолданысқа енгізілгенге дейін берілген қызметтік тұрғын үйден шығарыла алмайтыны көрсетілген. Іс материалдары с. бұл білім беру мекемесінде 25 жылдан астам жұмыс істеді. Баяндалған мән-жайларға байланысты кассациялық сот алқасы осы іс бойынша жергілікті соттар қолданыстағы заңнама нормаларын қолдануда Елеулі бұзушылықтарға жол берді, бұл қабылданған сот актілерін заңсыз деп тануға негіз болды деген қорытындыға келді.
Назар аударыңыз!
«Заң және Құқық» адвокаттық кеңсесі, бұл құжаттың жалпылама екендігіне және нақты сіздің жағдайыңыздың талаптарына сәйкес келмеуі мүмкіндігіне көңіл бөлуіңізді сұрайды. Біздің заңгерлер сіздің нақты жағдайыңызға сәйкес келетін кез келген құқықтық құжатты әзірлеп көмектесуге дайын.
Қосымша ақпарат алу үшін Заңгер/Адвокат телефонына хабарласуыңызға болады: +7 (708) 971-78-58; +7 (700) 978 5755, +7 (700) 978 5085.
Адвокат Алматы Заңгер Қорғаушы Заң қызметі Құқық қорғау Құқықтық қөмек Заңгерлік кеңсе Азаматтық істері Қылмыстық істері Әкімшілік істері Арбитраж даулары Заңгерлік кеңес Заңгер Адвокаттық кеңсе Қазақстан Қорғаушы Заң компаниясы
